Pakistan gỡ bỏ lệnh cấm dịch vụ tiền mã hóa, cho phép ngân hàng làm cổng kết nối nhưng cấm đầu tư trực tiếp

Theo CoinDesk đưa tin ngày 15 tháng 4 (giờ địa phương), Ngân hàng Trung ương Pakistan đã chính thức gỡ bỏ lệnh cấm cung cấp dịch vụ *“tiền mã hóa”* trong hệ thống ngân hàng, mở đường cho quá trình đưa loại tài sản này vào khuôn khổ tài chính truyền thống. Tuy vậy, nhà chức trách vẫn giữ lập trường thận trọng khi cấm các ngân hàng trực tiếp đầu tư hoặc nắm giữ *“tiền mã hóa”* để kiểm soát rủi ro hệ thống.

Động thái mới xuất phát từ *Luật tài sản ảo năm 2026* của Pakistan, văn bản pháp lý đặt nền móng cho khung quản lý *“tiền mã hóa”* tại nước này. Luật quy định thành lập Cơ quan quản lý tài sản ảo Pakistan (PVARA), chịu trách nhiệm cấp phép và giám sát hoạt động trên thị trường, từ đó biến một thị trường vốn mang tính tự phát thành lĩnh vực được quản lý chính thức.

Theo thông báo gửi tới toàn bộ ngân hàng và tổ chức tài chính, Ngân hàng Trung ương Pakistan đã hủy bỏ lệnh cấm cung cấp dịch vụ *“crypto”* trước đây, nhưng chỉ cho phép các tổ chức này đóng vai trò trung gian cung ứng dịch vụ tài chính cho doanh nghiệp *“tiền mã hóa”* được cấp phép. Nói cách khác, ngân hàng không được dùng vốn tự có hay tiền gửi của khách hàng để mua, bán, đầu tư hoặc lưu ký *“tiền mã hóa”*, mà chỉ được cung cấp tài khoản, thanh toán và các dịch vụ liên quan cho các nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo (VASP) đã đăng ký với PVARA.

Ngân hàng trung ương nhấn mạnh, chỉ những VASP đáp ứng bộ tiêu chuẩn nghiêm ngặt mới được mở tài khoản tại hệ thống ngân hàng. Các tổ chức tài chính phải tuân thủ chặt chẽ quy định về phòng chống rửa tiền (AML), xác minh danh tính khách hàng (KYC) và chống tài trợ khủng bố, đồng thời áp dụng quy trình thẩm định nâng cao đối với khách hàng hoạt động trong lĩnh vực *“tiền mã hóa”*. Điều này bao gồm việc kiểm tra giấy phép hoạt động, triển khai quy trình “hiểu khách hàng mở rộng”, giám sát liên tục các giao dịch và đánh giá thường xuyên mức độ rủi ro.

Bên cạnh yêu cầu tuân thủ, ngân hàng cũng phải thiết lập cơ chế giám sát nội bộ riêng cho phân khúc khách hàng *“crypto”*, như áp dụng hạn mức giao dịch, quy trình báo cáo bất thường và rà soát định kỳ, nhằm ngăn chặn các hành vi lạm dụng hạ tầng ngân hàng để phục vụ mục đích phi pháp.

*bình luận* Trong mô hình này, Pakistan đang chọn hướng “ngân hàng làm cổng kết nối, không làm nhà đầu tư”, qua đó hạn chế rủi ro trực tiếp đối với bảng cân đối của ngân hàng nhưng vẫn nối được dòng vốn giữa tài chính truyền thống và hệ sinh thái *“tiền mã hóa”*.

Chính sách mới cũng phù hợp với chiến lược tài sản số mà chính phủ Pakistan triển khai từ năm ngoái. Tháng 12 cùng năm, chính phủ đã ký biên bản ghi nhớ (MOU) với sàn giao dịch toàn cầu Binance, nghiên cứu kế hoạch *token hóa* lượng tài sản lên tới 2 tỷ USD, bao gồm trái phiếu chính phủ, chứng khoán nợ tài chính và một số hàng hóa cơ bản. Nếu được triển khai, đây sẽ là một trong những chương trình token hóa tài sản truyền thống lớn tại khu vực Nam Á, biến các tài sản vốn kém thanh khoản thành dạng chứng chỉ số dễ giao dịch hơn.

Cũng trong tháng 12, Cơ quan quản lý tài sản ảo Pakistan cho biết nước này đang xem xét đẩy nhanh việc chấp nhận *“tiền mã hóa”*, thúc đẩy khai thác Bitcoin(BTC) dựa trên nguồn năng lượng sẵn có và nghiên cứu phát hành *stablecoin quốc gia* gắn với đồng rupee. Hướng tiếp cận này cho thấy nhà chức trách không chỉ muốn kiểm soát rủi ro, mà còn muốn tận dụng công nghệ chuỗi khối để giảm chi phí tài chính và thu hút dòng vốn kiều hối.

Theo số liệu chính phủ, khoảng 40 triệu người Pakistan – tương đương gần 17% dân số – đã từng tham gia giao dịch *“tiền mã hóa”*. Tỷ lệ này giúp quốc gia Nam Á vượt qua những thị trường phát triển như Đức và Nhật Bản về mức độ tham gia cá nhân. Xét riêng phân khúc nhà đầu tư nhỏ lẻ, quy mô thị trường *“tiền mã hóa”* của Pakistan được xếp thuộc nhóm lớn nhất thế giới.

*bình luận* Quy mô người dùng lớn trong khi hạ tầng pháp lý còn thiếu chính là nguyên nhân khiến Pakistan phải chuyển từ “cấm đoán mềm” sang mô hình *“cho phép có điều kiện”* đối với *“tiền mã hóa”*. Thay vì để các giao dịch trôi nổi ngoài tầm giám sát, chính phủ muốn kéo dòng tiền vào khuôn khổ, qua đó giảm rủi ro lừa đảo, rửa tiền, đồng thời tạo thêm nguồn thu thuế.

Với quyết định gỡ bỏ lệnh cấm dịch vụ *“tiền mã hóa”* nhưng vẫn khóa chặt cánh cửa đầu tư trực tiếp của ngân hàng, Pakistan đang áp dụng mô hình “chấp nhận có kiểm soát”. Các tổ chức tài chính đóng vai trò hạ tầng và cổng thanh toán, còn rủi ro thị trường chủ yếu nằm ở các doanh nghiệp và nhà đầu tư được cấp phép trong khuôn khổ PVARA.

Trong thời gian tới, tốc độ cấp phép VASP và mức độ nghiêm khắc của khâu giám sát sẽ là yếu tố then chốt quyết định việc thị trường *“tiền mã hóa”* tại Pakistan tăng trưởng ổn định hay bùng nổ mất kiểm soát. Nếu thực thi tốt, khung “quản lý để phát triển” này có thể giúp Pakistan trở thành một trong những thị trường *“tiền mã hóa”* được quản lý rõ ràng nhất trong khu vực, đồng thời tận dụng lợi thế 40 triệu người dùng sẵn có để thu hút vốn và công nghệ mới.