Tiêu dùng eurozone chậm lại còn 0,2% vì cú sốc năng lượng

Tiêu dùng cá nhân tại khu vực đồng euro tăng 0,2% trong quý I năm 2026 so với quý trước, chậm lại từ mức 0,4% của quý liền trước. Cú sốc năng lượng sau chiến tranh Trung Đông và tâm lý tiêu dùng suy yếu được xem là các yếu tố kìm hãm chi tiêu.

Ngân hàng Trung ương châu Âu(ECB) cho biết trong Bản tin kinh tế số 4 năm 2026 rằng các chỉ báo hoạt động ngắn hạn đã giảm từ tháng 3, sau khi chiến tranh nổ ra. ECB đánh giá chi tiêu tiêu dùng yếu đi, tâm lý xấu hơn và tình trạng chậm trễ nguồn cung đang gây sức ép lên cả hoạt động kinh tế hiện tại lẫn triển vọng phía trước.

Eurostat công bố khối lượng bán lẻ tại khu vực đồng euro trong tháng 4 năm 2026 giảm 0,4% so với tháng trước. Trên toàn Liên minh châu Âu(EU), mức giảm là 0,5%; riêng sản phẩm phi thực phẩm tại khu vực đồng euro và doanh số nhiên liệu ô tô tại các cửa hàng chuyên doanh lần lượt giảm 0,9% và 2,7%.

Nguyên nhân chính của đà chậm lại nằm ở niềm tin suy giảm. Chỉ số niềm tin người tiêu dùng của Ủy ban châu Âu giảm mạnh theo bình quân tháng 4 và tháng 5, trong khi kỳ vọng mua sắm lớn của hộ gia đình và triển vọng kinh tế chung xấu đi. Khảo sát kỳ vọng người tiêu dùng của ECB cũng cho thấy niềm tin người tiêu dùng giảm mạnh trong tháng 4; các hộ thu nhập cao trì hoãn chi tiêu tùy ý, làm suy yếu động lực chi cho kỳ nghỉ và hàng xa xỉ. Trước đó, việc kỳ vọng lạm phát của người tiêu dùng khu vực đồng euro tăng và kỳ vọng tăng trưởng giảm cũng đã được ghi nhận.

Đà giảm tốc của tiêu dùng gắn với đường hướng chính sách tiền tệ. ECB ngày 11 tháng 6 đã nâng ba lãi suất chủ chốt thêm 25 điểm cơ bản, đưa lãi suất tiền gửi lên 2,25%, lãi suất tái cấp vốn chính lên 2,40% và lãi suất cho vay cận biên lên 2,65%. Quyết định này phản ánh đánh giá rằng chiến tranh Trung Đông làm tăng áp lực lạm phát và một phần mức tăng giá năng lượng có thể lan sang giá thực phẩm, hàng hóa và dịch vụ.

ECB giữ nguyên ba lãi suất chủ chốt tại cuộc họp tháng 7. Christine Lagarde (Christine Lagarde), Chủ tịch ECB, nói tại họp báo ngày 23 rằng “triển vọng giá năng lượng gần với dự báo cơ sở tháng 6 nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với mức trước xung đột Trung Đông”. ECB cho biết sẽ tiếp tục theo dõi cường độ và thời gian kéo dài của cú sốc, cũng như các tác động gián tiếp và tác động vòng hai.

Trên thị trường tiền mã hóa, mối liên hệ được nhắc tới nhiều hơn không phải là đánh giá tiêu dùng của ECB, mà là kỳ vọng lãi suất và thay đổi trong thanh khoản USD. Chưa có căn cứ xác nhận Bitcoin(BTC) và Ethereum(ETH) phản ứng trực tiếp với đánh giá này. CoinDesk đưa tin ngày 13 tháng 7 rằng Bitcoin dao động trong biên độ hạn chế quanh 63.800 USD (khoảng 95,39 triệu won), bất chấp biến động trên thị trường tài sản liên quan đến chiến tranh Trung Đông. Diễn biến khi đó được lý giải là thị trường phản ánh thanh khoản USD và chu kỳ cổ phiếu xoay quanh nhóm bán dẫn mạnh hơn tin tức chiến tranh.

Một phân tích riêng trong Bản tin kinh tế của ECB ước tính nếu giá dầu thực tăng 10% do cú sốc nguồn cung dầu mang tính địa chính trị, tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội(GDP) thực của khu vực đồng euro sẽ thấp hơn khoảng 0,2~0,3 điểm phần trăm mỗi năm trong ba năm đầu sau cú sốc. Cùng phân tích này cho rằng chiến tranh Trung Đông có thể làm tăng trưởng GDP thực của khu vực đồng euro năm 2026 giảm khoảng 0,4 điểm phần trăm trong năm đầu.

Đợt chậm lại của tiêu dùng lần này chịu tác động đồng thời từ giá năng lượng, tâm lý hộ gia đình và lộ trình lãi suất. ECB sẽ tiếp tục đánh giá triển vọng lạm phát, thời gian kéo dài của cú sốc năng lượng và các tác động vòng hai trong các quyết định chính sách tiền tệ sắp tới.