Cardano(ADA) bị chỉ trích là “mạng lưới vô dụng nhất”: TVL DeFi tụt hậu, rủi ro giá ADA còn giảm 50–80%

*카르다노(Cardano·**ADA**) lại trở thành tâm điểm tranh cãi khi nhà phân tích on-chain Ali Martinez công khai chỉ trích hiệu quả sử dụng mạng lưới, đặc biệt là trong mảng tài chính phi tập trung (**DeFi**) với chỉ số **tổng giá trị bị khóa (TVL)** thua xa các đối thủ. Tranh luận trong cộng đồng xoay quanh câu hỏi: liệu TVL thấp có đồng nghĩa với mạng lưới “kém hữu dụng”?*

Theo CoinDesk đưa tin ngày 8 tháng 3 (giờ địa phương), Ali Martinez đã đăng bài trên X với tiêu đề “The Most Useless Network In The Crypto Market” (tạm dịch: mạng lưới vô dụng nhất trên thị trường crypto) và nhắm thẳng vào **Cardano·ADA**. Là một trong những người theo dõi thị trường có tiếng, phát biểu của Martinez nhanh chóng gây phân cực trong cộng đồng: một bên cho rằng cách diễn đạt “quá nặng lời”, trong khi bên còn lại khẳng định “số liệu đã nói lên tất cả”.

Trong bài viết, Martinez nhấn mạnh TVL của hệ **DeFi Cardano·ADA** “chưa từng vượt mốc 1 tỷ USD” và “luôn chỉ chiếm một phần rất nhỏ so với các chuỗi cạnh tranh như **Ethereum·ETH** hay **Solana·SOL**”.

Dữ liệu từ DeFiLlama cho thấy:

- TVL của **Cardano·ADA** từng đạt đỉnh khoảng 700 triệu USD trong năm 2024, nhưng đến thời điểm bài viết được trích dẫn chỉ còn quanh 136 triệu USD.

- TVL của **Ethereum·ETH** hiện khoảng 55 tỷ USD, dù giảm so với mức gần 100 tỷ USD năm ngoái nhưng vẫn duy trì vị thế áp đảo trong mảng **DeFi**.

- **Solana·SOL** được đưa ra như ví dụ đối chứng: TVL từng vượt 12 tỷ USD vào tháng 9 năm 2025, nay lùi về quanh 6,6 tỷ USD nhưng vẫn cao hơn Cardano·ADA nhiều lần.

- Ngay cả chuỗi mới như **Sui·SUI** cũng được Martinez dùng để minh họa việc Cardano·ADA bị “vượt mặt”: TVL Sui có lúc tăng vọt lên 2,5 tỷ USD, hiện khoảng 568 triệu USD, vẫn cao hơn Cardano·ADA.

Martinez nhận định: Ethereum·ETH đã xây dựng vị thế thống trị trong **DeFi**, Solana·SOL chiếm lĩnh mảng ứng dụng tiêu dùng tốc độ cao, còn Cardano·ADA “vẫn thiếu các trường hợp sử dụng đủ rõ ràng và hấp dẫn để liên tục thu hút người dùng, lập trình viên và nhà đầu tư”.

*“Ra mắt gần 9 năm, smart contract chỉ từ 2021”*

Martinez cũng chỉ ra khoảng cách về “hiệu ứng mạng lưới” của **Cardano·ADA**. Dù dự án được giới thiệu từ gần 9 năm trước, khả năng **hợp đồng thông minh (smart contract)** chỉ mới được triển khai vào năm 2021. Trong khi đó, các chuỗi đối thủ đã có thêm nhiều năm để thu hút lập trình viên, xây dựng ứng dụng và gom thanh khoản, từ đó khuếch đại **hiệu ứng mạng lưới**.

