1.700MW điện nhập khẩu: Romania dừng lò phản ứng số 2 nhà máy Cernavodă

Romania phải đưa lò phản ứng số 2 tại nhà máy điện hạt nhân Cernavodă vào trạng thái dừng kiểm soát do mực nước sông Danube xuống thấp, buộc chính phủ phải dùng điện than non và nhập khẩu điện để bù đắp phần thiếu hụt. Khi vận hành đầy đủ, nhà máy này cung cấp khoảng 20% sản lượng điện của Romania, cho thấy biến động khí hậu có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia.

Nuclearelectrica, công ty vận hành nhà máy Cernavodă và niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Bucharest (BVB), thông báo rằng mực nước sông Danube giảm nghiêm trọng khiến công ty phải đưa lò phản ứng số 2 vào trạng thái dừng kiểm soát. Trước đó, lò phản ứng số 1 đã chuyển sang trạng thái dừng an toàn từ cuối tháng 7.

Theo thông báo, tính đến ngày 30 tháng 7, công ty vẫn có thể duy trì vận hành lò số 2, nhưng sau đó mực nước sông Danube tiếp tục giảm nên lò này cũng phải dừng theo. Theo AP, khi hoạt động bình thường, Cernavodă đóng góp khoảng 20% tổng sản lượng điện của Romania.

Nhà máy Cernavodă dùng nước sông Danube để làm mát lò phản ứng. Khi nắng nóng kéo dài và lượng mưa thiếu hụt khiến mực nước sông giảm, việc vừa đảm bảo đủ nước làm mát vừa đáp ứng tiêu chuẩn vận hành trở nên khó khăn cùng lúc.

Việc dừng kiểm soát khác với bảo trì thông thường. Nguyên nhân không đến từ sự cố thiết bị mà từ điều kiện nguồn nước bên ngoài ảnh hưởng đến độ an toàn vận hành, phản ánh rủi ro khí hậu đang đặt ra cho lưới điện.

Chính phủ Romania đã ban bố cảnh báo quốc gia trong lĩnh vực năng lượng suốt tháng 8. Thủ tướng kiêm quyền Bộ trưởng Năng lượng Ilie Bolojan cho biết lượng điện nhập khẩu vào giờ cao điểm đã lên tới khoảng 1.700 MW.

Ông Bolojan cũng cho biết nếu mực nước sông Danube tiếp tục xuống thấp, nhu cầu nhập khẩu điện có thể vượt 2.500 MW. Chính phủ đã bố trí ngân sách cho việc nạo vét đáy sông và đang tìm hiểu khả năng nhập khẩu điện từ Ukraine cùng các nước lân cận.

Các biện pháp ứng phó của chính phủ gồm tái khởi động nhà máy nhiệt điện than non, tăng công suất phát từ điện gió và thủy điện, đồng thời giảm nhu cầu sử dụng điện vào giờ cao điểm. Theo The Guardian, chính phủ Romania đã vận hành trở lại một nhà máy nhiệt điện than non công suất 330 MW.

Ngành công nghiệp cũng đang cắt giảm sử dụng điện. Theo Reuters, Dacia và Ford đã quyết định tạm dừng sản xuất tại Romania đến ngày 19 tháng 8.

Riêng biện pháp này được cho là đã giúp giảm khoảng 200 MW nhu cầu điện. Việc các nhà tiêu thụ điện lớn cắt giảm sản xuất tuy có lợi cho cân đối cung cầu ngắn hạn, nhưng cũng đồng nghĩa gián đoạn sản xuất công nghiệp đã trở thành hiện thực.

Than non là loại than có độ ẩm cao và nhiệt trị thấp. Điện hạt nhân vốn được xếp vào nhóm nguồn điện nền phát thải carbon thấp, nhưng lần này nhiệt điện than non phải được huy động trở lại để bù đắp khoảng trống do nhà máy điện hạt nhân ngừng hoạt động.

Bình luận: sự việc tại Cernavodă cho thấy nguồn điện hạt nhân, dù được xem là ổn định và ít phát thải carbon, vẫn có thể bị gián đoạn khi phụ thuộc vào nguồn nước làm mát tự nhiên trong bối cảnh khí hậu cực đoan.

Lưới điện châu Âu gần đây liên tục đối mặt với nắng nóng và hạn hán. TokenPost từng đưa tin giá điện tại Pháp tăng do các nhà máy điện hạt nhân phải điều chỉnh công suất trong đợt nắng nóng, cộng với nhu cầu làm mát tăng cao.

Ảnh hưởng không chỉ dừng lại ở Romania. Theo AP, giới chức Hungary đang xem xét phương án lắp sà lan ngập nước và xây dựng công trình trên lòng sông để duy trì vận hành nhà máy điện hạt nhân Paks.

Nhà máy Paks cũng dùng nước sông Danube để làm mát. Các quốc gia Trung và Đông Nam Âu cùng chia sẻ dòng sông này đang đối mặt rủi ro điện năng tương tự nhau.

Đối với độc giả quan tâm đến thị trường tài sản số, sự việc tại Romania là một yếu tố để theo dõi chi phí điện châu Âu, sản xuất công nghiệp và môi trường tài sản rủi ro nói chung. Tuy nhiên, chỉ riêng việc nhà máy điện hạt nhân Romania ngừng hoạt động chưa đủ cơ sở để khẳng định tác động cụ thể đến giá điện hay giá tiền mã hóa.

Mức độ chi phí thực tế được chuyển tiếp ra sao còn phụ thuộc vào diễn biến mực nước sông Danube, đơn giá điện nhập khẩu và thời gian các doanh nghiệp cắt giảm sản xuất. Cảnh báo năng lượng của chính phủ Romania sẽ được duy trì trong suốt tháng 8.

Nguồn tham khảo: AP News, thông báo Nuclearelectrica/BVB, Reuters, The Guardian.