Tin tức 
Thông tin Coin 
Về chúng tôi 
“*Bitcoin(BTC)* có bị *máy tính lượng tử* phá vỡ trong tương lai gần hay không” là câu hỏi thường xuyên được nhắc tới trong cộng đồng tiền mã hóa. Tuy nhiên, một báo cáo nghiên cứu mới cho rằng rủi ro từ *máy tính lượng tử* đối với *Bitcoin(BTC)* hiện chỉ là bài toán *dài hạn*, chưa phải mối đe dọa tức thời với mạng lưới.
Theo báo cáo chung do công ty quản lý tài sản Mỹ Ark Invest(ARKK) và công ty dịch vụ tài chính tiền mã hóa Unchained công bố ngày 11 tháng 3 (giờ địa phương), các nhà nghiên cứu đã phân tích chi tiết tác động tiềm ẩn của *tính toán lượng tử* lên mạng lưới *Bitcoin(BTC)*. Báo cáo do Dhruv Bansal, Tom Honzik và David Puell cùng chấp bút.
Nhóm nghiên cứu nhận định: *“Máy tính lượng tử* có thể trở thành rủi ro thực tế trong dài hạn, nhưng hiện nay vẫn chưa đạt tới ngưỡng đủ để đe dọa cấu trúc mật mã của *Bitcoin(BTC)*.”
Hiện công nghệ *máy tính lượng tử* đang dừng ở giai đoạn NISQ (Noisy Intermediate-Scale Quantum). Ở giai đoạn này, số lượng qubit logic còn hạn chế, tỷ lệ lỗi cao, nên chưa đạt tới năng lực tính toán ổn định ở quy mô thương mại.
*bình luận*: Nói cách khác, công nghệ lượng tử ngày nay vẫn đang ở “thời kỳ thử nghiệm”, còn khá xa so với ngưỡng có thể trực tiếp tấn công hệ mật mã đang bảo vệ *Bitcoin(BTC)* và cả hệ thống Internet hiện tại.
Máy tính lượng tử cần hàng nghìn qubit để phá mật mã Bitcoin
-----------------------------------------------------------
Theo báo cáo, để vô hiệu hóa được hệ mật mã khóa công khai dựa trên đường cong elliptic (Elliptic Curve Cryptography – ECC) đang được sử dụng trong *Bitcoin(BTC)*, một *máy tính lượng tử* thực tế sẽ cần ít nhất khoảng 2.330 qubit logic, đi kèm từ hàng chục triệu đến hàng tỷ lần thao tác cổng lượng tử.
Trong khi đó, các *máy tính lượng tử* ở giai đoạn thử nghiệm hiện tại mới chỉ đạt khoảng 100 qubit. Khoảng cách giữa năng lực hiện tại và yêu cầu thực tế vì thế vẫn được đánh giá là rất lớn.
Ngay cả trong kịch bản lạc quan, khi xuất hiện bước tiến công nghệ đột phá, quá trình tấn công cũng sẽ rất chậm và tốn kém. Báo cáo nhấn mạnh: ngay cả khi *tính toán lượng tử* đạt đến mức có thể đe dọa hệ mật mã của *Bitcoin(BTC)*, kẻ tấn công vẫn phải chấp nhận chi phí cực lớn và thời gian xử lý kéo dài.
Nhóm nghiên cứu cũng phản biện mô-típ “Q-Day” – ngày mà *máy tính lượng tử* bất ngờ đạt tới ngưỡng phá vỡ toàn bộ hệ mật mã. Họ cho rằng công nghệ này sẽ tiến triển theo từng giai đoạn, chứ không phải một cú nhảy đột ngột.
Trong giai đoạn đầu, *máy tính lượng tử* nhiều khả năng sẽ được ứng dụng trong nghiên cứu hóa học, khoa học vật liệu và các lĩnh vực công nghiệp chuyên sâu khác. Chỉ ở giai đoạn rất sau đó, khi năng lực phần cứng lẫn phần mềm đã đủ trưởng thành, mới có thể chạm tới ngưỡng thực sự đe dọa các hệ mật mã như ECC đang được *Bitcoin(BTC)* sử dụng.
