Ethereum(ETH) tung lộ trình ‘đại phẫu’ 4 năm: tăng tốc block xuống 2 giây, rút finality còn 6–16 giây và nâng cấp bảo mật hậu lượng tử

Theo CoinDesk đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), **이더리움(ETH)** đang bước vào giai đoạn “đại phẫu” giao thức. **이더리움(ETH)** 재단 công bố lộ trình nâng cấp mới kéo dài 4 năm, nhằm tăng tốc mạng lưới, rút ngắn thời gian xác nhận giao dịch và tăng cường khả năng chống lại mối đe dọa từ máy tính lượng tử. Đồng sáng lập 비탈릭 부테린 (Vitalik Buterin) trực tiếp giải thích các định hướng kỹ thuật cốt lõi trong kế hoạch này.

Theo đó, đội ngũ giao thức của **이더리움(ETH)** 재단 đưa ra một bản “Strawmap” – bản đồ nâng cấp dự kiến gồm 7 lần hard fork triển khai tuần tự trong khoảng 4 năm, với nhịp độ khoảng 6 tháng một lần. Mỗi hard fork sẽ xử lý một nhóm thay đổi cấu trúc riêng, nhưng cùng hướng tới hai mục tiêu: tăng tốc mạng lưới và nâng cấp nền tảng bảo mật, bao gồm cả *từ*khả năng chống máy tính lượng tử*từ*.

Trong hiện trạng, **이더리움(ETH)** tạo khối mới trung bình mỗi 12 giây. Tốc độ này bị đánh giá là chưa đủ cho tham vọng mở rộng lên quy mô toàn cầu với các ứng dụng thanh toán, tài chính phi tập trung và ứng dụng phi tập trung. Theo chia sẻ của 부테린, mục tiêu dài hạn là đưa thời gian tạo khối xuống khoảng 2 giây. Tuy nhiên, lộ trình sẽ đi theo từng nấc: từ 12 giây giảm dần xuống 8 giây, 6 giây, 4 giây rồi mới đến 2 giây, thay vì “nhảy cóc” trực tiếp.

부테린 nhấn mạnh, bài toán quan trọng là tăng tốc nhưng không đánh đổi an ninh mạng lưới. Ông cho biết nhóm phát triển đang nghiên cứu cách cải thiện “hiệu quả truyền bá” – tức quy trình các node trao đổi dữ liệu khối mới sao cho không phải lặp lại những thông tin trùng lặp nhiều lần. Khi tối ưu được lớp truyền tải này, mạng có thể vận hành với thời gian khối ngắn hơn mà không làm gia tăng rủi ro bảo mật một cách đáng kể. Ông mô tả các “fast slots” – các khoảng thời gian khối nhanh hơn – sẽ vận hành như một “đường ray riêng” trên đỉnh lộ trình tổng thể, tương đối độc lập với các nhóm nâng cấp khác.

Trong năm nay, hai đợt hard fork đầu tiên của kế hoạch 4 năm đã được chốt tên: “Glamsterdam” và “Hegotá”. Hai bản nâng cấp này dự kiến được kích hoạt lần lượt trong vài tháng tới, đặt nền móng kỹ thuật cho những thay đổi lớn hơn về sau liên quan tới *từ*tốc độ xử lý và thời gian xác nhận giao dịch*từ*.

Không chỉ cải thiện tốc độ, **이더리움(ETH)** còn đặt mục tiêu rút ngắn mạnh mẽ thời gian “finality” – mốc mà giao dịch được bảo đảm là không thể bị đảo ngược về mặt toán học. Ở cấu trúc hiện nay, mạng lưới mất khoảng 16 phút để đạt trạng thái finality. Trong Strawmap, mục tiêu là kéo con số này xuống chỉ còn khoảng 6–16 giây. Điều này đi kèm việc thay thế cơ chế xác nhận hiện tại bằng một mô hình gọn hơn, rõ ràng và dễ kiểm chứng hơn về mặt toán học.

Một điểm then chốt khác là *từ*an ninh hậu lượng tử*từ*. Trong khi cộng đồng mật mã học nhiều lần cảnh báo rằng máy tính lượng tử trong tương lai có thể phá vỡ một số hệ mật mã mà blockchain đang sử dụng, **이더리움(ETH)** bắt đầu tính tới kịch bản này ngay từ lộ trình nâng cấp mới. Bản Strawmap đề cập lộ trình chuyển dần sang các cơ chế chữ ký có khả năng “kháng lượng tử”, như các sơ đồ chữ ký dựa trên hàm băm (post-quantum hash-based signatures), được thiết kế để vẫn an toàn ngay cả khi máy tính lượng tử đủ mạnh xuất hiện.

부테린 giải thích mục tiêu là “tách rời (decouple) slots và finality”, để có thể thiết kế, kiểm thử từng thành phần một cách độc lập. Ông cảnh báo đây có thể là những thay đổi “rất xâm lấn (very invasive)” đối với cấu trúc hiện tại của giao thức, nên mọi điều chỉnh lớn sẽ được đóng gói theo từng đợt hard fork và triển khai từng bước, nhằm giảm thiểu rủi ro cho mạng chính. *bình luận*: Việc tách cấu trúc thời gian khối và cơ chế finality thành hai lớp riêng là bước tiến quan trọng, giúp **이더리움(ETH)** linh hoạt hơn khi điều chỉnh thông số hiệu năng trong tương lai mà không phải “đập đi xây lại” toàn bộ giao thức đồng thuận.

Tại thời điểm bài gốc được công bố, giá **이더리움(ETH)** trên khung 24 giờ ở quanh mốc 2.058 đô la Mỹ. Quy đổi theo tỷ giá 1 đô la Mỹ = 1.436,30 đồng, mức giá này tương đương khoảng 2,955 triệu đồng cho mỗi ETH.

Trên thị trường, giới phân tích đánh giá lộ trình nâng cấp này không chỉ là bài toán “tăng hiệu suất” thuần túy. Việc cùng lúc hướng tới *từ*“xác nhận siêu nhanh”*từ* (finality vài giây) và *từ*“khả năng kháng lượng tử”*từ* được xem là hai trụ cột chiến lược dài hạn. Nếu kế hoạch triển khai đúng tiến độ và đạt được các chỉ số đề ra, **이더리움(ETH)** có thể cải thiện rõ rệt trải nghiệm người dùng trong thanh toán, DeFi và ứng dụng on-chain, đồng thời xây dựng sẵn lớp phòng thủ trước các mối đe dọa bảo mật thế hệ mới gắn với máy tính lượng tử. *bình luận*: Điều này giúp **이더리움(ETH)** củng cố vị thế như một hạ tầng lớp cơ sở không chỉ cho vài năm tới, mà còn cho kỷ nguyên hậu lượng tử khi tiêu chuẩn an ninh của toàn hệ sinh thái blockchain buộc phải nâng lên một nấc mới.