Bong bóng AI lan sang phần mềm, bạc và bán dẫn

Cuộc tranh luận về hiện tượng quá nhiệt AI đang chuyển từ kịch bản “sụp đổ một lần” sang cách nhìn luân chuyển theo từng ngành. Phần mềm, bạc và bán dẫn được cho là đã trải qua các đợt quá nhiệt và điều chỉnh khác nhau trong cùng một chu kỳ thị trường AI.

Theo Fortune đưa tin ngày 16 (giờ địa phương), Dhaval Joshi, cựu chiến lược gia trưởng bộ phận Counterpoint tại BCA Research, cho rằng bong bóng AI không phải là một sự kiện vỡ ra cùng lúc mà là một chuỗi diễn biến nối tiếp nhau theo từng ngành. Ông gọi đây là “bong bóng dây chuyền”, cho rằng nhà đầu tư liên tục đánh giá sai rồi điều chỉnh lại về việc giá trị AI thực sự thuộc về đâu, khiến biến động giá lặp đi lặp lại ở từng nhóm tài sản khác nhau.

Trường hợp đầu tiên là cổ phiếu phần mềm. Kỳ vọng AI sẽ trở thành công cụ tăng năng suất từng đẩy giá cổ phiếu phần mềm đi lên, nhưng sau đó xu hướng đảo chiều khi giới đầu tư lo ngại các tác nhân AI (AI agent) có thể đe dọa mô hình thuê bao phần mềm dạng dịch vụ (SaaS).

Bạc cũng được nhắc đến trong cùng khung phân tích này. Nhu cầu điện tăng cao tại các trung tâm dữ liệu từng làm dấy lên kỳ vọng nhu cầu vật liệu dẫn điện sẽ tăng theo, qua đó kích thích giá bạc. Tuy nhiên, ông Joshi cho rằng mức tăng này là thái quá vì thị trường vẫn còn nhiều vật liệu dẫn điện thay thế khác. Nói cách khác, làn sóng đầu tư hạ tầng AI đã mở rộng phạm vi diễn giải sang cả thị trường nguyên liệu thô.

Bán dẫn là trụ cột thứ ba trong cách nhìn luân chuyển này. Ông Joshi cho biết nhà đầu tư từng kỳ vọng các hãng sản xuất chip có quyền định giá gần như vô hạn, nhưng khi cung cầu điều chỉnh trở lại cân bằng, biên lợi nhuận cao hiện nay có thể trở về mức bình thường. Khác với chẩn đoán “bong bóng lợi nhuận” của Peter Berezin, chiến lược gia tại BCA Research, ông Joshi cho rằng trọng tâm tranh cãi hiện nay gần với khái niệm “bong bóng biên lợi nhuận” hơn.

Cuộc tranh luận này còn liên quan trực tiếp đến gánh nặng chi tiêu vốn (capex) cho AI của các tập đoàn công nghệ lớn. Reuters, dựa trên phân tích ước tính đồng thuận của LSEG, đưa tin tổng chi tiêu vốn năm 2027 của Microsoft(MSFT), Alphabet(GOOGL), Amazon(AMZN), Meta(META) và Oracle(ORCL) có thể vượt dòng tiền tự do của các công ty này.

Theo phân tích của Reuters, dòng tiền hoạt động hằng năm của nhóm công ty này trong năm 2027 được ước tính tăng khoảng 340 tỷ USD so với năm 2025. Trong cùng giai đoạn, mức tăng chi tiêu vốn được đưa ra là khoảng 534 tỷ USD.

Dòng tiền tự do là phần tiền còn lại sau khi doanh nghiệp trừ đi các khoản chi đầu tư như chi tiêu vốn khỏi dòng tiền thu được từ hoạt động kinh doanh. Khi đầu tư vào trung tâm dữ liệu AI và bán dẫn tăng nhanh, dù kỳ vọng tăng trưởng trên sổ sách có thể lớn hơn, dòng tiền vẫn có nguy cơ chịu áp lực.

Cũng có ý kiến phản biện. Morgan Stanley, trong tài liệu công bố ngày 4 tháng 3, dẫn lời Satya Nadella, Giám đốc điều hành Microsoft, cho rằng đầu tư hạ tầng AI có thể tạo ra tỷ suất sinh lời trên vốn đầu tư cao. Đây là góc nhìn xem chi tiêu vốn cho AI không phải là chi phí ngắn hạn mà là nền tảng cho lợi nhuận dài hạn.

Bộ phận quản lý đầu tư của Morgan Stanley cũng nhận định các cổ phiếu công nghệ lớn có bảng cân đối kế toán và dòng tiền vững mạnh, đủ sức hấp thụ áp lực ngắn hạn. Tuy nhiên, cùng tài liệu này cũng nêu rằng chi tiêu vốn cao đang gây áp lực lên dòng tiền tự do và làm tăng độ nhạy cảm về thời điểm thu hồi vốn đầu tư.

Ngay trong nội bộ BCA Research, quan điểm cũng không đồng nhất. Trong tài liệu ngày 1 tháng 6, BCA Research nhận định giá trị AI có thể lan từ chip sang các mô hình và ứng dụng. Nhưng trong tài liệu ngày 28 tháng 5, tổ chức này lại viết rằng bong bóng AI đang tồn tại, song chưa có tín hiệu cho thấy nguy cơ sụp đổ ngay lập tức.

Ở góc độ tiền mã hóa, chi tiết đáng chú ý nhất là nhận định cuối cùng của ông Joshi. Ông cho rằng nếu AI và blockchain tạo ra hiệu ứng cộng hưởng, tiền mã hóa có thể trở thành ứng viên tiếp theo trong chuỗi bong bóng này. Đây chỉ là khả năng được nêu ra, chứ không có nghĩa là dòng vốn thực tế đã chuyển sang Bitcoin(BTC) hay Ethereum(ETH).

The Block cũng đưa tin Bitwise đề cập đến khả năng hội tụ dài hạn giữa AI và tiền mã hóa. Hiện các thảo luận vẫn giới hạn ở những điểm kết nối như thanh toán bằng stablecoin và thanh toán giữa máy với máy, chưa đến mức có thể khẳng định xu hướng giá của một đồng coin hay lĩnh vực cụ thể nào.

Trước đó, TokenPost từng đưa tin tranh cãi về đầu tư AI đã lan sang thảo luận về thanh khoản tài sản số. Lập luận lần này của ông Joshi thu hẹp cùng cuộc tranh luận đó, chuyển trọng tâm từ việc có tồn tại bong bóng hay không sang câu hỏi giá trị AI đang dịch chuyển về nhóm tài sản nào.

Tranh cãi xoay quanh thị trường AI hiện mang cả động lực tăng trưởng lẫn tín hiệu quá nhiệt. Thay vì các mốc lịch sử hay thủ tục chính sách chưa được xác nhận, dòng tiền doanh nghiệp, tốc độ thu hồi vốn đầu tư và các trường hợp kết hợp thực tế giữa AI với blockchain mới là cơ sở để theo dõi trong thời gian tới.

Nguồn tham khảo: Fortune, Reuters/Investing.com, BCA Research, Morgan Stanley, The Block