Căng thẳng Iran–Mỹ leo thang, rủi ro eo biển Hormuz phủ bóng thị trường tiền mã hóa

Iran cảnh báo “trả đũa mạnh mẽ” nếu Mỹ tấn công quân sự, rủi ro địa chính trị bao trùm thị trường năng lượng và tài sản rủi ro. Theo *Financial Times* (FT) đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), Tehran tuyên bố sẵn sàng từ bỏ lập trường “kiềm chế đáp trả” trước đây để chuyển sang **“trực tiếp tấn công”**, làm dấy lên lo ngại căng thẳng Trung Đông có thể nhanh chóng leo thang trong thời gian tới.

Theo FT, các quan chức Iran nhấn mạnh rằng nếu Mỹ phát động hành động quân sự, lực lượng và căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực, tàu chiến, cũng như eo biển Hormuz – tuyến huyết mạch của dòng chảy dầu mỏ toàn cầu – đều có thể trở thành mục tiêu **“trả đũa trực tiếp”**. Eo biển Hormuz hiện là nơi trung chuyển một tỷ lệ đáng kể khối lượng **dầu thô** thế giới; bất kỳ gián đoạn nào tại đây đều có khả năng khiến giá **năng lượng** và chi phí **vận tải biển** phản ứng ngay lập tức.

*bình luận* Việc Iran công khai nêu đích danh eo biển Hormuz cho thấy rủi ro địa chính trị lần này không chỉ dừng ở phạm vi quân sự, mà còn có thể lan sang thị trường **dầu mỏ**, **năng lượng** và rộng hơn là tâm lý đối với các **tài sản rủi ro** như cổ phiếu, tiền mã hóa.

Iran tuyên bố không mong muốn xung đột vũ trang và hy vọng vòng đàm phán đang diễn ra tại Geneva có thể ngăn chặn va chạm quân sự. Tuy vậy, Tehran khẳng định nếu bị tấn công, Iran sẽ buộc Mỹ phải “trả giá thực sự” thông qua việc đánh vào các tài sản quân sự trọng yếu, thay vì duy trì kiểu **“đáp trả hạn chế, tính toán kỹ”** như những lần trước.

Chính quyền Tổng thống Trump đang tập trung một lực lượng quân sự quy mô lớn tại Trung Đông. Theo FT, việc bố trí thêm cụm tác chiến tàu sân bay cùng nhiều khí tài chiến lược lần này được đánh giá là đợt tăng cường quân sự lớn nhất tại khu vực kể từ cuộc tấn công Iraq năm 2003. Washington đồng thời nhấn mạnh mục tiêu vừa khẳng định cam kết bảo vệ lợi ích Mỹ và các đồng minh, vừa duy trì kênh **giải pháp ngoại giao** để tránh xung đột ngoài ý muốn.

Các nhà phân tích quốc phòng nhận định Mỹ vượt trội Iran về sức mạnh quân sự truyền thống, từ không quân, hải quân đến khả năng trinh sát và chỉ huy – kiểm soát. Tuy nhiên, Iran sở hữu kho tên lửa đạn đạo, hệ thống máy bay không người lái (drone) và năng lực gây rối lưu thông hàng hải tại eo biển Hormuz, những yếu tố có thể trở thành biến số quan trọng nếu xung đột bùng phát. Ngay cả trong kịch bản không xảy ra **chiến tranh tổng lực**, các “quân bài bất đối xứng” này đủ khả năng khiến cục diện leo thang trở nên phức tạp, kéo dài thời gian bất ổn.

Nguồn gốc đợt căng thẳng hiện nay được cho là bắt đầu leo thang mạnh từ sau ngày 13 tháng 1. Tình hình nội bộ Iran trở nên nhạy cảm khi chính quyền tiến hành trấn áp cứng rắn các cuộc biểu tình trong nước, đẩy mức độ đối đầu với phương Tây lên cao. Đến ngày 17 tháng 2, Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei cảnh báo khả năng tấn công tàu chiến Mỹ và hạn chế tiếp cận các tuyến hàng hải chiến lược, khiến thị trường toàn cầu càng thêm lo ngại.

Tại Geneva, các vòng thương lượng xoay quanh những nhượng bộ liên quan tới chương trình **hạt nhân** và **tên lửa** của Iran vẫn đang diễn ra, nhưng giới quan sát đánh giá triển vọng đột phá là khá mờ mịt khi cả Washington lẫn Tehran đều giữ lập trường cứng rắn. Nhà đầu tư quốc tế hiện không chỉ theo dõi nguy cơ xung đột quân sự, mà còn đặc biệt chú ý tới **rủi ro hàng hải** quanh eo biển Hormuz, bởi bất ổn kéo dài có thể:

- Đẩy giá **dầu mỏ** và **khí đốt** tăng mạnh

- Làm suy yếu khẩu vị rủi ro, gây áp lực lên **thị trường chứng khoán** và **tiền mã hóa**

- Kích hoạt làn sóng tìm tới các tài sản trú ẩn như **vàng**, **đồng USD**

Với tỷ giá hiện quanh mức 1 USD = 1.425,50 KRW, giới phân tích cảnh báo một chu kỳ **USD mạnh lên** trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông và dòng tiền tìm kênh an toàn có thể làm tăng thêm gánh nặng chi phí nhập khẩu **nguyên liệu**, **năng lượng** của nhiều nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu. Điều này, nếu kéo dài, có khả năng:

- Làm xấu đi cán cân thương mại

- Gia tăng áp lực lạm phát chi phí đẩy

- Tác động gián tiếp tới **dòng vốn** trên thị trường chứng khoán và **thị trường tiền mã hóa**, khi nhà đầu tư phải tái cơ cấu danh mục để phòng thủ trước rủi ro địa chính trị.

*bình luận* Trong bối cảnh rủi ro quân sự và **rủi ro năng lượng** đều tăng, diễn biến ở eo biển Hormuz và bàn đàm phán Geneva sẽ là hai biến số then chốt định hướng tâm lý thị trường toàn cầu – từ giá **dầu thô**, **USD** cho đến mức độ biến động trên các sàn **tiền mã hóa** – trong những tuần tới.