Tor dẫn dắt chiến dịch gây quỹ bằng tiền mã hóa bảo vệ tự do internet toàn cầu

Theo CoinDesk đưa tin ngày 19 (giờ địa phương), liên minh các tổ chức *internet tự do*, đứng đầu là *dự án Tor(TOR)*, đã khởi động một chiến dịch *gây quỹ bằng tiền mã hóa* nhằm xây dựng hạ tầng số có khả năng *kháng kiểm duyệt* trên toàn cầu. Chiến dịch được giới thiệu như đợt *Web3 gây quỹ cộng đồng* đầu tiên dành riêng cho các công cụ bảo vệ *tự do internet*, với mục tiêu hỗ trợ 10 dự án phi lợi nhuận đang đối mặt với xu hướng kiểm soát thông tin ngày càng gắt gao.

Theo CoinDesk, chiến dịch này chấp nhận đóng góp bằng *Bitcoin(BTC)*, *Ethereum(ETH)*, *Zcash(ZEC)*, *Monero(XMR)*, *Golem(GLM)* cùng một số tài sản kỹ thuật số khác. Dự án Tor phối hợp với tổ chức *Funding the Commons* tổ chức chương trình, đi kèm quỹ đối ứng trị giá 115.000 USD do Cake Wallet, Zcash Community Grants, Logs và Octant tài trợ. Toàn bộ hoạt động *gây quỹ bằng tiền mã hóa* sẽ diễn ra đến hết ngày 18 tháng 6.

Cốt lõi của chiến dịch *gây quỹ bằng tiền mã hóa* lần này là mô hình “tài trợ bậc hai” (quadratic funding). Cách tiếp cận này ưu tiên số lượng người ủng hộ hơn là quy mô từng khoản đóng góp. Ví dụ, 10 người cùng đóng 10 USD sẽ tạo ra “trọng số” tài trợ lớn hơn một người ủng hộ 100 USD. David Casey, Giám đốc Funding the Commons, nhận định nguồn lực sẽ được phân bổ dựa trên “tín hiệu cộng đồng” thay vì phụ thuộc vào vốn từ các tổ chức, và đây chính là một phần lời giải mà Web3 mang lại cho bài toán tài trợ công.

Đại diện dự án Tor cho rằng việc kết nối sâu hơn với *cộng đồng tiền mã hóa* là bước đi tự nhiên. Pavel Zoneff, Giám đốc truyền thông của Tor, nhấn mạnh các dự án *tự do internet* vốn được thiết kế để bảo vệ quyền riêng tư trong giao tiếp trực tuyến, trong khi *Zcash(ZEC)* và *Monero(XMR)* – thường được gọi là “coin riêng tư” – lại tập trung bảo vệ quyền riêng tư tài chính. Al Smith, Giám đốc gây quỹ của Tor, bổ sung rằng hơn 60% node *Bitcoin(BTC)* hiện đang sử dụng dịch vụ Onion Services, cho thấy mối liên hệ kỹ thuật và cộng đồng giữa mạng Bitcoin và hạ tầng Tor vốn đã rất chặt chẽ.

Trên bình diện rộng hơn, chiến dịch *gây quỹ bằng tiền mã hóa* này diễn ra trong bối cảnh chỉ số *tự do internet* toàn cầu liên tục suy giảm. Theo tổ chức Freedom House, trong báo cáo năm 2025, khoảng 40% trong số 72 quốc gia được khảo sát ghi nhận tình hình tệ đi, đánh dấu năm thứ 15 liên tiếp *tự do internet* đi thụt lùi. Tại châu Á, Trung Quốc, Ấn Độ, Triều Tiên, Thái Lan, Myanmar cùng khoảng 10 quốc gia khác đã ban hành hơn 50 biện pháp hạn chế mới, ảnh hưởng tới xấp xỉ 2 tỷ người dùng. Ngay cả Mỹ cũng làm dấy lên lo ngại khi rút khỏi liên minh bảo vệ *tự do internet* Freedom Online Coalition từ tháng 1 năm nay.

Isabela Fernandes, Giám đốc điều hành dự án Tor, cho biết Tor vẫn có một nền tảng tài trợ tương đối đa dạng, nhưng nhiều dự án nhỏ trong cùng hệ sinh thái không có được sự ổn định đó. Theo bà, khi một số quốc gia bắt đầu chặn hoặc thậm chí xử phạt người dùng VPN, nhu cầu về các hạ tầng thay thế để vượt qua kiểm duyệt và đảm bảo kênh giao tiếp an toàn ngày càng trở nên cấp bách. *bình luận* Việc các công cụ như Tor, VPN, và những nền tảng phi tập trung khác bị siết chặt đã biến “hạ tầng kháng kiểm duyệt” thành một dạng “dịch vụ công” mới trong kỷ nguyên số.

Chiến dịch *gây quỹ bằng tiền mã hóa* của liên minh do Tor dẫn dắt vì thế được đánh giá không chỉ là một hoạt động gây quỹ thông thường. Đây còn là phép thử cho vai trò của *blockchain* và *Web3* trong việc bảo vệ *tự do internet*: đưa quyền quyết định phân bổ vốn từ tay các tổ chức tập trung sang mạng lưới người dùng phân tán trên toàn cầu. *bình luận* Nếu các mô hình như tài trợ bậc hai chứng minh được hiệu quả, làn sóng *gây quỹ bằng tiền mã hóa* cho các dự án *kháng kiểm duyệt* rất có thể sẽ mở rộng, giúp củng cố một lớp hạ tầng internet tự do hơn trước sức ép quản lý và kiểm soát ngày càng mạnh ở nhiều quốc gia.