Mô hình phát triển thiên về nghiên cứu học thuật (academic review) và **kiểm chứng hình thức (formal verification)** – vốn được xem là đặc trưng của Cardano·ADA – cũng được Martinez nhắc tới. Ông thừa nhận cách tiếp cận này có thể mang lại lợi thế về độ ổn định, bảo mật và tính chính xác, nhưng đồng thời cho rằng nó làm chậm tốc độ ra mắt sản phẩm, khiến Cardano·ADA kém linh hoạt hơn trong cuộc đua giành thị phần so với các blockchain khác.

*bình luận: Cách tiếp cận “chậm mà chắc” của Cardano·ADA từng được cộng đồng đánh giá cao về mặt triết lý, nhưng trong thị trường crypto vốn xoay quanh câu chuyện “ai chiếm thị trường trước”, nhược điểm về tốc độ triển khai sản phẩm ngày càng lộ rõ khi so với Ethereum·ETH, Solana·SOL hay các L1 mới nổi.*

Phản ứng trước các luận điểm này, một số thành viên cộng đồng Cardano·ADA cho rằng không thể chỉ dùng **DeFi TVL** để đánh giá giá trị của một mạng lưới. Họ nhấn mạnh các ưu điểm như staking bản địa, “liquid staking”, độ phân tán cao và định hướng hạ tầng lâu dài. Ở chiều ngược lại, những người ủng hộ Martinez cho rằng, bất kể triết lý là gì, nếu người dùng và dòng tiền không đổ về, hệ sinh thái sẽ rất khó mở rộng.

*Giá ADA chịu sức ép: “Mất 0,245 USD có thể còn rơi sâu”*

Martinez liên hệ trực tiếp giữa hiệu quả sử dụng mạng lưới **Cardano·ADA** và diễn biến giá của token **ADA**. Theo ông, thị trường có cấu trúc ưu ái những mạng lưới sớm đạt quy mô người dùng và thanh khoản lớn: các chuỗi này thu hút thêm vốn, nhân tài và nhà phát triển, tạo vòng lặp tích cực. Ngược lại, những mạng lưới tăng trưởng chậm sẽ ngày càng khó rút ngắn khoảng cách.

Token **ADA** từng lập đỉnh trên 3 USD năm 2021, nhưng sau đó bước vào xu hướng giảm mạnh. Ở thời điểm được đề cập, ADA giao dịch thấp hơn đỉnh khoảng 91,7%. Trong nhịp tăng 2024–2025, ADA có lúc bật lại lên gần 1,30 USD, song rồi lại suy yếu về vùng quanh 0,25 USD.

Dưới góc nhìn kỹ thuật, Martinez cảnh báo nếu vùng hỗ trợ 0,245 USD bị phá vỡ, giá ADA có khả năng trượt sâu về 0,112 USD hoặc thậm chí 0,021 USD. Điều này tương đương khả năng giảm thêm khoảng 50% đến 80% so với vùng giá hiện tại.

*bình luận: Dự báo giá ADA của Martinez mang tính kỹ thuật và không phải là chắc chắn, nhưng nó phản ánh tâm lý thị trường đang gắn chặt kỳ vọng giá với khả năng **Cardano·ADA** chứng minh được “sức sống” hệ sinh thái – cả về người dùng lẫn thanh khoản.*

Tranh luận xoay quanh phát biểu “mạng lưới vô dụng nhất” cuối cùng quay về câu hỏi cốt lõi: **“Giá trị sử dụng thực tế của Cardano·ADA được chứng minh bằng gì?”**.

**DeFi TVL** rõ ràng không phải là thước đo duy nhất, nhưng trong bối cảnh thị trường crypto liên tục định giá các mạng lưới dựa trên mức độ hoạt động on-chain, lượng ứng dụng và dòng tiền đổ vào, Cardano·ADA buộc phải cho thấy những **trường hợp sử dụng bền vững** hơn – từ mảng DeFi, trò chơi, ứng dụng thực tế (RWA) cho đến giải pháp hạ tầng – nếu muốn cải thiện định giá của ADA và vị thế trong hệ sinh thái blockchain nói chung.