23,2 triệu thùng dầu/ngày: Eo biển Malacca tái khẳng định mở cửa hàng hải

Indonesia, Malaysia và Singapore vừa tái khẳng định cam kết duy trì eo biển Malacca và eo biển Singapore là tuyến đường mở cửa, an toàn cho hàng hải quốc tế.

Bộ Giao thông Singapore cho biết tại một diễn đàn hợp tác ngày 25, ba nước ven biển đã xác nhận vị thế eo biển dùng cho hàng hải quốc tế và quyền quá cảnh (transit passage) qua hai eo biển này. Tuyên bố lần này không phải là việc lập ra cơ chế mới, mà mang tính chất khẳng định lại cơ chế hợp tác đã vận hành từ năm 2007.

Ông Jeffrey Siow, Bộ trưởng Giao thông Singapore, phát biểu trong diễn văn khai mạc: “Một tuyến hàng hải mở không bao giờ được xem là điều hiển nhiên”. Ông cũng chỉ ra rằng tình hình Trung Đông và sự gián đoạn tại eo biển Hormuz đã cho thấy sự mong manh của các tuyến vận tải biển, một nhận định phản ánh mối lo ngại chung về an ninh hàng hải khu vực.

Bộ Ngoại giao Singapore cho biết tại phiên thảo luận công khai của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc hồi tháng 4, mỗi ngày có khoảng 23,2 triệu thùng dầu được vận chuyển qua eo biển Malacca và eo biển Singapore, cao hơn mức 20,9 triệu thùng/ngày từng đi qua eo biển Hormuz.

Mỗi năm có hơn 100.000 lượt tàu đi qua eo biển Malacca và eo biển Singapore. Điểm hẹp nhất của tuyến đường này chỉ rộng 2 hải lý, nên khi lưu lượng tăng hoặc xảy ra sự cố, dòng chảy logistics có thể bị ách tắc nhanh chóng.

Quyền quá cảnh là cơ chế cho phép tàu thuyền và phương tiện bay tiếp tục đi qua các eo biển dùng cho hàng hải quốc tế. Các quốc gia ven biển quản lý vấn đề an toàn và bảo vệ môi trường, nhưng nguyên tắc chung là không được tùy tiện cắt đứt dòng chảy vận tải biển quốc tế.

Cơ chế hợp tác mà ba nước nhấn mạnh không chỉ là diễn đàn riêng của các quốc gia ven biển. Đây là khuôn khổ vận hành với sự tham gia của các nước sử dụng tuyến đường, ngành vận tải biển và các bên liên quan, cùng phối hợp về an toàn hàng hải và bảo vệ môi trường biển.

Vấn đề này cũng liên quan trực tiếp đến chi phí năng lượng và logistics khu vực. Eo biển Malacca là tuyến đường huyết mạch đưa dầu thô, sản phẩm dầu mỏ và hàng container từ Trung Đông sang châu Á.

Trước đó, TokenPost từng đưa tin tình trạng bất ổn của tuyến cung ứng quanh eo biển Hormuz đang ảnh hưởng đến dòng thu mua dầu thô của các nhà máy lọc dầu châu Á. Nếu nút thắt tại Đông Nam Á cũng bị tác động, lịch trình vận tải biển, phí bảo hiểm và chi phí thu mua năng lượng có thể tăng thêm.

Reuters đưa tin số tàu được theo dõi tại eo biển Hormuz đã giảm còn 8 chiếc, mức thấp nhất trong một tuần. Hãng tin cũng cho biết trước khi xảy ra xung đột, thông thường có khoảng 130-140 tàu đi qua eo biển này.

Cam kết mở cửa eo biển Malacca không đồng nghĩa với việc rủi ro tại eo biển Hormuz biến mất. Tuy nhiên, điều này cho thấy rõ hơn thực tế rằng mạng lưới logistics toàn cầu hiện phải theo dõi đồng thời nhiều điểm nghẽn hàng hải.

Các biện pháp thực tế cũng được triển khai song song. The Straits Times đưa tin tại diễn đàn rằng việc lắp đặt hệ thống hỗ trợ dẫn đường ảo vừa hoàn tất, và hiện có hơn 50 thiết bị hỗ trợ dẫn đường đang hoạt động dọc eo biển.

Hướng dẫn khu vực về ứng phó tàu gặp nạn dự kiến sẽ hoàn tất trong năm nay. Đây là lý do giới quan sát cho rằng, quan trọng hơn bản thân tuyên bố là năng lực vận hành thực tế để duy trì an toàn hàng hải, ứng phó sự cố và bảo vệ môi trường biển.

Hội đồng Vận tải biển Thế giới (World Shipping Council) cho biết quyền tự do hàng hải và quá cảnh an toàn của tàu buôn cần được bảo đảm. Lần xác nhận này không phải là tuyên bố mở tuyến đường mới, mà là cam kết duy trì tuyến đường hiện có, trong khi hướng dẫn ứng phó tàu gặp nạn dự kiến sẽ hoàn tất trong năm nay.