Tòa liên bang Mỹ chặn Binance buộc nhà đầu tư đưa tranh chấp ra trọng tài, mở đường cho kiện tập thể

Theo Cointelegraph đưa tin ngày 27 (giờ địa phương), tòa án liên bang Mỹ đã chặn nỗ lực của sàn giao dịch tiền mã hóa **"Binance"** nhằm buộc nhà đầu tư Mỹ phải giải quyết tranh chấp thông qua **"trọng tài (arbitration)"** thay vì tòa án. Quyết định này liên quan đến nhóm nhà đầu tư đã mua **"token"** trên Binance.com trước ngày 20 tháng 2 năm 2019, qua đó mở đường để vụ kiện tập thể tiếp tục được xét xử công khai tại tòa liên bang.

Trọng tâm của phán quyết là cách **"Binance"** thay đổi điều khoản sử dụng năm 2017 sang phiên bản năm 2019 một cách đơn phương, trong đó bổ sung điều khoản trọng tài và điều khoản từ bỏ quyền tham gia kiện tập thể. Theo thẩm phán liên bang Andrew Carter Jr. thuộc Tòa án quận Nam New York, sàn giao dịch đã không chứng minh được rằng người dùng được **"thông báo đầy đủ"** về những thay đổi quan trọng này.

Trong bản án, tòa cho biết **"Binance"** viện dẫn hai yếu tố để biện minh cho việc sửa đổi điều khoản: (1) một điều khoản chung cho phép sàn thay đổi điều khoản bất cứ lúc nào và (2) việc đăng tải bản điều khoản năm 2019 lên trang web. Tuy nhiên, theo lập luận của tòa, không có bằng chứng cho thấy sàn đã gửi thông báo trực tiếp tới từng người dùng hoặc có động thái công bố rõ ràng, nổi bật về điều khoản **"trọng tài mới"**. Nói cách khác, nguyên tắc hợp đồng trong môi trường trực tuyến – rằng người dùng phải có cơ hội thực tế để nhận biết thay đổi quan trọng – đã không được đáp ứng.

*bình luận: Đây là điểm mấu chốt đối với các nền tảng tiền mã hóa: chỉ đăng điều khoản mới trên website không đủ; phải chứng minh được người dùng có cơ hội thực tế để nhận biết và đồng ý một cách có ý thức.*

Về mặt pháp lý, tòa cũng khẳng định điều khoản trọng tài năm 2019 không thể **"hồi tố"** đối với các giao dịch phát sinh trước ngày 20 tháng 2 năm 2019. Hợp đồng không có ngôn ngữ rõ ràng khẳng định trọng tài được áp dụng cho các khiếu nại phát sinh trước thời điểm điều khoản có hiệu lực, nên theo nguyên tắc giải thích hợp đồng, không thể ép buộc nhà đầu tư đưa các tranh chấp cũ ra trọng tài.

Một điểm đáng chú ý khác là tòa bác bỏ nỗ lực của **"Binance"** khi sàn nhấn mạnh mô hình hoạt động phi tập trung, nói về một “thế giới mới” với cấu trúc vận hành dựa trên công nghệ blockchain. Thẩm phán Carter cho rằng những lập luận mang tính “khẩu hiệu” về **"phi tập trung"** không làm thay đổi cách áp dụng các nguyên tắc cơ bản của luật hợp đồng trên internet: vấn đề cốt lõi vẫn là điều khoản được trình bày ra sao và người dùng đồng ý như thế nào.

Về điều khoản **"từ bỏ quyền khởi kiện tập thể (class action waiver)"**, tòa nhận định cách soạn thảo của **"Binance"** cũng có vấn đề. Cụ thể, cụm từ “từ bỏ kiện tập thể” chỉ xuất hiện ở phần **"tiêu đề mục"**, trong khi nội dung chi tiết về phạm vi và hiệu lực của việc từ bỏ lại không được quy định cụ thể trong phần thân điều khoản. Thẩm phán Carter cho rằng với cấu trúc như vậy, điều khoản này không thể được thực thi tại tòa liên bang và cần được giải thích một cách nghiêm ngặt bất lợi cho bên soạn thảo điều khoản – tức **"Binance"**.

