AfD dẫn đầu khảo sát 42,1% trước bầu cử bang Đức, rủi ro chính trị châu Âu tăng

Đảng Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD) đang dẫn đầu khảo sát dư luận trước thềm bầu cử nghị viện bang Sachsen-Anhalt, mở đầu cho chuỗi bầu cử dồn dập tại châu Âu trong 18 tháng tới và đặt câu hỏi liệu làn sóng dân túy cánh hữu có tiếp tục lan rộng hay không. Cuộc bỏ phiếu ngày 6 tháng 9 tại bang này được xem là phép thử chính trị đầu tiên mà thị trường tài chính đang theo dõi.

Trang tin ZeroHedge dẫn phân tích của ngân hàng Nomura cho biết Đức và Thụy Điển sẽ tổ chức bầu cử ngay trong năm nay, còn Pháp, Ý, Tây Ban Nha, Thụy Sĩ và Ba Lan sẽ lần lượt bỏ phiếu vào năm 2027. Andrzej Szczepaniak, chuyên gia kinh tế cấp cao phụ trách châu Âu tại Nomura International, nhận định "chính trường châu Âu đang dịch chuyển theo hướng dân túy nhiều hơn". Theo ông, đây không còn là hiện tượng riêng lẻ của một quốc gia mà đang diễn ra đồng thời ở nhiều nơi.

Điểm quan sát gần nhất chính là nước Đức. Theo số liệu tổng hợp khảo sát của trang DAWUM tính đến ngày 12 tháng 8, AfD dẫn đầu ý định bỏ phiếu tại bang Sachsen-Anhalt với 42,1%, bỏ xa đảng Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) đang cầm quyền với 22,9%. Cuộc bầu cử chính thức diễn ra vào ngày 6 tháng 9.

Báo The Guardian đưa tin nếu AfD giành chiến thắng tại bang này, khả năng một đảng cực hữu lần đầu nắm quyền kiểm soát chính quyền bang sẽ trở thành hiện thực, điều vốn được xem là điều cấm kỵ trong chính trị hậu chiến của Đức. Giới quan sát chính trị nước này cho rằng nguyên tắc "bức tường lửa" - loại trừ khả năng liên minh với các đảng cực hữu - sẽ là biến số then chốt trong thời gian tới.

Szczepaniak cho rằng khác với trước đây, thị trường tài chính lần này không quá hoảng loạn trước khả năng dân túy cánh hữu mở rộng ảnh hưởng, một phần nhờ hình ảnh điều hành ngân sách của các chính phủ dạng này. Ông đánh giá Thủ tướng Ý Giorgia Meloni đã trở thành "thước đo" mà thị trường dùng để nhìn nhận một chính phủ dân túy cánh hữu.

Theo ông, bà Meloni vừa giữ được sự ủng hộ của cử tri qua các vấn đề xã hội và nhập cư, vừa phát đi tín hiệu với nhà đầu tư rằng chính phủ của bà vẫn có trách nhiệm trong điều hành tài khóa. Không phải mọi đảng dân túy cánh hữu đều theo cùng một đường lối kinh tế, nhưng phản ứng ban đầu của thị trường nhìn chung đã bớt tiêu cực hơn so với trước.

Điều khiến Nomura thận trọng hơn lại là làn sóng dân túy cánh tả. Szczepaniak lưu ý rằng việc mở rộng chi tiêu thông qua vay nợ hoặc tăng thuế có thể tạo thêm gánh nặng cho một nền kinh tế vốn đã tăng trưởng chậm lại.

Tại Pháp, sự khác biệt về đường lối tài khóa giữa phe Tập hợp Dân tộc (Rassemblement National) của Marine Le Pen và phe cánh tả do Jean-Luc Mélenchon dẫn đầu được xem là biến số đáng chú ý với thị trường trái phiếu. Nomura nhận định các cam kết mở rộng chi tiêu và nợ công từ phía cánh tả có thể gây áp lực khiến chênh lệch lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp nới rộng thêm.

Gánh nặng tài khóa của Pháp cũng được phản ánh qua các số liệu khác. Trong báo cáo dự báo kinh tế công bố tháng 5, Ủy ban châu Âu (European Commission) dự báo tỷ lệ nợ chính phủ trên GDP của Pháp sẽ tăng từ 115,6% năm 2025 lên 120,2% vào năm 2027.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng đưa ra con số tương tự trong tài liệu tham vấn thường niên về Pháp công bố tháng 7, dự báo tổng nợ chính phủ Pháp đạt 120,3% GDP vào năm 2027. Khi dư địa tài khóa ngày càng thu hẹp, nếu việc thành lập chính phủ sau bầu cử trở nên bất ổn, thị trường trái phiếu có thể sẽ nhạy cảm hơn với độ tin cậy chính sách.

Sự trỗi dậy của phe dân túy cánh hữu không chỉ dừng lại ở một cuộc bầu cử đơn lẻ. Trung tâm nghiên cứu Pew (Pew Research Center) trong báo cáo công bố tháng 5 cho biết trong một thập kỷ kể từ sau Brexit, ảnh hưởng của các đảng dân túy cánh hữu như Tập hợp Dân tộc ở Pháp, AfD ở Đức, Anh em Ý (Fratelli d'Italia) và Reform UK ở Anh đều đã tăng lên.

Cũng theo báo cáo này, các cuộc bầu cử tại Pháp, Hy Lạp, Ý, Ba Lan, Tây Ban Nha và Thụy Điển trong một năm rưỡi tới sẽ là phép thử cho hướng đi tiếp theo của phe dân túy cánh hữu châu Âu. Điểm cần theo dõi là liệu các đảng lấy vấn đề nhập cư, văn hóa và chủ quyền làm trọng tâm có mở rộng thêm ghế trong nghị viện và quyền lực ở chính quyền địa phương hay không.

Trên thị trường tài chính, rủi ro chính trị thường được phản ánh trước tiên qua lợi suất trái phiếu, giá trị đồng tiền và định giá cổ phiếu. Khi khả năng mở rộng tài khóa tăng lên, lợi suất và chênh lệch lợi suất trái phiếu chính phủ sẽ biến động, còn khi bất ổn chính trị gia tăng, đồng euro và khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư cũng có thể chịu áp lực.

Điều nhà đầu tư cần quan tâm là những thay đổi chính trị tại châu Âu sẽ tác động ra sao đến lợi suất trái phiếu khu vực, đồng euro và khẩu vị rủi ro nói chung. Tuy nhiên, phân tích lần này của Nomura không đưa ra dự báo trực tiếp nào về giá Bitcoin(BTC) hay Ethereum(ETH).

Tác động của quá trình tái định hình chính trị châu Âu đối với thị trường tài sản mã hóa sẽ cần được theo dõi song song với diễn biến chênh lệch lợi suất trái phiếu, xu hướng đồng euro và các thay đổi trong lịch trình quản lý. Mốc thời gian tiếp theo cần chú ý là cuộc bầu cử bang Sachsen-Anhalt của Đức vào ngày 6 tháng 9.