Putin cảnh báo: Bắt tàu Nga, châu Âu sẽ bị đáp trả tương tự

Tổng thống Nga Vladimir Putin (Vladimir Putin) cảnh báo rằng nếu các nước châu Âu bắt giữ tàu Nga, Moscow có thể đáp trả bằng cách bắt giữ tàu của châu Âu theo cách tương tự.

Theo Reuters đưa tin ngày 12 (giờ địa phương), ông Putin đưa ra phát biểu này khi tham quan cuộc diễn tập hải quân trên tuần dương hạm Varyag gần đảo Sakhalin của Nga. Ông chỉ trích việc phương Tây kiểm soát tàu thương mại Nga là “hành vi cướp biển và cướp bóc”. Ông nói: “Nếu điều này thực sự được triển khai, chúng tôi sẽ buộc phải đáp trả theo cách tương tự”. Phát biểu cho thấy Nga sẵn sàng leo thang đối đầu trên biển nếu các lệnh bắt giữ tàu được thực thi trên thực tế.

Ông Putin cũng không giới hạn phạm vi đáp trả trong vùng biển mà các nước châu Âu đang kiểm soát tàu Nga. Ông cho biết Nga có thể hành động “ở bất cứ đâu mà chúng tôi cho là cần thiết và phù hợp”.

Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh các nước châu Âu đang tăng cường kiểm soát những tàu bị nghi thuộc “đội tàu bóng tối” của Nga. Đây là cách phương Tây gọi mạng lưới tàu bị cho là được dùng để né tránh trần giá dầu và các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Nga.

Liên minh châu Âu (EU) đã liên tục mở rộng các biện pháp hạn chế nhập khẩu năng lượng và giao dịch tài chính với Nga kể từ khi nước này tấn công Ukraine. Hội đồng EU đã thông qua gói trừng phạt Nga lần thứ 21 vào ngày 23 tháng 7, bổ sung 41 tàu liên quan đến đội tàu bóng tối vào danh sách trừng phạt.

Với động thái này, tổng số tàu bị trừng phạt đã tăng thêm so với con số 632 tàu trước đó. Khi bị đưa vào danh sách trừng phạt, các tàu này thường bị hạn chế cập cảng EU hoặc tiếp cận các dịch vụ liên quan, gây thêm áp lực cho quá trình vận chuyển dầu thô của Nga.

EU cho rằng đội tàu bóng tối không chỉ giúp né tránh trừng phạt mà còn gây rủi ro cho an toàn hàng hải, môi trường, hạ tầng dưới đáy biển và trật tự thương mại hàng hải quốc tế. Ngược lại, Nga xem việc các nước châu Âu kiểm soát và bắt giữ tàu là hành vi gây sức ép lên mạng lưới vận tải kinh tế của mình, vi phạm luật biển quốc tế.

Ủy ban châu Âu (European Commission) cho biết các lĩnh vực bị hạn chế chính trong gói trừng phạt Nga lần thứ 21 gồm năng lượng, dịch vụ tài chính, tiền mã hóa, thương mại và ngành công nghiệp quốc phòng Nga. Trong lĩnh vực tài chính, gói trừng phạt bao gồm việc chỉ định các ngân hàng, tổ chức tài chính lớn và mạng lưới thanh toán xuyên biên giới của Nga.

Tuy nhiên, hiện chưa có biện pháp cụ thể mới nào được xác nhận liên kết trực tiếp phát biểu về bắt giữ tàu của ông Putin với thị trường tiền mã hóa. Tiền mã hóa chỉ là một trong những lĩnh vực bị đưa vào diện trừng phạt khi các biện pháp với Nga được mở rộng sang toàn bộ hạ tầng tài chính và thanh toán.

Nếu việc bắt giữ và các biện pháp đáp trả thực sự diễn ra trên biển, không chỉ hoạt động vận hành tàu mà cả vận chuyển năng lượng, bảo hiểm và hoạt động cảng biển cũng có thể bị ảnh hưởng. Chủ tàu, chủ hàng, công ty bảo hiểm và đơn vị vận hành cảng đều sẽ phải tính toán rủi ro vận hành cũng như khả năng bị đưa vào diện trừng phạt.

Trước đó, tại khu vực Biển Đen và Biển Azov từng có thông tin cho rằng 159 tàu Nga bị tấn công, khiến giá lúa mì châu Âu tăng 7%, cho thấy xung đột trên biển đã lan sang lĩnh vực logistics và thị trường nguyên liệu. Lời cảnh báo lần này của ông Putin cho thấy căng thẳng hàng hải giữa Nga và phương Tây có thể không dừng lại ở các vụ tấn công quân sự mà còn mở rộng sang vấn đề bắt giữ tàu và xử lý tài sản.

Phương Tây xem việc kiểm soát đội tàu bóng tối là hoạt động thực thi trừng phạt, trong khi Nga cho rằng đây là hành vi cướp bóc nhắm vào tàu và hàng hóa của nước mình. Nếu cả hai bên thực sự tiến hành các biện pháp bắt giữ, mức độ kiểm tra và đáp trả trên các tuyến hàng hải nhiều khả năng sẽ trở thành tâm điểm chú ý tiếp theo.