Ngay cả khi đạt tới ngưỡng đó, quá trình tấn công một địa chỉ *Bitcoin(BTC)* cụ thể cũng có thể kéo dài hơn thời gian trung bình tạo một block mới (khoảng 10 phút). Điều này giúp mạng lưới và người dùng có thêm “khoảng đệm” thời gian để phản ứng và điều chỉnh.
Báo cáo kết luận: *“Sự phát triển của máy tính lượng tử* nhiều khả năng sẽ là quá trình tiến hóa công nghệ từng bước, chứ không phải một sự kiện đơn lẻ bất ngờ. Trong quá trình đó, thị trường và mạng lưới *Bitcoin(BTC)* sẽ có đủ tín hiệu cảnh báo để chuẩn bị và thích ứng.”
*bình luận*: Nếu công nghệ lượng tử đủ mạnh để thực sự “bẻ khóa” ECC trên *Bitcoin(BTC)*, gần như chắc chắn nó cũng đã phá vỡ phần lớn các giao thức bảo mật Internet hiện nay. Khi đó, hệ thống tài chính – ngân hàng truyền thống còn bị ảnh hưởng trước cả *Bitcoin(BTC)*.
Tối đa 35% nguồn cung Bitcoin lý thuyết có thể bị lộ
--------------------------------------------------
Ngoài khía cạnh công nghệ, nhóm nghiên cứu Ark Invest và Unchained còn ước tính lượng *Bitcoin(BTC)* có nguy cơ bị phơi bày trước các đòn tấn công lượng tử trong kịch bản xấu nhất.
Theo phân tích, khoảng 1,7 triệu *Bitcoin(BTC)* đang nằm tại các địa chỉ định dạng P2PK (Pay-to-Public-Key) – loại địa chỉ đời đầu, trong đó khóa công khai đã bị lộ rõ trong lịch sử giao dịch. Về mặt lý thuyết, đây là nhóm dễ tổn thương nhất trước *máy tính lượng tử*. Dù vậy, phần lớn trong số này được cho là đã mất quyền truy cập từ lâu (ví dụ như ví Satoshi, ví quên khóa riêng…).
Bên cạnh đó, khoảng 5,2 triệu *Bitcoin(BTC)* khác đang nằm ở các cấu trúc địa chỉ mà nếu được chuyển sang định dạng an toàn hơn, rủi ro có thể giảm đi đáng kể.
Nếu cộng gộp, khoảng 35% tổng lượng *Bitcoin(BTC)* đã phát hành về mặt lý thuyết có khả năng bị lộ trước tấn công lượng tử, trong điều kiện kẻ tấn công có đủ năng lực công nghệ và thời gian. Tuy nhiên, trên thực tế, phần lớn số coin này đã “bất động” trong thời gian dài, hoặc có thể được chủ sở hữu chủ động chuyển sang địa chỉ an toàn hơn khi xuất hiện dấu hiệu rủi ro.
Do đó, báo cáo đánh giá đây là “rủi ro có thể quản lý được”, chứ không phải mối đe dọa mang tính “hủy diệt hệ thống”.
Báo cáo cũng nhấn mạnh: khi *máy tính lượng tử* đủ mạnh để trở thành rủi ro thực sự, hệ thống bảo mật Internet nói chung – bao gồm giao thức HTTPS, chữ ký số, hệ thống ngân hàng điện tử – nhiều khả năng sẽ là nạn nhân đầu tiên, trước cả *Bitcoin(BTC)*.
*bình luận*: Việc ước tính “35% nguồn cung *Bitcoin(BTC)* lý thuyết có thể bị lộ” không có nghĩa chừng đó coin sẽ bị đánh cắp ngay lập tức. Đây là con số cho kịch bản cực đoan, trong đó chủ sở hữu hoàn toàn không phản ứng trước những cảnh báo về *máy tính lượng tử*.
