Lãi suất thực 30 năm Mỹ chạm mốc 3%, tài sản rủi ro bị tính lại

Lãi suất thực kỳ hạn 30 năm của Mỹ tăng lên 3,00%, khiến áp lực lãi suất dài hạn quay trở lại bàn tính của thị trường. Đây là mức lãi suất huy động dài hạn đã loại trừ ảnh hưởng của lạm phát, không chỉ dừng ở lãi suất danh nghĩa, nên diễn biến này cũng tác động trực tiếp đến cách giới đầu tư định giá các tài sản rủi ro như cổ phiếu và Bitcoin(BTC).

Theo số liệu lãi suất của Bộ Tài chính Mỹ (U.S. Department of the Treasury), tính đến ngày 21/8, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm ở mức 4,74%, kỳ hạn 20 năm ở mức 5,25% và kỳ hạn 30 năm ở mức 5,27%. Cùng ngày, đường cong lãi suất thực ghi nhận mức 3,00% ở kỳ hạn 30 năm.

Lãi suất thực là lãi suất danh nghĩa sau khi trừ đi ảnh hưởng của lạm phát. Khi lãi suất thực dài hạn tăng, doanh nghiệp phải trả chi phí cao hơn khi huy động vốn dài hạn, còn nhà đầu tư buộc phải áp dụng mức chiết khấu cao hơn khi quy đổi lợi nhuận tương lai về giá trị hiện tại.

Michael Santoli (Michael Santoli), cây bút bình luận của CNBC, trong bài viết ngày 24/8 lấy nhận định rằng đỉnh của lãi suất thực dài hạn có thể kìm hãm đà tăng trưởng và định giá cổ phiếu làm điểm xuất phát. Bình luận này cho rằng khi lãi suất tăng, chi phí huy động vốn và tỷ lệ chiết khấu cùng đi lên, buộc thị trường phải xem xét lại logic định giá đối với cổ phiếu tăng trưởng và tài sản rủi ro nói chung.

Về chính sách, ngày 19/8 Bộ Tài chính Mỹ ra thông cáo cho biết sẽ mở rộng quy mô chương trình mua lại (buyback) hỗ trợ thanh khoản cho trái phiếu danh nghĩa dài hạn, nâng mức tối thiểu mỗi đợt từ mức tối đa trước đây là 2 tỷ USD lên tối thiểu 4 tỷ USD (khoảng 5,54 nghìn tỷ won).

Quy định mở rộng này có hiệu lực từ ngày 9/9. Tính đến ngày 24/8, thị trường đang phản ánh đồng thời cả kỳ vọng chính sách lẫn áp lực lãi suất thực tế vào giá tài sản.

Chương trình mua lại của Bộ Tài chính là việc chính phủ mua lại trái phiếu đã phát hành trước đó. Biện pháp này thường được dùng để bổ sung thanh khoản cho một số kỳ hạn cụ thể và ổn định chức năng thị trường, nhưng khó có thể coi là công cụ có thể tự mình đảo chiều xu hướng lãi suất.

Diễn biến này tiếp nối xu hướng trước đó, khi đà giảm của trái phiếu dài hạn và áp lực nguồn cung trái phiếu chính phủ Mỹ được xem là biến số gián tiếp đối với thị trường tiền mã hóa. Lãi suất dài hạn của Mỹ tăng có thể vừa củng cố sức hấp dẫn của tài sản định giá bằng USD, vừa đẩy cao mức lợi suất mà nhà đầu tư đòi hỏi đối với tài sản rủi ro.

Các chỉ số thực tế lại cho tín hiệu trái chiều. Cục Điều tra Dân số Mỹ (U.S. Census Bureau) cho biết số nhà khởi công trong tháng 7 đạt 1.239.000 căn theo tỷ lệ quy đổi hàng năm, giảm 12,4% so với số liệu điều chỉnh của tháng 6. So với cùng kỳ năm trước, con số này thấp hơn 13,5%.

Bất động sản là lĩnh vực chịu tác động tương đối nhanh từ biến động lãi suất dài hạn. Khi lãi suất vay thế chấp và chi phí tài chính xây dựng tăng lên, hoạt động khởi công cũng như tâm lý mua nhà đều có thể suy yếu theo.

Ở chiều tiêu dùng, tín hiệu lại khác. Walmart(WMT) công bố doanh thu quý II đạt 187,9 tỷ USD (khoảng 260 nghìn tỷ won), tăng 5,9% so với cùng kỳ năm ngoái.

Doanh số bán hàng tại các cửa hàng hiện hữu ở Mỹ của Walmart(WMT) tăng 2,6%. Công ty cũng nâng dự báo cho quý III và năm tài chính 2027, trở thành bằng chứng ngược lại cho thấy áp lực lãi suất chưa hẳn đã bào mòn đồng loạt chi tiêu tiêu dùng.

Các chỉ số định giá cũng cho thấy không nên diễn giải theo một chiều duy nhất. Theo trang dữ liệu công khai của Aswath Damodaran (Aswath Damodaran), giáo sư Trường Kinh doanh Stern thuộc Đại học New York (New York University), mức phần bù rủi ro cổ phiếu dự kiến của thị trường Mỹ tính đến ngày 1/7/2026 là 4,18%.

Phần bù rủi ro cổ phiếu là phần lợi nhuận tăng thêm mà nhà đầu tư đòi hỏi khi nắm giữ cổ phiếu thay vì tài sản phi rủi ro. Nếu lãi suất tăng nhưng triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp và mức bù rủi ro cùng biến động, phản ứng của thị trường cổ phiếu sẽ không chỉ đi theo một hướng.

Giới chuyên gia được CNBC trích dẫn cũng có quan điểm không thống nhất. Barry Knapp (Barry Knapp), người đứng đầu Ironsides Macroeconomics, đề cập khả năng trái phiếu dài hạn có thể phục hồi trở lại. Rick Bensignor (Rick Bensignor), người đứng đầu Bensignor Investment Strategies, cho rằng cổ phiếu ngành y tế và tài chính có lợi thế tương đối so với cổ phiếu công nghệ. Trong khi đó, John Kolovos (John Kolovos), chiến lược gia của Macro Risk Advisors, tỏ ra thận trọng trước mức biến động thấp và tâm lý lạc quan hiện tại trên thị trường.

Nhìn chung, trọng tâm của tranh luận về lãi suất dài hạn lần này không nằm ở việc lãi suất tăng, mà ở chỗ mức lãi suất thực 3,00% buộc thị trường phải tính lại đồng thời mức lợi suất yêu cầu đối với tăng trưởng, tiêu dùng, định giá cổ phiếu và các tài sản rủi ro như tiền mã hóa. Kế hoạch mở rộng mua lại trái phiếu của Bộ Tài chính Mỹ dự kiến có hiệu lực từ ngày 9/9.