Texas xúc tiến chuyển 10 triệu USD Bitcoin dự trữ sang tự lưu ký trực tiếp

Bang Texas (Mỹ) đang xúc tiến quy trình chuyển quỹ dự trữ Bitcoin(BTC) chiến lược trị giá 10 triệu USD (khoảng 14,2 tỷ won) sang cơ chế tự lưu ký trực tiếp. Trong giai đoạn vận hành ban đầu, bang này sử dụng quỹ ETF Bitcoin giao ngay iShares Bitcoin Trust (IBIT) do BlackRock(BLK) quản lý, khiến cách thức quỹ công nắm giữ tài sản số trở thành vấn đề được chú ý.

Đạo luật SB 21 do cơ quan lập pháp bang Texas thông qua quy định quỹ dự trữ BTC chiến lược sẽ trở thành quỹ đặc biệt của bang, đồng thời cho phép Tổng kiểm toán bang (Texas Comptroller) mua, hoán đổi, bán, quản lý và nắm giữ BTC cùng các tài sản mã hóa đáp ứng một số điều kiện nhất định. Đạo luật này cũng quy định việc thành lập hội đồng cố vấn cho quỹ dự trữ, nghĩa vụ báo cáo lên cơ quan lập pháp và công khai thông tin trực tuyến.

Văn phòng Tổng kiểm toán bang Texas cho biết đã thành lập Hội đồng cố vấn quỹ dự trữ BTC chiến lược vào ngày 28 tháng 5 năm 2026. Cùng ngày, cơ quan này cũng phát hành yêu cầu đề xuất (RFP) nhằm tìm đơn vị cung cấp dịch vụ lưu ký và thanh khoản cho quỹ dự trữ.

Theo yêu cầu đề xuất, đơn vị được chọn phải đảm bảo an toàn trong việc mua, nắm giữ, quản lý và báo cáo BTC cùng tài sản mã hóa của bang. Yêu cầu cũng bao gồm hệ thống bảo mật cấp tổ chức, trong đó có quản lý khóa (key) và kiểm soát vận hành.

Đơn vị vận hành quỹ dự trữ là Công ty Ủy thác Bảo quản Ngân khố Texas (Texas Treasury Safekeeping Trust Company, TTSTC) — tổ chức chuyên trách quản lý, lưu ký và đầu tư quỹ công cùng chứng khoán của bang Texas, các cơ quan trực thuộc và chính quyền địa phương. Theo giới thiệu của chính TTSTC, công ty này đang quản lý khối tài sản khoảng 165 tỷ USD (khoảng 233 nghìn tỷ won).

Vấn đề đang được quan tâm là liệu Texas đã thực sự nắm giữ BTC trực tiếp hay mới chỉ dùng ETF như một công cụ tạm thời. Texas Tribune đưa tin ngày 8 tháng 12 năm 2025 rằng Texas đã bắt đầu khoản đầu tư liên quan BTC trị giá 5 triệu USD (khoảng 7,1 tỷ won), và gọi đây là "khoản đầu tư mang tính giữ chỗ" (placeholder investment). Bài báo cũng cho biết bang đã giải ngân một nửa trong tổng số 10 triệu USD được phân bổ.

CryptoSlate mới đây đưa tin lượng IBIT mà Texas nắm giữ vào khoảng 197.844 cổ phiếu, với giá trị định giá giảm còn khoảng 6,6 triệu USD (khoảng 9,3 tỷ won). Tuy nhiên, chỉ dựa vào dữ liệu tổng hợp từ báo cáo 13F và tài liệu công khai thì khó có thể đối chiếu chính xác số lượng cổ phiếu này với mức định giá tại một thời điểm cụ thể.

