Đề xuất PACT: Giải pháp trung dung bảo vệ Bitcoin(BTC) trước nguy cơ máy tính lượng tử, giữ kín danh tính chủ ví 'ngủ đông'

Bitcoin(BTC) đang đối mặt với mối đe dọa “từ *máy tính lượng tử*” ngày càng được nhắc lại, trong đó 1,1 triệu BTC (khoảng 123 nghìn tỷ đồng) được cho là thuộc về Satoshi Nakamoto trở thành biến số then chốt. Một số giải pháp bảo vệ mạng lưới được đề xuất gần đây lại làm dấy lên lo ngại xâm phạm *từ quyền tài sản* của các ví “ngủ đông”, khiến cộng đồng tìm kiếm những phương án dung hòa mới.

Theo đề xuất BIP-361 do nhà phát triển Mỹ Jameson Lopp và cộng sự đưa ra hồi tháng 4 (giờ địa phương), mạng lưới sẽ từng bước loại bỏ các địa chỉ dễ bị tấn công bởi *từ máy tính lượng tử*, đồng thời “đóng băng” những tài sản không được chuyển đi trong vòng 5 năm. Lý do là nhiều ví đời đầu có khóa công khai đã bị lộ, nên trong kịch bản máy tính lượng tử đủ mạnh xuất hiện, kẻ tấn công có thể dò ngược khóa riêng và đánh cắp Bitcoin(BTC). Tuy nhiên, cách tiếp cận này buộc chủ nhân các ví lâu năm – bao gồm cả Satoshi Nakamoto – phải bộc lộ bản thân bằng cách di chuyển tài sản nếu muốn bảo vệ chúng, tạo ra tình thế “muốn giữ *từ quyền sở hữu* thì phải bước ra ánh sáng”.

Một hướng đi mới mang tên PACT (Proof of Ownership And Commit Timestamp – bằng chứng sở hữu kèm cam kết thời gian) đã được Dan Robinson, đối tác tại quỹ đầu tư Paradigm, đề xuất vào đầu tháng 5 (giờ địa phương). Điểm mấu chốt: chủ sở hữu có thể chứng minh họ nắm giữ Bitcoin(BTC) tại một thời điểm nhất định mà không cần thực sự chuyển coin.

Về cơ chế, người dùng tạo một dữ liệu “salt” ngẫu nhiên để xây dựng bằng chứng mật mã duy nhất, sau đó sử dụng chuẩn BIP-322 để ký xác nhận họ sở hữu địa chỉ đó. Thông tin này sẽ được ghi lại trên chuỗi dưới dạng “dấu thời gian”, nhưng nội dung thực – bao gồm salt và các dữ liệu liên quan – không bị công khai. Sau này, nếu mạng lưới Bitcoin(BTC) áp dụng quy tắc đóng băng các tài sản dễ bị *từ máy tính lượng tử* tấn công, chủ ví có thể sử dụng bằng chứng không kiến thức dựa trên STARK để chứng minh họ là chủ sở hữu trước thời điểm đóng băng và mở khóa lại coin của mình. Trong suốt quá trình này, các thông tin nhạy cảm như địa chỉ ví cụ thể hay số lượng BTC nắm giữ không cần phải tiết lộ công khai.

Đề xuất PACT cũng khắc phục một số hạn chế của BIP-361 khi bổ sung phương án xử lý cả những ví đời rất cũ, được tạo trước chuẩn BIP-32. Dù vậy, nó đặt ra những điều kiện kỹ thuật không hề đơn giản. Để PACT vận hành, mạng lưới Bitcoin(BTC) cần tích hợp cơ chế xác minh STARK, đòi hỏi một đợt soft fork cùng sự đồng thuận rộng rãi trong cộng đồng và thợ đào.

Ngoài ra, PACT chỉ có hiệu lực nếu “người đang nắm khóa hiện tại” tự mình tạo bằng chứng. Trong trường hợp Satoshi Nakamoto đã mất khả năng tiếp cận khóa riêng, hoặc đơn giản là không còn tồn tại để ký bất kỳ dữ liệu nào, thì khoảng 1,1 triệu BTC này vẫn đứng trước hai kịch bản cực đoan: bị hacker dùng *từ máy tính lượng tử* chiếm đoạt, hoặc bị đóng băng vĩnh viễn bởi các quy tắc mới của mạng lưới.

bình luận: PACT không phải “liều thuốc hoàn hảo” mà là một phương án trung dung, cố gắng cân bằng giữa yêu cầu tăng cường bảo mật trước kỷ nguyên *từ máy tính lượng tử* và việc tôn trọng *từ quyền tài sản* cũng như quyền được ẩn danh của người dùng. Việc cộng đồng Bitcoin(BTC) có chấp nhận một thay đổi sâu rộng như vậy hay không, và liệu các ví được cho là của Satoshi có “lên tiếng” bằng hành động kỹ thuật nào đó, vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ có thể định hình tương lai dài hạn của mạng lưới.