100 tỷ USD hoàn thuế quan: Chính quyền Trump kháng cáo giới hạn phạm vi

Chính quyền Tổng thống Trump đã kháng cáo, yêu cầu giới hạn phạm vi áp dụng của khoản hoàn thuế quan trị giá khoảng 100 tỷ USD (khoảng 141.700 tỷ won) chỉ dành cho các doanh nghiệp đã khởi kiện, thay vì áp dụng cho toàn bộ doanh nghiệp nhập khẩu. Phía chính phủ cho rằng lệnh hoàn thuế bao gồm cả những doanh nghiệp không tham gia vụ kiện đã vượt quá thẩm quyền của tòa án.

Trong văn bản đệ trình lên Tòa Phúc thẩm Liên bang khu vực (Federal Circuit) ngày 11 (giờ Mỹ), Chính phủ Mỹ lập luận rằng thẩm phán Richard Eaton của Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ đã đi quá xa khi ra lệnh cho Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) hoàn thuế cho tất cả doanh nghiệp nhập khẩu. Theo AP, chính phủ đã nộp đơn kháng cáo từ tháng 6 và trong văn bản lần này viện dẫn phán quyết "Trump kiện CASA" (Trump v. CASA) của Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 6 năm 2025 làm căn cứ.

Tranh cãi xoay quanh việc liệu toàn bộ doanh nghiệp đã nộp thuế quan có được đưa vào diện hoàn thuế hay chỉ những công ty trực tiếp khởi kiện mới được cứu trợ. Chính phủ giữ lập trường rằng tòa án không thể mở rộng hiệu lực phán quyết cho các doanh nghiệp nhập khẩu không phải là đương sự trong vụ kiện.

Vụ Trump kiện CASA liên quan đến chính sách giới hạn quyền công dân theo nơi sinh. Trong phán quyết này, Tòa án Tối cao đã thu hẹp phạm vi sử dụng các lệnh cấm diện rộng nhằm ngăn chặn việc thực thi chính sách của tổng thống trên toàn quốc.

Chính phủ cho rằng logic giới hạn "cứu trợ toàn diện" trong phán quyết nói trên cũng cần được áp dụng cho việc hoàn thuế quan. Vấn đề quyền công dân theo nơi sinh không phải là nội dung chính của vụ kháng cáo lần này, mà điểm pháp lý chung là liệu có thể cứu trợ cho cả các bên không tham gia vụ kiện hay không.

Thẩm phán Eaton đã ra lệnh hoàn trả cho tất cả doanh nghiệp nhập khẩu khoản thuế quan bị đánh giá là bất hợp pháp, vốn được áp đặt dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Chính phủ phản đối việc Tòa án Thương mại Quốc tế mở rộng phạm vi hoàn thuế vượt ra ngoài nguyên đơn của từng vụ kiện riêng lẻ.

CBP đã xử lý và xác nhận khoản hoàn thuế khoảng 100 tỷ USD. TokenPost trước đó đã đưa tin về quy mô hoàn thuế này cùng những tranh cãi xoay quanh việc thực thi.

Chính phủ cho biết CBP không thể xử lý lại các lô hàng nhập khẩu đã hoàn tất thủ tục hoàn thuế hành chính. Theo đó, các doanh nghiệp nhập khẩu muốn được hoàn thuế sẽ phải tự khởi kiện riêng.

Văn bản của chính phủ cũng nêu rằng Tòa án Thương mại Quốc tế đã ban hành hàng trăm lệnh tương tự trong các vụ kiện do doanh nghiệp nhập khẩu khởi xướng. Lập luận của chính phủ là những doanh nghiệp chưa khởi kiện vẫn có thể nộp đơn kiện riêng trong thời hạn cho phép.

Quy trình hoàn thuế hiện đã bước vào giai đoạn xử lý điện tử. Hồi tháng 4, CBP đã giới thiệu tính năng CAPE - hệ thống điện tử phục vụ hoàn thuế IEEPA, và công bố sẽ triển khai chức năng giai đoạn 1 vào ngày 20 tháng 4.

CAPE được thiết kế để doanh nghiệp nhập khẩu hoặc đại lý khai quan có thể nộp nhiều lô hàng cùng lúc nhằm xử lý tiền hoàn thuế và lãi suất, giúp giảm bớt gánh nặng hành chính so với việc xử lý hoàn thuế theo từng lô hàng riêng lẻ.

Tranh chấp lần này là thủ tục tiếp theo nhằm xác định phạm vi trách nhiệm hoàn thuế sau khi thuế quan theo IEEPA bị tuyên vô hiệu. Chính quyền Trump cũng đã xúc tiến xây dựng một hệ thống thuế quan mới dựa trên căn cứ pháp lý khác song song với việc hoàn thuế.

Theo Reuters, thẩm phán Eaton chỉ ra rằng việc chậm trễ hoàn thuế đang khiến khoảng cách giữa doanh nghiệp nhập khẩu lớn và doanh nghiệp nhỏ ngày càng nới rộng. Các doanh nghiệp lớn có sẵn đại lý khai quan và bộ máy ứng phó pháp lý, trong khi doanh nghiệp nhập khẩu vừa và nhỏ có thể bị bỏ lại phía sau vì chi phí và thủ tục.

Barry Appleton, đồng giám đốc Trung tâm Luật Quốc tế thuộc Trường Luật New York, nói rằng "việc hoàn thuế quan bất hợp pháp không nên trở thành phần thưởng cho năng lực theo đuổi kiện tụng". Bình luận này cho thấy cơ cấu buộc doanh nghiệp nhỏ vừa phải tự xác định mình có thuộc diện hoàn thuế hay không, vừa phải khởi kiện đúng hạn là không công bằng.

Nếu lập luận của chính phủ được chấp nhận, các doanh nghiệp nhập khẩu không tham gia vụ kiện, bao gồm cả doanh nghiệp Hàn Quốc, có thể sẽ phải tự kiểm tra từng giao dịch thông quan tại Mỹ xem có thuộc diện hoàn thuế hay không và có cần khởi kiện riêng hay không. Tòa Phúc thẩm Liên bang khu vực sẽ đưa ra phán quyết về phạm vi hoàn thuế trong phiên kháng cáo lần này. Hiện chưa xác nhận việc vụ việc này có tác động trực tiếp đến thị trường tài sản số như Bitcoin (BTC) hay Ethereum (ETH) hay không.

Nguồn tham khảo: AP, CBP, Hồ sơ vụ án Tòa án Tối cao Mỹ