13F là báo cáo mà các tổ chức đầu tư tại Mỹ phải nộp sau khi kết thúc mỗi quý, công bố danh mục chứng khoán đang nắm giữ. Giữa ngày nộp báo cáo và ngày chốt số liệu luôn có độ trễ nhất định, và đôi khi còn phát sinh báo cáo điều chỉnh nộp muộn. Theo thống kê, TTSTC nộp báo cáo nắm giữ quý 1 năm 2026 vào ngày 24 tháng 7 năm 2026, còn báo cáo quý 2 được nộp vào ngày 14 tháng 8 năm 2026.

IBIT là quỹ ETF Bitcoin giao ngay tại Mỹ do BlackRock quản lý. ETF Bitcoin giao ngay là sản phẩm cho phép nhà đầu tư mua bán như cổ phiếu trên sàn giao dịch mà không cần trực tiếp lưu ký BTC. Việc nắm giữ cổ phần ETF và việc tự lưu ký BTC trực tiếp khác nhau về quyền lợi pháp lý, cách hạch toán kế toán và cấu trúc lưu ký.

Chính vì vậy, vấn đề lần này nên được nhìn nhận là câu chuyện về cấu trúc nắm giữ tài sản số của quỹ công, hơn là chuyện "lỗ đã thành hiện thực". Nếu bang dùng ETF như một kênh tạm thời, giá trị định giá sẽ biến động theo giá ETF và số lượng nắm giữ. Ngược lại, trong cơ chế tự lưu ký trực tiếp, bang sẽ cần xây dựng riêng hệ thống lưu ký, quản lý khóa, kiểm soát nội bộ và báo cáo.

Trang thông tin công khai của BlackRock đưa ra các chỉ số hiệu suất của IBIT tính đến ngày 30 tháng 6 năm 2026, nhưng để xác định giá trị quy đổi ra USD tại một thời điểm cụ thể thì cần có cả số lượng nắm giữ lẫn giá trị tài sản ròng (NAV) tại thời điểm đó. Chỉ dựa vào các chỉ số hiệu suất hiển thị công khai thì khó có thể khẳng định chắc chắn giá trị định giá theo thời gian thực của phần Texas đang nắm giữ.

Phản ứng của thị trường khá trái chiều. Phía ủng hộ nhấn mạnh ý nghĩa biểu tượng khi một bang của Mỹ chính thức coi BTC là tài sản dự trữ. Trong khi đó, phía chỉ trích cho rằng việc để quỹ công — vốn có nguồn từ tiền thuế — tiếp xúc với một tài sản biến động mạnh là điều đáng lo ngại.

Dallas Morning News trong bài xã luận tháng 3 năm 2026 đã chỉ trích quỹ tiền mã hóa của Texas, cho biết giá trị khoản đầu tư tại thời điểm đó đã giảm còn khoảng 7,5 triệu USD (khoảng 10,6 tỷ won). Con số này phản ánh biến động giá tại thời điểm được nêu, cần được hiểu khác với việc bang đã chính thức ghi nhận khoản lỗ.

Sự phân biệt này cũng quan trọng với nhà đầu tư nói chung. ETF là sản phẩm tài chính có mức độ rủi ro gắn với giá tài sản cơ sở, còn tự lưu ký trực tiếp là vấn đề vận hành liên quan đến việc quản lý và kiểm soát chính tài sản đó. Đây là lý do khi quỹ công hay nhà đầu tư tổ chức nắm giữ tài sản số, không chỉ biến động giá mà cả trách nhiệm lưu ký và tiêu chuẩn công bố thông tin đều trở thành vấn đề đáng quan tâm.

Hiện tại, quy trình đã được xác nhận mới dừng ở bước chuẩn bị chuyển sang tự lưu ký trực tiếp. Thông báo của Văn phòng Tổng kiểm toán bang Texas cùng yêu cầu đề xuất đang đòi hỏi một hệ thống cấp tổ chức để mua, lưu ký và báo cáo tài sản trong quỹ dự trữ. Con số cuối cùng về lượng BTC mà quỹ dự trữ sẽ trực tiếp nắm giữ sẽ cần được xác nhận qua các công bố tiếp theo và tài liệu công khai của bang.