Hơn 100 dự án crypto đóng cửa từ đầu năm, dòng vốn chuyển hướng hạ tầng

Hơn 100 dự án tiền mã hóa đã đóng cửa, ngừng hoạt động hoặc nộp đơn phá sản kể từ đầu năm 2026, đánh dấu bước chuyển từ giai đoạn coi quy mô gọi vốn là bằng chứng tăng trưởng sang giai đoạn thị trường đánh giá lại khả năng sinh lời và sống sót của từng dự án.

Theo CoinDesk dẫn số liệu tổng hợp từ RootData, hơn 100 dự án crypto đã đóng cửa, nộp đơn phá sản hoặc gần như biến mất khỏi thị trường tính từ đầu năm nay. Ryan Kirkley, CEO của Global Settlement Network, nói với CoinDesk rằng “gọi vốn ở mức định giá quá cao đồng nghĩa với việc tự đảm bảo một kết quả tiêu cực”.

Kirkley cho rằng cuộc đua gọi vốn giai đoạn 2020-2021 đã chứa sẵn mầm mống của những thất bại hiện nay. Nhiều dự án có doanh thu thấp và chưa có lộ trình rõ ràng để chuyển sang có lãi vẫn công bố những vòng gọi vốn lớn. Giá token và sự chú ý của nhà đầu tư cá nhân phản ứng theo các thông báo đó, khiến quy mô gọi vốn dần thay thế cho tính khả thi thực sự của mô hình kinh doanh.

Trong ngành crypto, vòng gọi vốn lớn và định giá cao thường được xem là tín hiệu của niềm tin thị trường. Nhưng những mô hình kinh doanh phụ thuộc vào phát hành token và vốn góp ban đầu khó gánh nổi chi phí vận hành và chi phí thu hút người dùng khi thanh khoản thị trường suy giảm. Đợt sàng lọc lần này được xem là lúc những chi phí phát sinh từ cuộc đua gọi vốn trước đây bộc lộ rõ.

Dòng vốn chưa hoàn toàn đóng băng. Theo Galaxy Research, tổng vốn đầu tư vào các startup crypto và blockchain trong quý 1 năm 2026 đạt 4 tỷ USD với 355 thương vụ. Con số này giảm khoảng 50% so với quý trước, trong khi số thương vụ chỉ giảm 16%.

Galaxy Research giải thích rằng sự sụt giảm của các vòng gọi vốn quy mô lớn là nguyên nhân chính kéo tổng vốn đầu tư đi xuống. Cũng theo báo cáo này, chỉ có 8 quỹ đầu tư mạo hiểm chuyên về crypto được thành lập mới trong quý, huy động khoảng 1,1 tỷ USD, mức thấp nhất kể từ quý 3 năm 2020.

Điểm đáng chú ý không phải là dòng vốn biến mất, mà là cách phân bổ vốn đang thay đổi. Vốn đầu tư giảm mạnh hơn nhiều so với số thương vụ cho thấy các vòng gọi vốn lớn đang thưa dần, còn nhà đầu tư chọn lọc kỹ hơn về khả năng sống sót của từng dự án. Vốn giai đoạn đầu chưa biến mất, nhưng điều kiện gọi vốn đã trở nên khắt khe hơn.

Hướng đi của dòng vốn cũng đang thay đổi. CoinDesk dẫn lời Kirkley cho biết stablecoin, ngân hàng số (neobank) và hạ tầng ví, thanh toán dành cho tổ chức là những lĩnh vực tương đối vững, trong khi token mạng xã hội, memecoin và một phần mảng game Web3 có thể chịu áp lực lớn hơn. Đây là nhận định về sự khác biệt trong mô hình kinh doanh, không phải dự báo giá.

Stablecoin là loại tiền mã hóa được thiết kế để neo giá theo đồng tiền pháp định như USD hoặc một tài sản cụ thể. Hạ tầng ví và thanh toán dành cho tổ chức thiên về hệ thống hậu đài xử lý lưu ký, thanh toán bù trừ, xác minh danh tính và phòng chống rửa tiền, hơn là việc mua bán token.

Hoạt động kinh doanh của Global Settlement Network cũng nằm trong xu hướng này. Trên trang chủ, công ty tự giới thiệu là đơn vị cung cấp tiền số, thanh toán xuyên biên giới và hạ tầng token hóa dành cho các tổ chức chịu sự quản lý. Trong thông cáo báo chí ngày 6 tháng 5, công ty công bố khoản đầu tư pre-seed trị giá 11 triệu USD cùng cam kết thanh khoản thanh toán (committed settlement liquidity) trị giá 125 triệu USD.

Tuy nhiên, khoản thanh khoản cam kết này cần được phân biệt với số tiền đã thực sự giải ngân. Theo crypto.news đưa tin ngày 21 tháng 5, trong một cuộc phỏng vấn được ghi hình, Kirkley nói rằng chưa có khoản nào trong 125 triệu USD cam kết thực sự được chuyển đi. Công ty đã xử lý thanh toán on-chain hơn 350 triệu USD, nhưng khoản cam kết 125 triệu USD nói trên là nguồn vốn sẽ được rót vào trong tương lai.

Ở mảng hạ tầng tuân thủ quy định, công ty cũng có bước đi mới. Ngày 30 tháng 4, Global Settlement Network cho biết đã trở thành validator của Canton Network và triển khai dịch vụ GSX ID. Công ty giải thích dịch vụ này cho phép tái sử dụng kết quả xác minh KYC, AML và tư cách nhà đầu tư đủ điều kiện trên chuỗi, giúp giảm việc các tổ chức phải xác minh trùng lặp lẫn nhau.

Khi số lượng tổ chức tham gia thị trường crypto tăng lên, mức độ tuân thủ quy định không còn là chức năng phụ trợ mà trở thành một phần của mô hình kinh doanh. Các tổ chức tài chính có nhu cầu xử lý xác minh khách hàng, phòng chống rửa tiền và xác minh tư cách nhà đầu tư theo cách chuẩn hóa, thay vì lặp lại các quy trình riêng lẻ.

Trong cuộc phỏng vấn với CoinDesk, Kirkley nhận định Bitcoin(BTC) đang ở trạng thái “thị trường giá xuống yếu” (weak bear market) và xem mốc 61.200 USD là ngưỡng hỗ trợ quan trọng. Ông cũng đề cập khả năng giá giảm về vùng 41.000 USD nếu ngưỡng này bị phá vỡ. Đây là kịch bản cá nhân của Kirkley, chưa phải là quan điểm chung được thị trường đồng thuận.

Trọng tâm của đợt điều chỉnh này không nằm ở việc crypto có biến mất hay không. Vấn đề thực sự là dự án nào có thể chứng minh được dòng tiền, mức độ tuân thủ quy định và nhu cầu thanh toán thực tế. Cách gọi vốn chỉ dựa vào giá token hay câu chuyện truyền thông đang ngày càng thu hẹp không gian tồn tại.