165 triệu giao dịch AI: USDC chiếm 99% thanh toán qua x402

Nền tảng x402 do Coinbase(COIN) phát triển đã xử lý hơn 165 triệu giao dịch thanh toán, trong đó USD Coin(USDC) chiếm tới 99% tổng số lượt thanh toán, theo số liệu mới nhất về xu hướng AI agent tự thực hiện thanh toán để mua dữ liệu và công cụ trực tuyến.

Theo BlockTempo đưa tin, x402 đã xử lý hơn 165 triệu giao dịch với tổng giá trị lũy kế đạt 50 triệu USD. Khoảng 99% số giao dịch này sử dụng USD Coin(USDC), với giá trị thanh toán trung bình chỉ khoảng 0,3 USD mỗi lần.

x402 tận dụng mã phản hồi "402 Payment Required" vốn có sẵn trên nền tảng web để kết nối việc truy cập tài nguyên trả phí với quy trình thanh toán. Theo tài liệu dành cho nhà phát triển của Coinbase(COIN), x402 hỗ trợ thanh toán stablecoin tự động và tức thời trên nền HTTP, cho phép cả người dùng lẫn AI agent chi trả chi phí sử dụng API và nội dung số mà không cần tạo tài khoản hay thực hiện các bước thanh toán thủ công.

Quy trình thanh toán bắt đầu khi có yêu cầu truy cập API hoặc dữ liệu trả phí. Máy chủ phản hồi kèm thông tin về giá, loại token thanh toán, mạng lưới và địa chỉ ví nhận. Agent sau đó ký payload thanh toán bằng ví của mình và gửi lại yêu cầu, máy chủ xác minh giao dịch rồi mới cung cấp tài nguyên.

Điểm được chú ý ở mô hình này là khả năng xử lý thanh toán giá trị nhỏ với tần suất cao. Trong quá trình thực hiện một tác vụ, AI agent có thể phải gọi tới nhiều nhà cung cấp dữ liệu, dịch vụ suy luận (inference) và công cụ trực tuyến khác nhau, khiến hình thức tính phí theo từng lượt sử dụng trở nên hợp lý hơn so với mô hình thuê bao hàng tháng truyền thống.

Tuy vậy, các con số công khai chưa chắc phản ánh đúng nhu cầu sử dụng thực tế. BlockTempo dẫn lời một đại diện của Coinbase(COIN) cho biết khoảng 25-30% giao dịch trên x402 có thể chỉ nhằm mục đích cải thiện thứ hạng trên bảng xếp hạng công khai, mang tính chất thử nghiệm hơn là nhu cầu thương mại thật sự.

Lincoln Murr, Giám đốc sản phẩm AI của Coinbase(COIN), nói với BlockTempo rằng "sự phù hợp giữa sản phẩm và thị trường hiện nay nằm ở thanh toán giữa máy với máy, tức giữa agent và API". Bình luận này cho thấy mô hình kinh doanh cho hình thức thanh toán này vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm mở rộng nhanh, chứ chưa thực sự định hình rõ ràng.

Các công ty hạ tầng và mạng lưới thẻ cũng đang tiếp cận vấn đề này theo những cách khác nhau. Cloudflare(NET) công bố Monetization Gateway trong thông báo ngày 1 tháng 7, cho phép gắn chính sách tính phí lên trang web, tập dữ liệu, API và công cụ MCP, đồng thời hỗ trợ thanh toán và đối soát bằng stablecoin dựa trên x402 trong giai đoạn đầu ra mắt.

Theo mô hình mà Cloudflare(NET) đưa ra, AI agent có thể thanh toán để truy cập tài nguyên mà không cần tài khoản hay khóa API được thiết lập trước. Cách tiếp cận này khá tương đồng với hướng đi của x402, khi chia nhỏ chi phí sử dụng nội dung web, dữ liệu và công cụ theo từng lượt gọi thay vì thuê bao hàng tháng.

Mastercard(MA) công bố dịch vụ Agent Pay for Machines trong thông báo ngày 10 tháng 6. Dịch vụ này tập trung vào xác thực danh tính agent, thiết lập quy tắc phân quyền, giới hạn chi tiêu và hỗ trợ nhiều kênh đối soát gồm thẻ, tài khoản ngân hàng và stablecoin.

Mastercard(MA) cho rằng vì các giao dịch do máy khởi xướng sẽ diễn ra liên tục theo chương trình tự động, hệ thống kiểm soát và cơ chế tin cậy của mạng lưới thanh toán truyền thống vẫn cần được áp dụng song song. Thanh toán bằng stablecoin có thể phù hợp với các lượt gọi API giá trị nhỏ, nhưng với giao dịch cần hủy hoặc xử lý tranh chấp, cơ chế kiểm soát của mạng lưới thẻ vẫn giữ vai trò quan trọng.

Visa(V) và ngân hàng DBS cũng thông báo đã triển khai thử nghiệm tại Singapore từ ngày 16 tháng 2, trong đó AI agent thực hiện thanh toán ăn uống bằng thẻ DBS/POSB. Khác với các lượt gọi API có giá trị nhỏ và ít khi cần hoàn tiền, các giao dịch như đặt vé du lịch hay mua sắm trực tuyến đòi hỏi thêm quy trình xác nhận từ người dùng, hoàn tiền và xử lý tranh chấp.

TokenPost từng đưa tin Coinbase(COIN) đã triển khai hình thức thanh toán cho AI agent dựa trên x402. Trong khi đó, các nỗ lực trong nước nhằm giảm chi phí AI agent và hạ tầng suy luận vẫn đang tiếp diễn, cho thấy ở tầng thanh toán, stablecoin và mạng lưới thẻ đang chạy song song hai hướng thử nghiệm: một bên ưu tiên vi thanh toán, một bên ưu tiên cơ chế kiểm soát.

Tác động thực tế lên thị trường vẫn còn khó khẳng định. Số liệu công khai của x402 cho thấy quy mô giao dịch và giá trị lũy kế, nhưng tỷ lệ giao dịch mang tính thử nghiệm cũng đã được nhắc đến. Việc thanh toán bằng AI agent có trở thành nhu cầu thương mại thực sự hay không còn phụ thuộc vào cách giải quyết các vấn đề như cấp ví cho agent, giới hạn chi tiêu, trách nhiệm khi thanh toán sai và quy trình hoàn tiền.