1,2 triệu tài khoản bị margin call khi KOSPI lao dốc từ đỉnh

Chỉ số KOSPI của Hàn Quốc tăng hơn gấp đôi kể từ đầu năm nay rồi bất ngờ rơi về vùng 5.500 điểm chỉ trong vài tuần, khiến làn sóng thua lỗ và margin call của nhà đầu tư cá nhân thu hút sự chú ý của truyền thông quốc tế. Giới phân tích cho rằng đà tăng nóng nhờ cơn sốt cổ phiếu bán dẫn phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) đảo chiều quá nhanh đã khiến áp lực từ các khoản đầu tư vay nợ (spitu) tăng vọt.

BBC đưa tin KOSPI, vốn được xem là một trong những chỉ số chứng khoán biến động mạnh nhất thế giới, liên tục tăng giảm mạnh khiến nhiều nhà đầu tư cá nhân Hàn Quốc chịu thiệt hại nặng. Anh Kim Yong-jun, nhân viên ngân hàng, cho biết đã mất khoảng 20 triệu won (hơn 400 triệu đồng) sau khi rót tiền vào cổ phiếu công nghệ hồi tháng trước. Đây là số tiền anh dự định dùng để mua nhà trước khi kết hôn.

Anh Kim nói: “Cú sốc lần này rất lớn, chắc tôi phải làm việc thật chăm chỉ mới bù lại được khoản lỗ”. Anh cũng cho rằng những nhà đầu tư chấp nhận rủi ro lớn hơn mình sẽ còn chịu thiệt hại nặng nề hơn. Cú giảm của cổ phiếu công nghệ không chỉ gây lỗ trên giấy mà còn làm xáo trộn kế hoạch cuộc sống của nhiều cá nhân.

Thiệt hại cũng lan sang những nhà đầu tư tập trung vào cổ phiếu bán dẫn vốn hóa lớn. Anh Kim Woong-sa cho biết đã dùng khoảng một nửa tiền thưởng đầu năm để mua cổ phiếu SK Hynix. Có lúc giá cổ phiếu này tăng gấp bốn lần, nhưng phần lớn mức tăng đã bị “bốc hơi”. Hiện giá trị cổ phiếu anh đang nắm giữ vào khoảng 300 triệu won, chỉ bằng một nửa so với thời điểm đỉnh.

KOSPI đã tăng hơn gấp đôi kể từ đầu năm, vượt mốc 9.000 điểm vào giữa tháng 6, rồi lao dốc về vùng 5.500 điểm chỉ sau vài tuần. Sau đó chỉ số phục hồi một phần và dao động quanh vùng 6.900 điểm.

Hai yếu tố được cho là đã khuếch đại biến động là dòng vốn dồn quá mạnh vào nhóm cổ phiếu công nghệ liên quan AI và hoạt động đầu tư đòn bẩy. Khi dòng vốn toàn cầu đổ dồn vào cổ phiếu AI và bán dẫn, tốc độ tăng giá được đẩy nhanh; đến giai đoạn điều chỉnh, chính sự tập trung đó lại khiến đà giảm càng sâu hơn.

Ông Wee Khoon Chong, chuyên gia tại công ty dịch vụ tài chính BNY, đánh giá đợt điều chỉnh của KOSPI trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8 diễn ra dốc đến mức có thể so sánh với thời điểm đại dịch Covid-19 hay khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997. Ông cho rằng nguyên nhân chính khiến làn sóng bán tháo gần đây gia tăng là lo ngại về lượng vốn khổng lồ đang đổ vào lĩnh vực AI.

Ông Tobias Leger, nhà phân tích đầu tư, nhận định tâm lý lạc quan với cổ phiếu công nghệ kéo dài nhiều tháng đã khiến một bộ phận nhà đầu tư cá nhân thậm chí vay tiền để đầu tư. Trong thị trường tăng, quy mô vay càng lớn thì lợi nhuận càng được khuếch đại, nhưng khi thị trường giảm, rủi ro thua lỗ và bị bán giải chấp cũng tăng theo.

Đầu tư đòn bẩy là hình thức cho phép nhà đầu tư mua lượng cổ phiếu lớn hơn số vốn tự có. Khi giá cổ phiếu tăng, lợi nhuận có thể được khuếch đại, nhưng ngược lại nếu giá giảm xuống dưới một ngưỡng nhất định, công ty chứng khoán sẽ yêu cầu nộp thêm ký quỹ, gọi là margin call. Nếu nhà đầu tư không đáp ứng được mức ký quỹ, cổ phiếu đang nắm giữ có thể bị bán giải chấp bắt buộc.

Theo BBC, tính đến cuối tháng 7, ước tính có khoảng 1,2 triệu tài khoản nhà đầu tư cá nhân trong nước từng phát sinh margin call. Con số này tương đương cứ khoảng 30 người trong độ tuổi lao động tại Hàn Quốc thì có 1 người rơi vào tình trạng này. Điều này cho thấy đợt giảm mạnh trong thời gian ngắn đã gây áp lực nhanh chóng lên khả năng duy trì tài sản thế chấp trong các tài khoản cá nhân.

Ông Frank Benzimra, Giám đốc chiến lược cổ phiếu khu vực châu Á tại Societe Generale, cho biết xu hướng đầu tư đòn bẩy không chỉ diễn ra ở Hàn Quốc mà còn lan rộng trong giới nhà đầu tư cá nhân tại Đài Loan và Mỹ. Ông chỉ ra rằng xu hướng này đang khiến rủi ro của các cổ phiếu liên quan AI càng lớn hơn.

Tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội trong thị trường tăng giá, hay còn gọi là FOMO, cũng được cho là một yếu tố khiến nhà đầu tư cá nhân mở rộng quy mô đầu tư. Cô Lee Su-min, sinh viên đại học, cho biết vì cảm thấy FOMO khi thấy người xung quanh đầu tư, cô đã cùng bạn góp tiền mua cổ phiếu SK Hynix. Cô nói mình hối tiếc vì đã không bán ra khi giá cổ phiếu SK Hynix từng đạt 3 triệu won một cổ phiếu vào tháng 6.

Biến động mạnh của thị trường chứng khoán Hàn Quốc cũng đang làm dấy lên lo ngại đối với thị trường chứng khoán ở các nước khác. Giới quan sát cho rằng những chỉ số có tỷ trọng cổ phiếu công nghệ cao có thể xuất hiện diễn biến tương tự đà biến động mạnh của KOSPI.

Ông Benzimra cho rằng khả năng xuất hiện mức độ biến động tương tự tại các thị trường có cơ cấu cổ phiếu vốn hóa lớn phân tán hơn, như chỉ số Topix của Nhật Bản hay thị trường chứng khoán Mỹ, là khá thấp. Điều này đồng nghĩa là thị trường càng tập trung tỷ trọng lớn vào một số cổ phiếu công nghệ nhất định thì khi kỳ vọng tăng giá và làn sóng bán tháo thất vọng cùng dồn về một hướng, biến động của toàn chỉ số cũng sẽ càng lớn.