Velora(VLR) giải thể DAO, chuyển quyền vận hành về Laita Labs, dấy lên tranh cãi về mô hình quản trị DeFi

Theo CoinDesk đưa tin ngày 10 (giờ địa phương), **từ**Velora**từ**, một DEX tổng hợp cross-chain, đã thông qua đề xuất giải thể DAO, cho thấy những vết nứt ngày càng rõ trong mô hình quản trị DeFi. Quyết định này đánh dấu bước chuyển từ mô hình “DAO làm trung tâm” sang mô hình “công ty phát triển nắm quyền điều hành” đang ngày càng phổ biến trong ngành.

Theo đề xuất quản trị PIP-77 vừa được thông qua, Velora sẽ từng bước chấm dứt hoạt động DAO và hợp nhất toàn bộ quyền vận hành về công ty phát triển **từ**Laita Labs**từ**. Đề xuất này nhận được 65,8% phiếu tán thành, 16,78% phiếu phản đối và 17,41% phiếu trắng.

Về mặt tài chính, khoảng 415.000 USD (tương đương khoảng 6,16 tỷ đồng) tài sản trong kho bạc DAO sẽ được chuyển giao sang Laita Labs, dùng để chi trả và quyết toán các chi phí hạ tầng. Cơ chế chia sẻ 20% phí giao thức cho cộng đồng cũng bị hủy bỏ, chương trình staking kết thúc, và những người đang tham gia staking có thể rút tài sản ngay lập tức mà không bị khóa.

Cấu trúc token cũng được điều chỉnh mạnh. Token **từ**Velora(VLR)**từ** từ nay chỉ còn là “token chuyên dùng cho quản trị”, chủ yếu phục vụ cho các cuộc bỏ phiếu trên nền tảng Snapshot. Toàn bộ mảng tạo doanh thu, vận hành hằng ngày và quản lý hạ tầng sẽ do **từ**Laita Labs**từ** phụ trách, thay vì phân tán vai trò này cho DAO như lý tưởng ban đầu.

Theo lý giải của Laita Labs, việc “khai tử” DAO chỉ là bước hợp thức hóa thực tế đã diễn ra từ lâu. Phần thưởng staking và chia sẻ phí đã bị tạm dừng từ nhiều tháng trước, còn mức độ tham gia quản trị của cộng đồng suy giảm đáng kể. Trên thực tế, DAO chỉ còn đóng vai trò như một “tín hiệu off-chain”, trong khi đội ngũ phát triển là bên trực tiếp điều hành và ra phần lớn quyết định quan trọng.

Tuy vậy, quyết định này đã vấp phải không ít chỉ trích từ phía cộng đồng. Một trong những người tham gia thời kỳ đầu, VeloCryptor, đã đề xuất các phương án dung hòa như: giữ lại 5–10% doanh thu cho cộng đồng, dành một phần kho bạc làm quỹ mua lại token, hoặc duy trì DAO trong một mô hình điều kiện mới. Tuy nhiên, các đề xuất thỏa hiệp này đều bị bác bỏ.

Một thành viên cộng đồng nhận định việc cải tổ khiến token mất đi “sự gắn kết kinh tế với tăng trưởng của giao thức” và giờ đây chỉ còn là một công cụ bỏ phiếu thuần túy, làm suy yếu đáng kể giá trị của **từ**Velora(VLR)**từ** trong mắt nhà đầu tư. Ở chiều ngược lại, một bộ phận ủng hộ lập luận rằng đây không phải là “kết thúc” mà là “một khởi đầu mới”, giúp mô hình vận hành gọn nhẹ, tập trung và phù hợp hơn với thực tiễn kinh doanh.

Dữ liệu từ DeFiLlama cho thấy **từ**Velora**từ** vẫn đang giữ vị thế đáng chú ý trên thị trường DEX tổng hợp. Trong 30 ngày gần nhất, giao thức ghi nhận khối lượng giao dịch khoảng 2,06 tỷ USD (tương đương khoảng 3,06 nghìn tỷ đồng), đứng thứ 8 trong mảng DEX aggregator. Dẫn đầu thị trường là Jupiter với khối lượng hơn 11,2 tỷ USD trong cùng giai đoạn.

Diễn biến tại Velora không phải là trường hợp đơn lẻ, mà gắn với làn sóng xung đột “DAO vs đội ngũ phát triển” đang lan rộng trong DeFi. AAVE(AAVE) từng đối mặt mâu thuẫn gay gắt quanh bài toán chia sẻ phí, dẫn đến việc một số nhân sự chủ chốt rời đi. Balancer(BAL) cũng phải cắt giảm quy mô tổ chức và tái cấu trúc mô hình vận hành. Ngay cả Tally, một nền tảng chuyên về hạ tầng quản trị DAO, cũng đã ngừng hoạt động gần đây do nhu cầu suy giảm.

bình luận: Diễn biến này cho thấy mô hình DAO trong DeFi đang bước vào giai đoạn rà soát lại tính hiệu quả. Ở giai đoạn thị trường tăng trưởng nóng, **từ**DAO**từ** được xem như “chuẩn mực vàng” của sự phi tập trung. Nhưng khi thị trường đi vào chu kỳ siết chặt thanh khoản, bài toán chi phí vận hành, trách nhiệm pháp lý và khả năng ra quyết định nhanh chóng trở nên cấp bách hơn. Các đội ngũ phát triển, trong đó có **từ**Laita Labs**từ**, đang có xu hướng ưu tiên cấu trúc tập trung để bảo đảm tính linh hoạt và bền vững tài chính, dù điều này có thể đi ngược kỳ vọng của cộng đồng ban đầu.

Quyết định giải thể DAO của **từ**Velora**từ** vì thế không chỉ là một bước tái tổ chức nội bộ, mà còn đặt ra câu hỏi lớn cho cả hệ sinh thái DeFi: mô hình **từ**DAO**từ** có thực sự đảm bảo được sự cân bằng giữa lý tưởng phi tập trung và nhu cầu vận hành hiệu quả hay không. Trong bối cảnh nhiều dự án phải lựa chọn giữa “tính lý tưởng” và “khả năng sống sót”, cách mà các DAO điều chỉnh cấu trúc, phân bổ quyền lực và quyền lợi kinh tế cho token holder sẽ là yếu tố then chốt quyết định tương lai của mô hình này.