Theo CoinDesk đưa tin ngày 20 tháng 1 năm 2024 (giờ địa phương), tranh luận quanh nhận định “một nửa thị trường tài sản *token hóa* đang đứng bánh” đang nóng lên trong cộng đồng. Một số chuyên gia cho rằng con số này đã phóng đại thực trạng, vì *tài sản token hóa* với mục đích giao dịch và những token dùng cho *thanh toán – ghi nhận* đang bị gom chung vào một nhóm, dẫn đến cách hiểu sai lệch về mức độ “đình trệ” của thị trường.
Theo các dữ liệu mới nhất, tâm điểm tranh luận nằm ở những token như JMWH trên XRP Ledger, với quy mô 2,2 tỉ USD nhưng gần như không có giao dịch. Nhiều ý kiến nhấn mạnh đây không phải “tài sản chết”, mà là *token hóa* thiết kế chuyên biệt cho hoạt động *đối soát, hạch toán* chứ không phải để mua bán như Bitcoin(BTC) hay Ethereum(ETH).
“bình luận” Câu chuyện JMWH cho thấy, khi không phân loại rõ công dụng từng loại tài sản *token hóa*, mọi đánh giá “thị trường đang tê liệt” đều dễ lệch khỏi bức tranh thực tế.
JMWH: Token 2,2 tỉ USD trên XRP Ledger nhưng gần như không giao dịch
JMWH là token được phát hành trên XRP Ledger từ ngày 13 tháng 1. Theo mô tả, JMWH đại diện cho sản lượng điện tính theo đơn vị megawatt giờ tại Argentina. Đơn vị phát hành là Justokens (Justokens), công ty chuyên mô hình hóa các dòng tiền và hàng hóa dưới dạng tài sản *token hóa*.
Cơ chế vận hành JMWH khá đặc thù: mỗi khi một hợp đồng cung cấp điện được ký kết, Justokens phát hành lượng token tương ứng; khi điện được giao thực tế, token đó bị đốt (burn) khỏi hệ thống. Điều này biến JMWH thành một lớp “chứng từ on-chain” cho quá trình sản xuất và giao nhận điện, hơn là một loại tiền mã hóa dùng để đầu cơ.
Chính vì thiết kế này, kể từ khi ra mắt đến nay, JMWH hầu như không có lịch sử chuyển nhượng trên XRP Ledger giữa các ví như những đồng coin thông thường. Các chuyên gia cho biết đây không phải dấu hiệu “ế ẩm”, mà là hệ quả tất yếu của một tài sản được thiết kế thuần túy cho mục đích *thanh toán – ghi nhận nội bộ*.
Giá trị danh nghĩa của JMWH đã tăng nhanh từ 861 triệu USD lúc mới ra mắt lên 2,2 tỉ USD vào cuối tháng 5. Dù chỉ có 19 ví đang nắm giữ, JMWH hiện là tài sản đơn lẻ lớn nhất trên XRP Ledger, thậm chí vượt tổng giá trị của tất cả các sản phẩm tài chính khác cùng mạng lưới. Khác với các đồng như Ripple(XRP) hay Solana(SOL) vốn được giao dịch thường xuyên trên sàn, JMWH tập trung vào khía cạnh “hạ tầng thanh toán và đối soát” thay vì “tính thanh khoản giao dịch”.
“bình luận” Việc xếp loại JMWH chung với các tài sản *token hóa* đầu cơ rồi kết luận “không có giao dịch = không có nhu cầu” là một sai lầm phương pháp, vì bỏ qua ngay từ đầu mục đích thiết kế của token.
Báo cáo “56% tài sản bị đứng bánh” và khoảng trống trong cách đọc số liệu
Tranh cãi bùng lên sau một báo cáo nghiên cứu được công bố đầu tháng 7, dựa trên dữ liệu từ RWA.xyz. Báo cáo này cho biết tổng quy mô tài sản *token hóa* gắn với tài sản thực (RWA – real-world assets) toàn cầu đã vượt 60 tỉ USD, nhưng khoảng 56% trong số đó không ghi nhận bất kỳ giao dịch chuyển token nào trong một tuần quan sát.
Ở góc nhìn bề mặt, con số 56% cho thấy thị trường *tài sản token hóa* đang “đóng băng”. Tuy nhiên, ngay trong báo cáo, nhóm nghiên cứu đã lưu ý cần phân biệt giữa hai nhóm:
– *Token phân tán*: các token giao dịch tự do trên blockchain công khai, có thể chuyển nhượng giữa ví người dùng, phù hợp với nhu cầu mua bán, đầu tư.
– *Token đại diện*: token dùng như “sổ cái trên chuỗi”, phản ánh trạng thái sở hữu và giao dịch của tài sản ngoài đời thực nhưng không nhất thiết phải được chuyển liên tục giữa các ví.
