Mỹ chặn người nước ngoài tiếp cận mô hình AI cao cấp của Anthropic vì lý do an ninh quốc gia

Mỹ chặn *tiếp cận mô hình AI cao cấp* của Anthropic vì lý do an ninh quốc gia

Theo The Korea Economic Daily đưa tin ngày 13 (giờ địa phương), công ty trí tuệ nhân tạo Anthropic cho biết đã nhận được chỉ thị từ chính phủ Mỹ yêu cầu dừng cho người nước ngoài truy cập hai mô hình AI cao cấp “Fable 5” và “Mythos 5”. *Từ*an ninh quốc gia* được phía chính phủ viện dẫn, nhưng Anthropic cho rằng chưa có bất kỳ căn cứ cụ thể nào được đưa ra, coi đây là một biện pháp mang tính “quá mức cần thiết”.

Theo thông tin Anthropic công bố, ngày 12, chính phủ Mỹ đã gửi hướng dẫn kiểm soát xuất khẩu, yêu cầu chặn ngay lập tức việc truy cập hai mô hình này đối với tất cả đối tượng mang quốc tịch nước ngoài. Phạm vi áp dụng không chỉ bao gồm người dùng ở ngoài nước Mỹ, mà cả người nước ngoài đang sinh sống và làm việc trong lãnh thổ Mỹ. Ngay cả nhân viên nước ngoài của Anthropic tại các chi nhánh toàn cầu cũng không được miễn trừ. Công ty cho biết đã vô hiệu hóa quyền truy cập với “Fable 5” và “Mythos 5” ngay sau khi nhận lệnh, đồng thời khẳng định các mô hình AI khác không bị ảnh hưởng.

Anthropic cho rằng nguyên nhân chính đằng sau quyết định này là một số báo cáo liên quan đến việc người dùng dùng kỹ thuật “jailbreak” để vượt qua các lớp bảo vệ của mô hình. Tuy vậy, sau khi rà soát nội bộ, công ty kết luận những trường hợp này chỉ hé lộ *một số lỗ hổng hạn chế đã được biết tới*, không phải tình trạng *sụp đổ diện rộng của hệ thống an ninh*. Anthropic còn nhấn mạnh khả năng tương tự có thể xuất hiện ở các hệ thống khác như GPT-5.5 của OpenAI, nên việc chỉ nhắm vào “Fable 5” và “Mythos 5” là thiếu nhất quán.

Công ty cũng tiết lộ mô hình *Fable 5* đã trải qua hàng nghìn giờ kiểm thử với sự tham gia của các cơ quan chính phủ Mỹ, Viện Nghiên cứu An toàn AI của Anh, các doanh nghiệp an ninh mạng tư nhân và đội “red team” nội bộ. Kết quả, họ không tìm thấy “jailbreak phổ quát” nào đủ sức vô hiệu hóa hoàn toàn các biện pháp bảo vệ. Anthropic cảnh báo rằng việc buộc *thu hồi hoặc hạn chế mô hình AI thương mại* chỉ vì những ca vượt rào hẹp, mang tính ngoại lệ sẽ tạo ra tiền lệ nguy hiểm cho toàn ngành.

Phản ứng trong cộng đồng công nghệ và người dùng khá phân hóa. Một bộ phận người dùng trên Reddit bày tỏ nghi ngờ liệu mục tiêu thực sự có phải là *bảo vệ an ninh quốc gia* hay không, trong khi nhiều ý kiến khác lại lập luận rằng việc đưa *AI cao cấp* vào diện kiểm soát xuất khẩu là xu hướng “tất yếu”, tương tự cách Mỹ quản lý công nghệ mã hóa hay các công nghệ an ninh mạng nhạy cảm. *Bình luận*: Lập trường này phản ánh quan điểm coi *mô hình AI mạnh* là dạng “hạ tầng chiến lược” có thể tác động tới sức mạnh quân sự, tình báo và kinh tế.

Tranh cãi càng tăng nhiệt khi xuất hiện thêm các bài báo cho biết chính quyền Trump đang mở rộng kiểm soát đối với quyền tiếp cận *mô hình AI cao cấp* của các chính phủ, doanh nghiệp và cá nhân nước ngoài. Điều này cho thấy Washington không chỉ dừng ở cấp độ khuyến nghị đạo đức AI, mà tiến gần hơn tới khung *quản lý như công nghệ lưỡng dụng* – vừa phục vụ dân sự, vừa có tiềm năng quân sự.

Sự kiện Anthropic bị chặn *tiếp cận mô hình AI cao cấp* cho người nước ngoài cho thấy AI ngày càng được coi là *tài sản an ninh* chứ không chỉ là dịch vụ thương mại. Anthropic hiện đang phản đối quyết định này và thúc đẩy khôi phục truy cập, nhưng nhiều chuyên gia dự đoán mức độ *kiểm soát và quy định đối với AI hiệu năng cao* từ phía Mỹ sẽ còn siết chặt hơn trong thời gian tới. *Từ*an ninh quốc gia*, *từ*kiểm soát xuất khẩu* và *từ*mô hình AI cao cấp* vì thế được đánh giá sẽ trở thành các trọng tâm mới trong cuộc đua AI, nơi năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở khả năng thích ứng với khung pháp lý và chính sách đang thay đổi nhanh chóng.