*bình luận: Cách tòa “soi kỹ” tiêu đề và nội dung cho thấy xu hướng tư pháp Mỹ không chấp nhận những điều khoản hạn chế quyền người dùng nếu chúng bị ẩn, mơ hồ hoặc chỉ thể hiện qua tiêu đề mà thiếu nội dung cụ thể.*

Vụ việc mang tên “Williams v. Binance” là một vụ kiện tập thể do 5 nhà đầu tư Mỹ đến từ California, Nevada và Texas khởi xướng. Nguyên đơn cáo buộc **"Binance"** và Giám đốc điều hành Triệu Trường Bằng (Changpeng Zhao, thường gọi là CZ) đã bán **"chứng khoán chưa đăng ký"** trên Binance.com và hoạt động như một **"môi giới – nhà tạo lập thị trường (broker-dealer)"** mà không đăng ký theo quy định của pháp luật chứng khoán Mỹ.

Vụ kiện từng bị bác bỏ một lần vào năm 2022, nhưng đến năm 2024, Tòa phúc thẩm Liên bang Khu vực 2 đã khôi phục một phần yêu cầu của nhà đầu tư và chuyển hồ sơ trở lại cho thẩm phán Carter tiếp tục xử lý. Diễn biến này giúp vụ án lấy lại đà và dẫn tới phán quyết mới nhất về vấn đề **"trọng tài"** và **"kiện tập thể"**.

Về phía mình, **"Binance"** khẳng định các yêu cầu liên quan đến giai đoạn sau ngày 20 tháng 2 năm 2019 đã được xử lý xong. Theo Cointelegraph, người phát ngôn của sàn cho biết nguyên đơn “đã tự nguyện và phù hợp rút lại tất cả các khiếu nại phát sinh sau ngày 20 tháng 2 năm 2019” để đáp lại đơn yêu cầu của **"Binance"**. Sàn cũng tuyên bố sẽ tiếp tục phản đối mạnh mẽ các yêu cầu còn lại, coi đây là một vụ kiện thiếu căn cứ.

Kết quả của quyết định lần này là các yêu cầu bồi thường còn lại sẽ không bị đẩy sang **"trọng tài kín tại Singapore"**, mà được giải quyết trong khuôn khổ **"phiên tòa công khai"** tại tòa án liên bang Mỹ. Trong giai đoạn xét xử tiếp theo, tòa dự kiến tập trung vào câu hỏi quan trọng: liệu các nền tảng **"tiền mã hóa"** có thể giới hạn quyền khởi kiện của nhà đầu tư chỉ bằng cách **"đơn phương sửa đổi điều khoản sử dụng trực tuyến"** hay không.

*bình luận: Nếu tòa tiếp tục giữ lập trường nghiêm khắc với điều khoản trọng tài và từ bỏ kiện tập thể, đây có thể trở thành án lệ tham chiếu quan trọng không chỉ cho **"Binance"**, mà còn cho các sàn giao dịch **"tiền mã hóa"** và nền tảng fintech khác đang dựa rất nhiều vào điều khoản sử dụng trực tuyến để giảm thiểu rủi ro kiện tụng.*

Vụ Williams v. Binance vì vậy được kỳ vọng sẽ trở thành cột mốc trong tranh chấp giữa nhà đầu tư và sàn giao dịch **"tiền mã hóa"**, đặc biệt về **"cách thức thông báo điều khoản"**, phạm vi hiệu lực của điều khoản trọng tài và giới hạn pháp lý của việc yêu cầu người dùng từ bỏ quyền tham gia kiện tập thể.