Meta ra mắt Muse Glimmer, tranh luận về AI mở và bảo vệ sở hữu trí tuệ tại Mỹ nóng lên

Meta (META) vừa ra mắt mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) trọng số mở (open-weight) mang tên “Muse Glimmer”, có thể chạy trên máy tính cá nhân. Tại Mỹ, cuộc tranh luận về việc mở rộng quyền tiếp cận AI đến đâu mà vẫn bảo vệ được sở hữu trí tuệ (IP) vẫn đang tiếp diễn.

Meta công bố Muse Glimmer vào ngày 10 (giờ địa phương) và cho biết sẽ cung cấp cho các nhà phát triển một mô hình mạnh hơn có tên “Muse Spark 1.2”. AP đưa tin Mark Zuckerberg, CEO Meta, cho rằng AI sẽ mang lại kết quả tốt hơn khi được phân tán rộng rãi thay vì bị kiểm soát bởi một số ít công ty hay chính phủ.

Muse Glimmer là sản phẩm công khai trọng số mô hình, cho phép người dùng tự chạy hoặc tinh chỉnh trong môi trường riêng. TokenPost từng đưa tin Muse Glimmer có thể chạy trên máy tính trang bị card đồ họa dành cho người dùng phổ thông.

Trọng số mở (open-weight) là cách công khai các giá trị tính toán (trọng số) mà AI sử dụng khi xử lý dữ liệu đầu vào và tạo ra kết quả. Nhà phát triển bên ngoài có thể tải mô hình về sử dụng, nhưng phạm vi này khác với mã nguồn mở (open source) - vốn công khai cả dữ liệu huấn luyện, mã nguồn lẫn quá trình phát triển.

Thông báo lần này của Meta nằm trong chiến lược AI mở mà công ty theo đuổi từ trước. Theo trang mã nguồn mở chính thức của Meta, số lượt tải Llama đã vượt 1,2 tỷ lượt, và công ty đã công bố hơn 1.000 thư viện, mô hình và bộ dữ liệu mã nguồn mở.

Meta từng lập luận rằng nếu năng lực AI tập trung vào tay một số công ty và chính phủ, tình trạng mất cân bằng quyền lực có thể trở nên nghiêm trọng hơn. Chiến lược phân tán quyền tiếp cận AI cho cá nhân và nhà phát triển mà Zuckerberg theo đuổi giờ đây đã trở thành sản phẩm cụ thể.

Các cuộc thảo luận tại Washington không chỉ tập trung vào việc phổ biến công nghệ mà còn xoay quanh an ninh kinh tế và bảo vệ sở hữu trí tuệ của Mỹ. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, trong một bài phát biểu chính thức của Bộ Tài chính, xác định AI là vấn đề liên quan đến an ninh kinh tế và ưu thế công nghệ.

Bloomberg Law đưa tin ông Bessent hôm 21 tháng trước cho biết sẽ xem xét khả năng các mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc vi phạm sở hữu trí tuệ. Điều này cho thấy Mỹ ủng hộ AI mã nguồn mở nhưng sẽ không dung túng hành vi đánh cắp sở hữu trí tuệ.

Tuy nhiên, chưa có xác nhận nào cho thấy ông Bessent trực tiếp ủng hộ Muse Glimmer trong các phát biểu công khai hay bài phát biểu của Bộ Tài chính. Lập trường của ông thiên về nguyên tắc chính sách vừa hỗ trợ AI mã nguồn mở vừa bảo vệ sở hữu trí tuệ của Mỹ, hơn là đánh giá về một mô hình cụ thể.

Cuộc tranh luận về trọng số mở tại Mỹ còn có sự tham gia của các tập đoàn công nghệ lớn. Tuyên bố “Trọng số mở và vị thế dẫn đầu AI của Mỹ” (Open Weights and American AI Leadership) công bố ngày 24 tháng trước có sự góp mặt của Meta, Microsoft (MSFT), Nvidia (NVDA)..., phản đối việc siết quản lý vội vàng.

Các doanh nghiệp cho rằng hệ sinh thái mở là điều cần thiết để thu hút nhà phát triển tham gia và mở rộng ứng dụng AI. Ngược lại, phía chính phủ cho rằng cần xem xét khả năng công nghệ và sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp Mỹ bị xâm phạm trong quá trình các mô hình mở lan rộng ra nước ngoài.

Phản ứng trong ngành cũng trái chiều. Business Insider đưa tin Yann LeCun, Aaron Levie, Sriram Krishnan, Clément Delangue... nhìn chung có phản ứng tích cực.

Luther Lowe chỉ ra rằng dù Meta nhấn mạnh cách tiếp cận mở, chính sách giao diện lập trình ứng dụng (API) của công ty vẫn được vận hành khá hạn chế. Đây là lời phê bình về khoảng cách giữa phạm vi công khai trọng số và điều kiện tiếp cận dịch vụ thực tế.

Thị trường chứng khoán phản ứng tích cực ngay sau thông báo. Investors.com đưa tin cổ phiếu Meta tăng khoảng 2% trong phiên giao dịch trước giờ mở cửa sau khi Muse Glimmer được công bố.

Hiện chưa có dấu hiệu cho thấy thông báo này tác động trực tiếp đến giá và khối lượng giao dịch của nhóm tài sản AI tiền mã hóa hay tài sản điện toán phi tập trung. Trọng tâm thảo luận hiện nay nghiêng về phạm vi phổ biến của AI trọng số mở và nguyên tắc bảo vệ sở hữu trí tuệ của Mỹ, hơn là sức ảnh hưởng thị trường của riêng Muse Glimmer.