Celestia(CELE) theo đuổi mô hình blockchain mô-đun, tách lớp dữ liệu để mở rộng và tăng khả năng tương tác đa chuỗi

셀레스티아(Celestia) đang nổi lên với định hướng *“từ mô-đun blockchain”*, nhắm đồng thời vào *từ khả năng mở rộng* và *từ khả năng tương tác* giữa nhiều chuỗi khác nhau. Bằng cách tách biệt lớp đồng thuận và lớp *từ khả dụng dữ liệu*, dự án kỳ vọng giải quyết điểm nghẽn hiệu năng vốn tồn tại ở các blockchain kiểu cũ.

Theo thông tin từ tài liệu kỹ thuật của Celestia (cập nhật gần nhất trong năm 2024), mạng lưới này được xây dựng như một lớp đồng thuận và *từ khả dụng dữ liệu* mô-đun, cho phép bất kỳ ai triển khai blockchain riêng mà không cần tự vận hành một mạng đồng thuận hoàn chỉnh. Thay vào đó, các chuỗi mới chỉ cần sử dụng lớp Celestia để sắp xếp giao dịch và đảm bảo dữ liệu được công bố, giúp giảm đáng kể chi phí khởi tạo và vận hành.

Trong cấu trúc của Celestia, *từ lớp khả dụng dữ liệu* là thành phần cốt lõi. Lớp này chịu trách nhiệm xác minh xem dữ liệu giao dịch có thực sự được công bố lên mạng và có thể được các node truy cập hay không. Khi “việc dữ liệu được công khai” được đảm bảo, các chuỗi ứng dụng hoặc rollup có thể tập trung vào xây dựng *môi trường thực thi* riêng, đồng thời vẫn thừa hưởng bảo mật và *từ khả năng mở rộng* từ lớp nền Celestia.

Ở thời điểm hiện tại, Celestia đang vận hành trong giai đoạn mạng phát triển riêng tư (devnet), với mục tiêu ra mắt *từ testnet* công khai trong năm nay. Khi *từ testnet* được mở, giới phân tích cho rằng số lượng nhà phát triển tham gia sẽ tăng nhanh, từ đó thúc đẩy sự hình thành một hệ sinh thái đa chuỗi quanh Celestia. Nhiều khả năng, các giải pháp *layer2* và chuỗi ứng dụng (appchain) sẽ lựa chọn xây dựng trên lớp *từ khả dụng dữ liệu* của Celestia, đặc biệt là các dự án sử dụng kiến trúc rollup như optimistic rollup hay zk-rollup.

Mục tiêu dài hạn của Celestia là xử lý đồng thời hai bài toán: mở rộng thông lượng mạng và tăng *từ khả năng tương tác* giữa nhiều blockchain. Bằng cách tách ba lớp: đồng thuận – thực thi – dữ liệu, mô hình *từ blockchain mô-đun* của Celestia giảm tải cho từng lớp riêng lẻ, cho phép các chuỗi chuyên biệt “cắm” vào cùng một nền tảng dữ liệu và đồng thuận. Điều này tạo điều kiện để nhiều chuỗi khác nhau có thể giao tiếp và trao đổi giá trị một cách linh hoạt hơn.

Trong giới đầu tư và phát triển hạ tầng, không ít ý kiến đánh giá kiến trúc *từ mô-đun* có thể trở thành tiêu chuẩn mới của hạ tầng blockchain trong các năm tới, thay thế dần mô hình “nguyên khối” (monolithic) vốn gom toàn bộ đồng thuận, thực thi và lưu trữ dữ liệu vào cùng một mạng. *bình luận* Dù vậy, mức độ chấp nhận của mô hình này vẫn phụ thuộc lớn vào giai đoạn *từ testnet*: liệu Celestia có thu hút đủ nhà phát triển, DApp và dự án rollup thực tế hay không, hay sẽ dừng lại ở mức “một thử nghiệm hạ tầng thú vị”.

Tóm lại, Celestia không chỉ là một *từ blockchain* mới trong danh sách các mạng *từ layer1*, mà là một nỗ lực tái định nghĩa cấu trúc của chính blockchain. Nếu mô hình *từ mô-đun blockchain* mà Celestia theo đuổi chứng minh được hiệu quả về *từ khả năng mở rộng* và *từ khả năng tương tác* trong thực tế, cục diện cạnh tranh giữa các mạng *từ layer1* và giải pháp *layer2* có thể thay đổi đáng kể trong chu kỳ phát triển tiếp theo của thị trường tiền mã hóa.