RWA perp bùng nổ: phái sinh vô thời hạn đang vượt mặt token hóa giao ngay

Thị trường *tài sản thực (RWA)* đang chứng kiến làn sóng *token hóa* bùng nổ, nhưng điểm nóng mới lại nằm ở mảng *RWA perp* – các hợp đồng *vô thời hạn (perpetual futures)* gắn với tài sản thực. Không chỉ dừng ở việc số hóa tài sản, cấu trúc phái sinh mới với *giao dịch 24/7*, *thanh khoản cao* và khả năng tiếp cận đòn bẩy đang âm thầm “đảo chiều” quyền lực trên thị trường.

Theo dữ liệu tổng hợp từ nhiều nền tảng giao dịch phi tập trung, *tài sản thực (RWA)* đã được *token hóa* với quy mô khoảng 34 tỷ USD, chưa tính khoảng 300 tỷ USD *“đô la token hóa”* như các *stablecoin*. Các ông lớn tài chính truyền thống như BlackRock(BLK), Fidelity(FZROX), Franklin Templeton(BEN) đều đã tham gia, tạo lớp “bảo chứng” quan trọng cho xu hướng *token hóa RWA*. Nhưng song song với đó, một mảng tăng trưởng còn nhanh hơn đang nổi lên: *RWA perp* – phái sinh vô thời hạn dựa trên tài sản thực.

Từ đầu năm đến tháng 5, khối lượng giao dịch *RWA perp* đã nhảy vọt từ khoảng 230 triệu USD lên 347 tỷ USD, tương đương mức tăng xấp xỉ 1.472 lần. Tính đến tháng 7, *open interest* (hợp đồng mở) hàng ngày trên các sàn giao dịch phi tập trung (DEX) đã lên tới 4,5 tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay. Lũy kế đến hết tháng 5, tổng khối lượng giao dịch đạt 1.320 tỷ USD, cao gấp hơn 13 lần so với cả năm trước đó. *bình luận* Tốc độ tăng trưởng này đặt *RWA perp* vào nhóm phân khúc tăng nóng nhất trong toàn bộ hệ sinh thái phái sinh tiền mã hóa.

Token hóa RWA vốn là mảnh ghép đầu tiên giúp tài sản truyền thống “bước chân” vào on-chain. Những tài sản như trái phiếu chính phủ, quỹ tiền tệ, cổ phiếu, hàng hóa… được chia nhỏ thành token và giao dịch trên blockchain. Tuy nhiên, thay vì bắt đầu từ *giao dịch giao ngay (spot)*, dòng vốn đầu cơ lại đang đổ về các sản phẩm phái sinh dạng *perp*, nơi nhà đầu tư có thể sử dụng đòn bẩy, vào/ra vị thế nhanh và không bị giới hạn theo giờ mở cửa thị trường truyền thống. *bình luận* Đây chính là nguyên nhân khiến nhiều chuyên gia cho rằng chu kỳ mở rộng tiếp theo của *token hóa RWA* sẽ diễn ra “trên perp trước, spot sau”.

“Thị trường không ngủ” là một trong những lợi thế then chốt của *RWA perp*. Lý do đầu tiên nằm ở nhu cầu của nhà đầu tư tiền mã hóa: họ muốn được tiếp xúc với *tài sản truyền thống* như hàng hóa (dầu, vàng), cổ phiếu công nghệ, đặc biệt là nhóm *cổ phiếu AI*, nhưng lại không muốn rời khỏi môi trường on-chain. Lý do thứ hai xuất phát từ chính cấu trúc của *perp*: không có ngày đáo hạn, không cần xử lý các tham số phức tạp như “Greek” của quyền chọn, nhưng vẫn cung cấp đầy đủ các chức năng đòn bẩy, phòng hộ và đầu cơ.

Trong khi thị trường chứng khoán, hàng hóa hay ngoại hối truyền thống bị giới hạn bởi giờ giao dịch, *RWA perp* vận hành 24 giờ mỗi ngày, 7 ngày mỗi tuần. Khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang, giá dầu đã có phản ứng sớm trên thị trường *perp* của sàn Hyperliquid – một nền tảng phái sinh phi tập trung – trước khi hợp đồng dầu trên sàn CME mở cửa trở lại. *bình luận* Điều này cho thấy *perp* đang dần trở thành “lớp giá tham chiếu” (price discovery layer) hoạt động liên tục, bổ sung – thậm chí cạnh tranh – với thị trường phái sinh truyền thống.

Trong mô hình *perp*, phí funding giữa vị thế mua và bán sẽ thay thế cho ngày đáo hạn, giữ cho giá hợp đồng bám sát giá tham chiếu. Nhà đầu tư vì thế chỉ cần tập trung vào việc chọn hướng (long/short) và mức đòn bẩy, thay vì phải tính toán thời gian đáo hạn, carry cost hay hiệu ứng time decay như với hợp đồng tương lai và quyền chọn truyền thống. *bình luận* Chính yếu tố đơn giản, trực quan nhưng vẫn đủ mạnh để triển khai chiến lược phức tạp đã khiến *RWA perp* trở thành “cửa ngõ” cho nhiều nhà giao dịch crypto bước sang tài sản truyền thống.

Lịch sử thị trường tài chính cho thấy, *phái sinh* luôn có xu hướng tăng trưởng nhanh hơn và cuối cùng vượt quy mô thị trường *giao ngay*. Điều này đã xảy ra với cổ phiếu, hàng hóa và cả tiền mã hóa. Giờ đây, *tài sản thực (RWA)* đang đi đúng quỹ đạo đó.

