Solana(SOL) rút ngắn thời gian chốt giao dịch còn 150 mili giây, mục tiêu kích hoạt tháng 10

Solana(SOL) đang chuẩn bị triển khai bản nâng cấp đồng thuận mang tên Alpenglow, nhằm rút ngắn thời gian chốt giao dịch (finality) từ khoảng 12,8 giây hiện nay xuống còn 150 mili giây. Đây không đơn thuần là cải thiện tốc độ xử lý, mà là một thay đổi giao thức tác động trực tiếp đến cách validator bỏ phiếu và cấu trúc chốt khối.

Theo trang nâng cấp chính thức của Solana Foundation, Alpenglow hiện đang trong quá trình phát triển với mục tiêu thời gian chốt giao dịch là 150 mili giây. Cùng tài liệu này cho biết độ trễ xác nhận sơ bộ hiện tại của Solana vào khoảng 400 mili giây, trong khi thời gian chốt giao dịch bằng TowerBFT là 12,8 giây.

Finality là quá trình khiến một giao dịch đã được xác nhận trên blockchain trở thành trạng thái không thể đảo ngược. Khác với việc xác nhận nhanh mà người dùng nhìn thấy trên giao diện, đây là tiêu chuẩn để mạng lưới đồng thuận công nhận giao dịch đã hoàn tất, nên liên quan trực tiếp đến độ ổn định của hạ tầng.

Trọng tâm giai đoạn 1 của Alpenglow là Votor. Votor giảm bớt cách làm cũ, trong đó validator phải gửi giao dịch bỏ phiếu on-chain, thay vào đó xử lý việc chốt khối thông qua bỏ phiếu trực tiếp giữa các validator kết hợp bằng chứng tổng hợp.

Tài liệu chính thức giải thích Votor sử dụng cấu trúc “20+20”, có khả năng chịu đựng đồng thời 20% cổ phần mang tính chất độc hại và 20% cổ phần ngoại tuyến. Đây là thiết kế vừa nâng hiệu suất đồng thuận, vừa tính đến khả năng một số validator gặp sự cố hoặc bị tấn công.

Đề xuất SIMD-0326 trên diễn đàn nhà phát triển Solana mô tả Alpenglow là giao thức đồng thuận thay thế cho Proof-of-History và TowerBFT hiện tại. Tài liệu này đặt mục tiêu giảm độ trễ chốt giao dịch xuống còn 100-150 mili giây, đồng thời giảm tải lưu lượng gossip nặng để cải thiện hiệu quả băng thông.

Lịch trình triển khai vẫn chưa phải là điều đã hoàn tất. Solana Foundation cho biết trong phần mô tả bản phát hành Agave 4.2 rằng mã thực thi của Alpenglow sẽ được đưa vào bản 4.2, nhưng việc kích hoạt trên mainnet sẽ diễn ra ở bản 4.3.

Cùng tài liệu này ghi thời điểm mục tiêu cho Agave 4.3 là tháng 10 năm 2026. Trước đó, TokenPost từng đưa tin lịch kích hoạt tính năng beta trên mainnet của Agave 4.3 dự kiến bắt đầu từ tháng 9, tuy nhiên theo tài liệu nâng cấp chính thức, cần phân biệt rõ giữa thời điểm vận hành chính thức và việc kích hoạt theo từng giai đoạn.

Bản nâng cấp lần này cũng có ý nghĩa với độc giả trong nước ở góc độ hạ tầng. Solana trước đó đã tăng giới hạn tính toán mỗi khối lên 100 triệu đơn vị tính toán, và Alpenglow là bước tiếp theo, tác động trực tiếp đến tính chốt của quá trình đồng thuận.

Hệ sinh thái Solana từ trước đến nay lấy tốc độ khớp lệnh nhanh và phí giao dịch thấp làm lợi thế, mở rộng phạm vi ứng dụng sang sàn giao dịch phi tập trung, thanh toán và tài sản token hóa. Tuy nhiên, việc giao dịch trông có vẻ nhanh và việc rút ngắn thời gian chốt giao dịch là hai vấn đề khác nhau, nên thay đổi lần này tác động trực tiếp đến cấu trúc vận hành mạng lưới hơn là trải nghiệm người dùng.

Kỳ vọng về mặt kỹ thuật và rủi ro vận hành cần được nhìn nhận tách biệt. Trang nâng cấp chính thức của Solana đánh dấu Alpenglow là “Breaking Change” và cho biết việc điều chỉnh cách lập chỉ mục cũng là điều cần thiết.

Theo đó, các bên vận hành indexer, RPC, ví, công cụ khám phá khối và công cụ giám sát validator đều cần rà soát để thích ứng với bản nâng cấp. Đối với các đơn vị cung cấp dịch vụ, việc kiểm tra khả năng tương thích và xây dựng cơ chế ứng phó sự cố là vấn đề cần xác nhận trước, hơn là việc rút ngắn thời gian chốt giao dịch.

Tính kinh tế của validator cũng là chủ đề được bàn luận. Trên diễn đàn nhà phát triển, nhiều câu hỏi liên quan đến VAT (Validator Admission Ticket - vé cấp phép validator), cơ cấu phần thưởng, chính sách hết hạn giao dịch và cách đo lường hiệu suất bỏ phiếu đã được đặt ra.

Một trong các phản hồi trên diễn đàn cho biết chi phí VAT ở mức 1,6 SOL tương đương khoảng 80% chi phí bỏ phiếu on-chain hiện tại, vốn vào khoảng 2 SOL. Tuy nhiên, đây chỉ là giải thích trong quá trình thảo luận của cộng đồng, cần phân biệt với phiên bản mô hình kinh tế cuối cùng đã được hoàn thiện.

Anza cho biết trong bài blog hồi tháng 5 năm 2025 rằng Alpenglow hướng đến việc đạt được đồng thời độ phản hồi tương đương dịch vụ web tập trung và tính chốt ở tầng Layer 1. Đây là mục tiêu do phía đơn vị phát triển đưa ra, còn hiệu năng thực tế trên mainnet cũng như tác động đến dịch vụ sẽ chỉ được xác nhận sau khi Agave 4.3 được kích hoạt.

Nguồn xác minh: Solana Alpenglow, Agave 4.2 Release Overview, Solana Developer Forums SIMD-0326, Anza Alpenglow blog