Bitcoin phân nhánh dừng sau 2 khối, cảnh báo tấn công replay

Chuỗi thiểu số Bitcoin(BTC) theo BIP-110 đã đình trệ sau khi chỉ tạo thêm được hai khối, khiến nguy cơ tấn công replay một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý. Một giao dịch đã ký trên chuỗi này có thể vẫn hợp lệ trên chuỗi kia, nên việc người dùng tự lưu trữ khóa cũng như ví và sàn giao dịch xử lý tách bạch hai chuỗi trở thành rủi ro cốt lõi.

Tài liệu chính thức của BIP-110 mô tả đề xuất này là “Reduced Data Temporary Softfork” (softfork tạm thời giảm dữ liệu). Tài liệu được đăng ký ngày 3/12/2025 quy định △giới hạn scriptPubKey của output mới không vượt quá 34 byte △giới hạn một số dữ liệu push không vượt quá 256 byte △hạn chế sử dụng annex của Taproot và một số Tapscript.

Trọng tâm của đề xuất này là giới hạn dữ liệu phi tài chính được đưa vào giao dịch Bitcoin. Cơ chế bảo vệ chống replay, vốn có chức năng tự động tách UTXO giống nhau sau khi chuỗi phân nhánh để ngăn tài sản di chuyển nhầm, không phải nội dung trọng tâm trong bản đặc tả này.

Bitcoin Optech giải thích trong podcast ngày 17/2 rằng BIP-110 không có cơ chế bảo vệ chống replay. Theo đó, cùng một giao dịch có thể được cả hai chuỗi chấp nhận, và nếu dùng giao dịch thông thường, nó có thể được lan truyền đồng thời trên cả hai chuỗi.

Start9 cũng lưu ý trong hướng dẫn về BIP-110 rằng hai chuỗi chia sẻ chung lịch sử giao dịch và tập hợp UTXO cho đến ngay trước thời điểm phân tách. Điều này có nghĩa là giao dịch sử dụng coin từ trước khi phân nhánh có thể hợp lệ trên cả hai chuỗi.

Sự phân nhánh trên thực tế đã xảy ra. The Block đưa tin rằng các node ủng hộ BIP-110 đã tách khỏi chuỗi chính tại khối 961.632 vào ngày 8/8, và chuỗi thiểu số sau khi tạo thêm hai khối đã bị tụt lại 7 khối so với chuỗi chính.

Tỷ lệ khối ủng hộ BIP-110 trong hai tuần gần nhất chỉ đạt 2,53%, cách rất xa ngưỡng 55% cần thiết để đề xuất được cố định mà không xảy ra phân nhánh. Trước đó, TokenPost từng đưa tin rằng chuỗi softfork BIP-110 gần như dừng lại sau khi chỉ đào được hai khối.

Sau khi phân nhánh, cuộc thảo luận chuyển hướng sang việc thay đổi cơ chế bằng chứng công việc (Proof-of-Work). Bitcoin.com News đưa tin rằng những người ủng hộ BIP-110, trong đó có Luke Dashjr, nhà phát triển Bitcoin Core, đang bàn về phương án chuyển thuật toán bằng chứng công việc của chuỗi thiểu số sang dòng BLAKE2b.

Cũng theo trang này, ông Dashjr gọi chuỗi chính của Bitcoin là “Spamcoin” và cho rằng trách nhiệm bảo vệ chống replay thuộc về chuỗi đối lập. Tuy nhiên, việc thay đổi bằng chứng công việc vẫn chưa được kích hoạt, và cơ chế bảo vệ chống replay tự động, hai chiều cũng chưa được xác định.

Tấn công replay khác với việc bị đánh cắp khóa riêng tư. Vấn đề nằm ở việc cả hai chuỗi dùng chung quy tắc ký giao dịch. Người dùng sở hữu 1 Bitcoin trước khi phân nhánh sẽ có cùng một UTXO lịch sử trên cả hai chuỗi sau khi phân nhánh xảy ra.

Nếu người này gửi coin tới một sàn giao dịch trên một chuỗi, ai đó có thể sao chép giao dịch đã ký đó và phát tán sang chuỗi còn lại. Nếu chuỗi kia cũng công nhận giao dịch này là hợp lệ, người dùng vô tình di chuyển tài sản trên cả chuỗi mà mình không hề có ý định giao dịch.

Phản ứng từ cộng đồng khá trái chiều. Decrypt đưa tin rằng Michael Saylor, đồng sáng lập Strategy, viết trên X rằng “Bitcoin đã vận hành đúng như thiết kế”, hàm ý BIP-110 có quyền tự do phân nhánh, và mạng lưới cũng có quyền tự do không đi theo.

Jameson Lopp, đồng sáng lập Casa, tỏ thái độ gay gắt khi tuyên bố sẽ không chào đón trở lại những người ủng hộ BIP-110. Ngược lại, các hướng dẫn vận hành và thảo luận giữa giới phát triển lại đặt rủi ro replay như một vấn đề vận hành thực tế đối với người dùng tự lưu trữ tài sản.

Trọng tâm của tranh cãi lần này nghiêng về cách xử lý việc chuỗi bị phân tách hơn là vấn đề giá. Chuỗi thiểu số BIP-110 đã đình trệ do thiếu sức mạnh đào, và ngay cả sau khi tài liệu chính thức đánh dấu trạng thái kết thúc, một số người ủng hộ vẫn tiếp tục bàn về phương án thay đổi bằng chứng công việc riêng.

Khi chưa có cơ chế bảo vệ chống replay tự động, việc ký giao dịch khiến phần mềm ví, thiết bị ký cứng và chính sách nạp/rút của sàn giao dịch trở thành yếu tố then chốt trong quản trị rủi ro. Ngay cả khi thảo luận về thay đổi bằng chứng công việc vẫn tiếp diễn, chừng nào phương thức kích hoạt và cơ chế bảo vệ riêng cho từng chuỗi chưa được xác định, cùng một chữ ký vẫn có thể bị tái sử dụng trên cả hai chuỗi.