Alabama (Mỹ) chính thức công nhận DAO là pháp nhân độc lập, mở đường mới cho DeFi

Mỹ **Alabama**, DAO được công nhận tư cách pháp lý – bước ngoặt mới trong *DeFi*

Mỹ **Alabama** vừa chính thức công nhận tư cách pháp lý cho *tổ chức tự trị phi tập trung* (**DAO**), được xem là một bước đi quan trọng để lấp đầy khoảng trống pháp lý lâu nay trong ngành **tiền mã hóa**. Theo đó, trách nhiệm pháp lý và mô hình vận hành của **DAO** lần đầu tiên được xác định rõ ràng, tạo tiền lệ mới cho thị trường *DeFi*.

Theo The Block đưa tin ngày 1 tháng 4 (giờ địa phương), Thống đốc Kay Ivey đã ký ban hành “Đạo luật Alabama DUNA (SB277)”, qua đó thừa nhận **DAO** là một pháp nhân độc lập. Những **DAO** đáp ứng đủ điều kiện có thể đứng tên sở hữu tài sản, ký kết hợp đồng, mở tài khoản ngân hàng và trở thành đương sự trong các vụ kiện. Đáng chú ý, luật mới bổ sung cơ chế “bảo vệ trách nhiệm” nhằm tránh việc gán trực tiếp nghĩa vụ pháp lý cho từng cá nhân tham gia.

*bình luận*: Việc xác lập “lá chắn trách nhiệm” là điểm mấu chốt, vì nếu không, mô hình *DAO* khó thu hút nhà phát triển, nhà đầu tư tổ chức và cộng đồng tham gia dài hạn.

Động thái này được nhìn nhận là nỗ lực xóa bỏ sự bất định pháp lý phát sinh sau vụ **Ooki DAO** năm 2024. Khi đó, tòa án Mỹ quy trách nhiệm trực tiếp cho các thành viên **DAO**, khiến toàn ngành *DeFi* đối mặt với rủi ro pháp lý gia tăng.

Hiện các **DAO** trên toàn cầu đang quản lý khoảng 24,5 tỷ USD (khoảng 36,99 nghìn tỷ đồng) tài sản, với hơn 6,5 triệu người tham gia. Tuy nhiên, việc thiếu địa vị pháp lý rõ ràng đã kìm hãm dòng vốn từ tổ chức và cản trở quá trình bước vào khuôn khổ tài chính truyền thống của mô hình này.

Mỹ Alabama chọn cấu trúc “phi lợi nhuận”, khác mô hình Wyoming

Luật **DUNA** của **Alabama** được xây dựng dựa trên mô hình “hiệp hội phi pháp nhân phi lợi nhuận”. Một **DAO** theo khung này phải có tối thiểu 100 thành viên cùng chung mục đích, và được phép vận hành cơ chế quản trị on-chain như: bỏ phiếu trên blockchain, ra quyết định phi tập trung, sửa đổi quy tắc giao thức thông qua hợp đồng thông minh.

Khung mới tại **Alabama** có nhiều điểm khác với mô hình tại bang Wyoming, nơi tiên phong hợp pháp hóa **DAO** từ năm 2021 theo cấu trúc “DAO LLC” mang tính lợi nhuận. Nếu Wyoming mặc định **DAO** như một công ty trách nhiệm hữu hạn hướng tới tạo lợi nhuận, thì **Alabama** lại ưu tiên mô hình phi lợi nhuận: việc chi trả cổ tức hay phân phối lợi nhuận cho thành viên bị hạn chế. Thay vào đó, các hoạt động kinh tế phục vụ cho việc vận hành, bảo trì và phát triển giao thức được cho phép.

Miles Jennings, phụ trách mảng chính sách tại quỹ đầu tư mạo hiểm Andreessen Horowitz, nhận định: “Quản trị phi tập trung là hạ tầng cốt lõi của thị trường **tiền mã hóa**. Luật mới này mang đến một nền tảng chắc chắn để **DAO** có thể vận hành và mở rộng trong nền kinh tế thực.”

Đạo luật **DUNA** được Hạ viện bang **Alabama** thông qua ngày 17 tháng 3 với 82 phiếu thuận và chỉ 7 phiếu chống, thể hiện mức độ đồng thuận lưỡng đảng khá cao với mô hình pháp lý mới dành cho **DAO**.

DAO tăng tốc bước vào “chính thống”, nhưng nguy cơ xung đột với quy định liên bang

Bước đi của **Alabama** diễn ra trong bối cảnh xu hướng “chính thống hóa” ngành **tiền mã hóa** tại Mỹ đang tăng tốc, từ việc Ripple(XRP) thúc đẩy xin giấy phép ngân hàng, đến các dự thảo quản lý **stablecoin** đang được Quốc hội và các cơ quan liên bang thảo luận.

Giới phân tích cho rằng một số giao thức lớn như Lido(LDO) có thể cân nhắc đăng ký theo mô hình **DUNA** trước quý 2 năm 2026, nhằm tận dụng tư cách pháp nhân rõ ràng để tiếp cận đối tác truyền thống, mở tài khoản ngân hàng, hoặc ký hợp đồng với các nhà cung cấp dịch vụ ở “thế giới thực”. Song song, các bang như Tennessee và New Hampshire được dự đoán sẽ nghiên cứu và có thể sao chép khung pháp lý tương tự để thu hút dự án *DeFi*.

Tuy vậy, rủi ro xung đột với quy định ở cấp liên bang vẫn hiện hữu. Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) và Ủy ban Chứng khoán (SEC) có thể sẽ đưa ra hướng dẫn riêng về **DAO** trong thời gian tới, bao gồm việc xác định khi nào token quản trị là chứng khoán, cách xếp loại hoạt động của *DAO*, cũng như nghĩa vụ đăng ký, công bố thông tin và tuân thủ KYC/AML.

*bình luận*: Nếu CFTC hoặc SEC coi một **DAO** đã đăng ký theo luật bang vẫn là “unincorporated association” vì mục đích xử lý vi phạm liên bang, các thành viên và nhà phát triển vẫn có thể phải đối mặt với truy cứu trách nhiệm cá nhân – làm suy giảm đáng kể giá trị bảo vệ mà **Alabama** đang cố gắng xây dựng.

Dù vậy, việc **Alabama** chính thức công nhận tư cách pháp nhân cho **DAO** vẫn được xem là một cột mốc quan trọng. Động thái này không chỉ tạo khung pháp lý cụ thể cho mô hình quản trị phi tập trung, mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến định hình khung giám sát *DeFi* tại Mỹ, cũng như thay đổi cấu trúc phát triển của thị trường **DAO** toàn cầu trong những năm tới.

*bình luận*: Nếu các bang khác nối bước **Alabama**, còn Quốc hội Mỹ không sớm đưa ra luật liên bang thống nhất cho **DAO**, cuộc “chạy đua pháp lý giữa các bang” có thể trở thành yếu tố then chốt quyết định trung tâm mới của hệ sinh thái **DeFi** trên đất Mỹ.