70% giao dịch vàng London: Phép thử lộ trình token hóa của Anh

Giới chức tài chính Anh đang hoàn thiện hạ tầng tài sản thế chấp và thanh toán được token hóa cho thị trường tài chính bán buôn, đặt quá trình chuyển đổi số của thị trường vàng London – nơi xử lý khoảng 70% khối lượng giao dịch vàng danh nghĩa toàn cầu – vào một phép thử thực sự. Vấn đề cốt lõi không nằm ở giá vàng, mà ở việc liệu token đại diện cho vàng vật chất có thể được dùng an toàn làm tài sản thế chấp và phương tiện thanh toán giữa các tổ chức tài chính hay không.

Financial Times (FT) đưa tin Cơ quan Quản lý Tài chính Anh (FCA) đang thảo luận với các ngân hàng lớn và nhiều bên tham gia thị trường về khung quản lý dành cho vàng token hóa. Tuy nhiên, tầm nhìn chung mà FCA và Ngân hàng Trung ương Anh (Bank of England) công bố ngày 18 tháng 5 không phải quy định riêng cho vàng, mà bao trùm toàn bộ vấn đề tài sản thế chấp, phương tiện thanh toán token hóa và xử lý an toàn trên thị trường bán buôn nói chung.

Cuộc thảo luận lần này nên được nhìn nhận ở góc độ hạ tầng thị trường bán buôn. Các tiêu chí quản lý cụ thể cho vàng token hóa và thời điểm công bố chưa được tiết lộ, nhưng vấn đề gắn liền với việc xác định phạm vi trách nhiệm của tổ chức phát hành, đơn vị lưu ký và hạ tầng giao dịch, thanh toán.

Trong tầm nhìn chung, FCA và Ngân hàng Trung ương Anh nhận định token hóa có thể giảm chi phí và tăng tốc độ xử lý trong các khâu phát hành, giao dịch chứng khoán, quản lý tài sản và thanh toán bù trừ. Hai cơ quan này tập trung vào việc làm rõ khung pháp lý và hạ tầng thị trường, thay vì bản thân việc ứng dụng công nghệ.

Token hóa là phương thức thể hiện quyền sở hữu hoặc quyền đòi nợ đối với tài sản vật chất hoặc tài sản tài chính truyền thống trên sổ cái phân tán. Vàng token hóa thường được phát hành dựa trên vàng vật chất lưu trong két, còn quyền lợi pháp lý cụ thể của người nắm giữ token phụ thuộc vào cấu trúc sản phẩm và điều khoản hợp đồng.

Để dùng vàng token hóa làm tài sản thế chấp trên thị trường bán buôn, việc chuyển giao token cần khớp với quá trình thanh toán tiền trên hệ thống hiện hữu. Nếu tài sản chỉ di chuyển trên blockchain còn thanh toán tiền vẫn nằm ở hệ thống riêng biệt, việc xác định thời điểm hoàn tất giao dịch và quản lý rủi ro đối tác sẽ trở nên khó khăn.

Cùng ngày, Ngân hàng Trung ương Anh cũng đề xuất mở rộng thời gian vận hành của hệ thống thanh toán tổng tức thời (RTGS) và hệ thống thanh toán giá trị lớn (CHAPS) theo hướng gần như hoạt động liên tục. Biện pháp ban đầu đã được xác định: từ tháng 9 năm 2027, giờ mở cửa của CHAPS sẽ được đẩy sớm lên 1 giờ 30 phút sáng.

Theo Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council), thị trường vàng phi tập trung (OTC) tại London chiếm khoảng 70% khối lượng giao dịch vàng danh nghĩa toàn cầu. Con số này dựa trên khối lượng giao dịch bình quân ngày của năm 2021, và không đồng nghĩa London đang nắm giữ 70% lượng vàng vật chất của thế giới.

Sức cạnh tranh của London đến từ cấu trúc thị trường kết hợp thanh khoản cao, hạ tầng kho lưu trữ và mức giá tham chiếu do Hiệp hội Thị trường Vàng London (LBMA) công bố. Khi token hóa lan rộng, khả năng kết nối việc chuyển giao quyền sở hữu số và thanh toán vào hệ thống giao dịch, lưu trữ hiện có có thể trở thành yếu tố cạnh tranh mới.

Trong ngành, các sản phẩm vàng token hóa và hạ tầng dùng chung đã bắt đầu được xây dựng. HSBC(HSBC) cho biết ngân hàng này đang cung cấp quyền sở hữu vàng vật chất dưới dạng token, phục vụ nhà đầu tư cá nhân tại Hồng Kông và nhà đầu tư tổ chức tại Anh.

Ngày 19 tháng 3, Hội đồng Vàng Thế giới công bố sáng kiến “Gold as a Service” (vàng dưới dạng dịch vụ), hướng tới xây dựng hạ tầng dùng chung cho thị trường vàng số. Tổ chức này đánh giá quy trình lưu ký, đối chiếu, tuân thủ quy định và mua lại vàng vật chất hiện chưa được chuẩn hóa, khiến khả năng tương thích giữa các sản phẩm và quy mô thị trường bị giới hạn.

Thị trường token vàng đã tăng lên quy mô hàng tỷ USD. Reuters đưa tin tính đến ngày 3 tháng 2, thị trường có gần 20 loại token vàng, với tổng vốn hóa khoảng 6 tỷ USD.

Bên cạnh đà tăng trưởng, rủi ro chính vẫn nằm ngoài phạm vi blockchain, ở khâu lưu trữ vàng vật chất và cấu trúc quyền lợi pháp lý. Việc lượng vàng thực tế có khớp với lượng token phát hành, có được kiểm toán độc lập, và người nắm giữ có thể quy đổi ra vàng vật chất đúng như cam kết hay không chính là những yếu tố cốt lõi để bảo vệ nhà đầu tư.

Các trung tâm tài chính châu Á cũng đang đẩy nhanh xây dựng hạ tầng liên quan. DBS dự kiến ra mắt sản phẩm vàng vật chất token hóa dành cho khách hàng cá nhân vào nửa cuối năm 2026, trong khi Singapore đang thúc đẩy hệ thống thanh toán bù trừ vàng OTC cùng dịch vụ lưu ký vàng cho ngân hàng trung ương.

FCA đã kết thúc giai đoạn lấy ý kiến về token hóa thị trường bán buôn vào ngày 3 tháng 7. Cơ quan tài chính Anh dự kiến công bố văn bản phản hồi trong mùa hè này, trước khi đưa ra lộ trình liên ngành vào cuối năm 2026, bao trùm tài sản thế chấp token hóa cũng như các phương tiện thanh toán và thanh toán bù trừ.