Theo ước tính, khoảng 33 tỉ USD thuộc nhóm *token phân tán*, còn lại khoảng 27 tỉ USD nằm ở nhóm *token đại diện*. Với nhóm thứ hai, việc số lượng giao dịch on-chain thấp không đồng nghĩa nhu cầu kém, mà có thể cho thấy tài sản được nắm giữ dài hạn, hay chỉ quay vòng theo chu kỳ hợp đồng – giống mô hình JMWH.
“bình luận” Vấn đề nằm ở chỗ, khi thống kê gộp hai nhóm lại rồi tính tỷ lệ *token hóa* “không chuyển động”, người đọc rất dễ hiểu nhầm rằng hơn nửa thị trường đã “đóng băng”, trong khi thực tế đây là đặc trưng cấu trúc của các *token hóa* dạng “sổ cái nội bộ”.
Solana cho thấy mặt còn lại: giao dịch *token hóa* cổ phiếu bùng nổ
Trái ngược với bức tranh “ảm đạm” nói trên, mạng Solana(SOL) lại đang ghi nhận dòng giao dịch sôi động với các tài sản *token hóa* mang tính đầu tư cao. Theo dữ liệu thị trường trong cùng giai đoạn, khối lượng giao dịch cổ phiếu *token hóa* trên Solana đạt 3,47 tỉ USD trong một tháng, chiếm tới 96% tổng khối lượng giao dịch cổ phiếu on-chain toàn cầu.
Khối lượng giao dịch trung bình mỗi ngày đạt 683 triệu USD – mức cao kỷ lục từ trước đến nay với phân khúc này. Điều này phản ánh nhu cầu thực tế rất lớn đối với các công cụ *token hóa* có thể giao dịch nhanh, phí thấp và tương thích với hạ tầng DeFi.
Như vậy, cùng lúc tồn tại hai bức tranh trái ngược:
– Một bên là các token như JMWH trên XRP Ledger, giá trị rất lớn nhưng ít giao dịch, chủ yếu dùng cho mục đích *thanh toán – đối soát*.
– Bên còn lại là các token cổ phiếu trên Solana với khối lượng mua bán hàng ngày tăng vọt, thể hiện rõ nhu cầu đầu tư và giao dịch.
Các nhà phân tích cho rằng hai mảng này không loại trừ nhau, mà là hai nhánh phát triển song song của thị trường *tài sản token hóa*: nhánh “hạ tầng tài chính – kế toán” và nhánh “giao dịch – đầu tư”.
“bình luận” Nếu chỉ nhìn thống kê “không chuyển token trong tuần” mà bỏ qua những kỷ lục giao dịch trên Solana, nhận định “thị trường token hóa đang chết dần” là thiếu toàn cảnh.
Thị trường tài sản token hóa: từ “đứng bánh” sang “phân hóa chức năng”
Trường hợp JMWH trên XRP Ledger và cổ phiếu *token hóa* trên Solana cho thấy, việc đánh giá sức sống của thị trường *tài sản token hóa* chỉ dựa trên số lần chuyển token là không đủ. Nhiều tài sản được thiết kế ngay từ đầu để phục vụ *thanh toán, kiểm toán, lưu trữ hồ sơ* hơn là để “quay tay” giao dịch.
Trong khi đó, các mảng hướng tới nhà đầu tư cá nhân và tổ chức – như cổ phiếu *token hóa*, trái phiếu *token hóa* hay quỹ *token hóa* – lại có dấu hiệu tăng tốc về khối lượng và số lượng người dùng.
Theo giới quan sát, tranh luận hiện nay không còn nên dừng ở câu hỏi “thị trường *token hóa* có đang tê liệt không”, mà phải chuyển sang câu hỏi quan trọng hơn:
– Tài sản nào được sinh ra cho mục đích *giao dịch, đầu tư*?
– Tài sản nào được thiết kế thuần túy cho *ghi nhận, đối soát*?
Khi hai nhóm này bị đưa vào chung một mẫu để phân tích, mọi kết luận về “thanh khoản”, “nhu cầu” hay “tốc độ tăng trưởng” đều dễ bị bóp méo.
“bình luận” Thị trường *tài sản token hóa* không di chuyển theo một đường thẳng duy nhất, mà đang tách nhánh: một phần âm thầm mở rộng dưới dạng hạ tầng tài chính – kế toán, phần còn lại tăng tốc mạnh ở mảng giao dịch và đầu tư. Việc đọc đúng số liệu, hiểu rõ mục đích thiết kế của từng lớp tài sản *token hóa* sẽ quyết định chúng ta nhìn thấy “thị trường đứng bánh” hay “thị trường phân hóa, trưởng thành”.
Bình luận 0