S&P500 giảm 2,5% có thể châm ngòi bán tháo dây chuyền từ quỹ định lượng

Nhà đầu tư Michael Burry cảnh báo rằng nếu chỉ số S&P 500 giảm khoảng 2,5%, cơ chế bán tự động của các quỹ định lượng theo mục tiêu biến động (volatility-target fund) có thể tạo ra làn sóng bán tháo dây chuyền trên thị trường chứng khoán Mỹ. Trong bối cảnh cổ phiếu công nghệ và tiền mã hóa ngày càng đồng pha với nhau, kịch bản này được cho là có thể gián tiếp ảnh hưởng đến Bitcoin(BTC) và Ethereum(ETH).

Theo bài viết trả phí đăng ngày 31/7 trên kênh Substack “Cassandra Unchained” của mình, Burry cho biết ông bắt đầu nhìn thị trường dưới góc độ biến động sau khi chứng kiến “đợt bán mạnh và cú bật lại còn mạnh hơn của các giao dịch cặp theo momentum” trong vài ngày gần đây. Business Insider dẫn lại phân tích này, cho rằng hoạt động bán tự động của các quỹ tập trung vào biến động có thể tạo ra rủi ro đảo chiều nhanh trên thị trường cổ phiếu.

Burry giả định rằng trong bối cảnh các quỹ theo mục tiêu biến động đang quản lý khoảng 500 tỷ USD tài sản, nếu S&P 500 giảm khoảng 2,5%, nhóm quỹ này có thể hạ tỷ trọng nắm giữ cổ phiếu từ 77% xuống còn khoảng 50%. Theo ông, lượng bán ra trong quá trình đó có thể kích hoạt thêm các lệnh cắt lỗ và những chiến lược quản trị rủi ro khác. Chiến lược theo mục tiêu biến động vận hành theo hướng giảm tỷ trọng tài sản rủi ro khi biến động thị trường tăng lên, và tăng trở lại khi biến động hạ nhiệt.

Nhóm cổ phiếu momentum và bán dẫn được nêu ra như ví dụ cho loại rủi ro mang tính cấu trúc này. Ngày 31/7, giá trị tài sản ròng (NAV) của quỹ iShares MSCI USA Momentum Factor ETF (MTUM) do BlackRock(BLK) quản lý đạt 299,60 USD, trong khi biên độ giao dịch 52 tuần dao động từ 230,79 đến 345,47 USD. Đây là sản phẩm theo dõi nhóm cổ phiếu Mỹ có đà tăng giá tương đối mạnh, và cùng ngày tỷ trọng nhóm ngành công nghệ thông tin trong quỹ này ở mức 47,51%.

Diễn biến đồng pha giữa thị trường tiền mã hóa và cổ phiếu công nghệ cũng từng được ghi nhận. Trong báo cáo công bố ngày 12/2, CME Group phân tích rằng hệ số tương quan giữa tiền mã hóa và chỉ số Nasdaq 100 đã tăng lên mức 0,35 đến 0,6 trong một số giai đoạn của năm 2025 và đầu năm 2026. Con số này cho thấy biến động của tiền mã hóa có thể gia tăng khi làn sóng bán tháo cổ phiếu công nghệ mở rộng.

Cũng từng xảy ra trường hợp cổ phiếu bán dẫn và tiền mã hóa cùng suy yếu. CoinDesk đưa tin ngày 24/6, trong ngày thứ hai liên tiếp cổ phiếu ngành bán dẫn bị bán tháo, Bitcoin(BTC) giảm về vùng khoảng 62.546 USD, còn Ethereum(ETH) mất 3,7% trong 24 giờ. Trước đó một ngày, chỉ số bán dẫn Philadelphia đã giảm 7,9%.

Dù vậy, phân tích của Burry không phải là dự báo khẳng định về thời điểm hay quy mô của một đợt giảm điểm cụ thể. Ông cũng lưu ý rằng giao dịch tự động có thể khuếch đại đà giảm, nhưng đồng thời cũng có thể tạo ra lực bật lại nhanh sau khi hoạt động bán diễn ra.

Việc diễn giải vị thế đầu tư hiện tại của Burry cũng có giới hạn nhất định. Theo trang tra cứu nhà tư vấn đầu tư của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), quỹ Scion Asset Management do Burry sáng lập đã bị chuyển trạng thái đăng ký sang “Terminated” (chấm dứt hoạt động) kể từ ngày 10/11/2025. Quỹ này hiện không còn đăng ký với SEC hay bất kỳ cơ quan quản lý cấp bang nào, cũng không nộp báo cáo định kỳ, khiến các giao dịch của Burry từ năm 2026 trở đi khó được xác minh qua kênh công bố thông tin chính thức như trước đây.

Bình luận: Cảnh báo của Burry cho thấy rủi ro không chỉ nằm ở diễn biến giá mà còn ở cấu trúc vận hành của các quỹ định lượng, nơi những lệnh bán mang tính cơ học có thể lan sang nhiều loại tài sản khác nhau, kể cả tiền mã hóa, nếu mức độ đồng pha giữa các thị trường tiếp tục duy trì ở mức cao như hiện nay.