Dữ liệu từ Hyperliquid cho thấy, trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 5 năm 2026, khối lượng giao dịch *perp dựa trên cổ phiếu* cao gấp tới 20 lần so với khối lượng giao dịch *cổ phiếu token hóa dạng spot*. Về số lượng người dùng, thị trường spot hiện vẫn chiếm ưu thế với khoảng 180.000 ví tham gia giao dịch cổ phiếu token hóa, trong khi mảng *perp* có khoảng 24.000 ví hoạt động.

Tuy nhiên, tốc độ mở rộng lại đang nghiêng hẳn về *perp*: lượng người dùng *RWA perp* tăng trung bình khoảng 33% mỗi tháng, trong khi mức tăng trưởng bên mảng giao ngay chỉ khoảng 17%. *bình luận* Khoảng cách về quy mô người dùng vì vậy có thể nhanh chóng bị san bằng, nhất là khi các chiến lược trading phức tạp, giao dịch tần suất cao và nhà đầu tư tổ chức dần chuyển sang cấu trúc *perp* để tối ưu vốn và thanh khoản.

Một yếu tố khác giải thích cho sự bùng nổ của *RWA perp* là “tốc độ thử nghiệm” (speed of experimentation). Đưa một tài sản thực lên on-chain dưới dạng token spot thường đòi hỏi quy trình pháp lý phức tạp: xin giấy phép, cấu trúc pháp nhân, quy tắc lưu ký, tuân thủ chứng khoán tại nhiều khu vực pháp lý khác nhau. Ngược lại, triển khai một thị trường *perp* dựa trên chỉ số, giá tham chiếu hoặc dữ liệu oracle lại có thể diễn ra nhanh hơn rất nhiều.

Nhờ vậy, các sàn phái sinh on-chain có thể “tạo mới” những thị trường chưa từng tồn tại trong tài chính truyền thống. Điển hình là *“perp tiền IPO (pre-IPO perp)”* – hợp đồng vô thời hạn dựa trên giá trị kỳ vọng của cổ phiếu trước khi doanh nghiệp niêm yết. Thông qua đó, nhà đầu tư phổ thông có thể tiếp cận mức định giá của các công ty chưa lên sàn, vốn trước đây chủ yếu là sân chơi của quỹ đầu tư mạo hiểm, private equity hay nhà đầu tư thiên thần.

Trường hợp của Cerebras – một công ty AI niêm yết vào tháng 5 – là minh chứng rõ ràng. Hợp đồng *pre-IPO perp* của Cerebras trên Hyperliquid từng giao dịch ở vùng giá khoảng 354 USD, trong khi giá mở cửa thực tế của cổ phiếu này khi lên sàn là 350 USD. Con số này bám sát giá giao dịch thực tế hơn rất nhiều so với mức giá chào bán IPO 185 USD được ấn định trước đó. *bình luận* Chênh lệch này cho thấy cơ chế định giá do cộng đồng nhà đầu tư toàn cầu giao dịch 24/7 trên thị trường *perp* có thể phản ánh kỳ vọng thị trường tốt hơn mô hình bookbuilding truyền thống.

Khi *perp* có thể triển khai nhanh, từ cổ phiếu AI, chỉ số ngành, hàng hóa, basket cổ phiếu cho tới *pre-IPO*, bức tranh tổng thể của *RWA* bắt đầu tái định hình. Thay vì đi từ spot sang phái sinh, nhiều phân khúc đang đi con đường ngược lại: hình thành thị trường *perp* trước, sau đó mới kéo theo nhu cầu token hóa spot tương ứng.

Đầu năm nay, *RWA* chỉ chiếm khoảng 1,3% tổng khối lượng giao dịch *perp on-chain*. Đến thời điểm hiện tại, tỷ trọng này đã tăng vọt lên khoảng 31%. Điều này cho thấy hai xu hướng diễn ra đồng thời: một mặt, *RWA* đang nhanh chóng mở rộng trong không gian phái sinh; mặt khác, chính cấu trúc *perp* đang “thiết kế lại” cách thị trường đối xử với *tài sản thực*.

Ở chiều ngược lại, các nền tảng môi giới truyền thống cũng bắt đầu chú ý tới *RWA perp*. Một số công ty môi giới kiểu Robinhood(HOOD) đã manh nha triển khai dịch vụ *RWA perp* cho khách hàng tại châu Âu, sử dụng mô hình hợp đồng vô thời hạn gắn với cổ phiếu hoặc chỉ số. *bình luận* Việc các nhà môi giới đại chúng tham gia là tín hiệu quan trọng: một khi người dùng quen với việc giao dịch mọi loại tài sản trên một giao diện thống nhất, không phân biệt crypto hay chứng khoán, biên giới giữa CeFi – DeFi và giữa tài sản on-chain – off-chain sẽ mờ đi rất nhanh.

Nếu *token hóa RWA* được xem là làn sóng đầu tiên đưa *tài sản thực* vào thế giới blockchain, thì *RWA perp* nhiều khả năng sẽ trở thành giai đoạn thứ hai, nơi mọi loại tài sản – từ cổ phiếu, hàng hóa đến quyền lợi kinh tế phức tạp – đều có thể được giao dịch 24/7 theo cùng một cơ chế. Kịch bản “*thị trường lấy perp làm trung tâm*”, nơi phái sinh vô thời hạn trở thành lớp thanh khoản chính, còn giao ngay đóng vai trò hạ tầng tham chiếu, đang dần hiện hình rõ nét hơn.

Trong bối cảnh đó, *tài sản thực (RWA)* và *RWA perp* không chỉ là xu hướng nhất thời, mà có thể trở thành cấu phần cốt lõi của thị trường tài chính thế hệ mới – nơi mọi tài sản, dù là “thực” hay “số”, đều được giao dịch trên cùng một đường ray.