Thách thức dài hạn: đồng thuận nâng cấp “hậu lượng tử”
------------------------------------------------------
Theo nhóm nghiên cứu, rủi ro kỹ thuật tuy phức tạp nhưng vẫn có lời giải. Thách thức khó hơn nằm ở *quản trị mạng lưới* và khả năng đạt được đồng thuận cho một nâng cấp quy mô lớn.
Để *Bitcoin(BTC)* có thể chuyển sang các chuẩn mật mã “hậu lượng tử” (post-quantum cryptography) trong dài hạn, cần có sự đồng thuận của toàn bộ hệ sinh thái: nhà phát triển, thợ đào, nhà vận hành node, sàn giao dịch, ví lưu trữ và chính người dùng.
Báo cáo cũng nêu ra một điểm nhạy cảm: cách xử lý các lượng coin có khóa công khai đã bị lộ từ trước. Một số ý kiến cho rằng nên yêu cầu chủ sở hữu chuyển coin sang địa chỉ an toàn hơn trong một khoảng thời gian nhất định, nếu không sẽ bị xem là không còn bảo vệ. Ở chiều ngược lại, cũng có quan điểm cực đoan cho rằng trong vài trường hợp, nên cho phép “người có năng lực lượng tử” thu hồi số coin không được bảo vệ.
Nhóm nghiên cứu cho rằng, do rủi ro *máy tính lượng tử* sẽ xuất hiện dần dần trong nhiều năm, mạng lưới *Bitcoin(BTC)* sẽ có hàng loạt “điểm ra quyết định” và “tín hiệu cảnh báo” để thảo luận, thử nghiệm, rồi mới tiến tới các bản nâng cấp chính thức. Khả năng xuất hiện một “điểm gãy” đột ngột khiến *Bitcoin(BTC)* thất bại ngay lập tức được đánh giá là thấp.
*bình luận*: Lịch sử *Bitcoin(BTC)* từng chứng kiến nhiều cuộc tranh luận gay gắt về nâng cấp giao thức (SegWit, block size…). Bài toán “hậu lượng tử” rất có thể sẽ là một vòng tranh luận lớn tiếp theo, nhưng với thời gian chuẩn bị dài hơn nhiều thập kỷ.
Kết luận: Máy tính lượng tử là bài toán dài hạn, không phải mối đe dọa tức thời với Bitcoin
------------------------------------------------------------------------------------------
Nhìn tổng thể, báo cáo của Ark Invest và Unchained cho thấy:
- *Máy tính lượng tử* hiện vẫn ở giai đoạn NISQ, còn quá yếu để phá vỡ ECC của *Bitcoin(BTC)*.
- Để tấn công thực tế, cần tối thiểu hàng nghìn qubit logic và lượng thao tác lượng tử khổng lồ.
- Tối đa khoảng 35% nguồn cung *Bitcoin(BTC)* có thể *lý thuyết* bị phơi bày, nhưng phần lớn rủi ro này hoàn toàn có thể quản lý được nếu mạng lưới kịp thời phản ứng.
- Khi *tính toán lượng tử* đủ mạnh để thành mối đe dọa thực sự cho *Bitcoin(BTC)*, hệ thống bảo mật Internet nói chung sẽ sụp đổ trước.
- Thách thức lớn nhất với *Bitcoin(BTC)* trong kỷ nguyên “*hậu lượng tử*” là đạt được đồng thuận cộng đồng cho các nâng cấp mật mã quy mô lớn.
Tại thời điểm viết bài, *Bitcoin(BTC)* đang giao dịch quanh mức 69.496 đô la Mỹ, tương đương khoảng 102,72 triệu đồng, phản ánh niềm tin của thị trường rằng *máy tính lượng tử* trước mắt chưa phải “tử huyệt” đối với tài sản số lớn nhất thế giới.
*bình luận*: Đối với nhà đầu tư dài hạn, bài toán *máy tính lượng tử* cần được theo dõi, nhưng chưa đủ cơ sở để tạo ra nỗi sợ hãi ngắn hạn. Quan trọng hơn là theo sát các bước chuẩn bị của cộng đồng phát triển *Bitcoin(BTC)* và tiến trình chuẩn hóa các thuật toán mật mã “*hậu lượng tử*” trên toàn cầu.
Bình luận 0