Archer(ACHR) ký hợp đồng chính thức mua lại 3 công ty con của Boeing(BA)

Archer Aviation(ACHR) sẽ mua lại ba công ty con của Boeing(BA) gồm Wisk Aero, SkyGrid và Insitu. Đổi lại, Boeing nhận cổ phần tại Archer và tiếp tục được tiếp cận công nghệ bay tự động cốt lõi của Wisk.

Boeing và Archer thông báo đã ký hợp đồng chính thức cho thương vụ mua lại ba công ty này vào ngày 10 (giờ địa phương). Sau khi giao dịch hoàn tất, Boeing sẽ trở thành đối tác chiến lược của Archer và hai bên sẽ ký thỏa thuận chia sẻ công nghệ.

Ngay trước khi giao dịch khép lại, Archer sẽ phát hành cổ phiếu mới tương đương 19,75% tổng số cổ phiếu đang lưu hành cho Boeing. TechCrunch dẫn hồ sơ gửi cơ quan quản lý và nguồn tin liên quan cho biết tỷ lệ sở hữu của Boeing tại Archer sau giao dịch sẽ vào khoảng 16,5%.

Hợp đồng lần này là bước đi tiếp theo, cụ thể hóa cấu trúc mà Boeing chuyển giao ba công ty con eVTOL cho Archer để đổi lấy cổ phần. Dù bán các công ty con, Boeing vẫn tiếp tục tham gia vào hoạt động kinh doanh của Archer thông qua cổ phần nắm giữ và quan hệ hợp tác công nghệ.

Trọng tâm của thương vụ là công nghệ máy bay cất hạ cánh thẳng đứng chạy điện (eVTOL) và công nghệ bay tự động. eVTOL là loại máy bay chạy bằng điện, có thể cất cánh và hạ cánh theo phương thẳng đứng, giảm phụ thuộc vào đường băng nên đang được phát triển như một phương tiện giao thông hàng không đô thị.

Wisk đã thiết kế, chế tạo và thử nghiệm bay dòng eVTOL thế hệ thứ sáu, với hơn 1.700 chuyến bay thử nghiệm. SkyGrid phát triển phần mềm quản lý không phận số và điều phối giao thông hàng không, còn Insitu sản xuất hệ thống máy bay không người lái (UAS) phục vụ tình báo, giám sát và trinh sát.

Theo Boeing, ba công ty này mang lại cho danh mục của Archer mảng kinh doanh quốc phòng với doanh thu hơn 200 triệu USD mỗi năm. Tổng thời gian bay tích lũy của ba công ty vào khoảng 2 triệu giờ.

Insitu đến nay đã sản xuất và triển khai hơn 3.500 hệ thống UAS, cung cấp công nghệ cho quân đội 35 quốc gia. Với thương vụ này, Archer sẽ mở rộng phạm vi kinh doanh ra ngoài eVTOL dân dụng, sang cả máy bay không người lái và phần mềm quản lý giao thông hàng không.

Quan hệ giữa Archer và Wisk từng đi từ tranh chấp pháp lý sang hợp tác. Tháng 4/2021, Wisk khởi kiện Archer với cáo buộc xâm phạm thông tin bí mật và quyền sở hữu trí tuệ.

Đến tháng 8/2023, hai bên đạt thỏa thuận chấm dứt vụ kiện của Wisk cùng vụ kiện ngược trị giá 1 tỷ USD mà Archer đưa ra, đồng thời nhất trí hợp tác. Khi đó, Archer chỉ định Wisk là nhà cung cấp độc quyền công nghệ bay tự động cho máy bay trong tương lai, đồng thời trao cho Wisk quyền chọn mua tối đa 13.176.636 cổ phiếu phổ thông của Archer với giá 0,01 USD/cổ phiếu.

Wisk khởi nguồn từ Kittyhawk, startup hàng không điện được đồng sáng lập Google Larry Page hậu thuẫn. Chương trình taxi bay tự động hai chỗ ngồi Cora của Kittyhawk được tách ra thành liên doanh với Boeing vào cuối năm 2019, sau đó đổi tên thành Wisk.

Năm 2022, Boeing rót thêm 450 triệu USD vào Wisk. Đến năm 2023, Wisk chính thức trở thành công ty con thuộc sở hữu toàn phần của Boeing.

Archer là công ty eVTOL có trụ sở tại California (Mỹ), thành lập năm 2018 và niêm yết năm 2021 thông qua sáp nhập với công ty mua lại có mục đích đặc biệt (SPAC). Từ đó, công ty đã mở rộng hoạt động từ taxi bay sang cả lĩnh vực quốc phòng.

Tháng 12/2024, Archer huy động được 430 triệu USD cho chương trình quốc phòng Archer Defense. Sang năm 2025, công ty tiếp tục gọi vốn thêm 300 triệu USD từ các nhà đầu tư tổ chức như BlackRock và Wellington.

Adam Goldstein, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Archer, nói rằng “thương vụ này là bước ngoặt đối với Archer cũng như tương lai của AI vật lý trong lĩnh vực hàng không và quốc phòng”. Phát biểu của ông cho thấy Archer đặt kỳ vọng lớn vào việc mở rộng công nghệ tự động sang các ứng dụng quốc phòng.

Brian Yutko, Phó chủ tịch phát triển sản phẩm máy bay thương mại của Boeing, cho biết “đây là thương vụ đôi bên cùng có lợi cho cả Boeing và Archer”.

Giao dịch dự kiến hoàn tất trước cuối năm 2026, sau khi đáp ứng các điều kiện kết thúc, trong đó có việc hết thời hạn chờ hoặc chấm dứt theo Đạo luật Cải thiện chống độc quyền Hart-Scott-Rodino.