Mạng xã hội W gây tranh cãi vì buộc xác minh danh tính, chưa thuyết phục được cộng đồng tiền mã hóa

Một mạng xã hội mới mang tên W vừa được ra mắt với tham vọng trở thành phiên bản châu Âu của Twitter. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo rằng nền tảng này có thể không thực sự đáp ứng tinh thần “phi tập trung” như đã hứa. Dù cam kết về quyền tự do phát ngôn và bảo mật dữ liệu cá nhân, nhưng các yêu cầu xác minh danh tính bắt buộc đã làm dấy lên nhiều lo ngại.

Theo tin từ Bloomberg ngày 24 (giờ địa phương), công ty Thụy Điển W Social AB đã giới thiệu nền tảng W trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại Davos, Thụy Sĩ. Những người sáng lập mô tả đây là một giải pháp thay thế của châu Âu trước thế lưỡng cực mạng xã hội do Mỹ thống trị hiện nay. Theo W, nền tảng này hướng đến việc “ưu tiên con người thay vì thuật toán”, cùng với sự minh bạch và quyền riêng tư làm giá trị cốt lõi.

Tuy nhiên, mô hình hoạt động của W không hoàn toàn thuyết phục được cộng đồng. Một trong những yêu cầu gây tranh cãi là người dùng chỉ có thể đăng bài khi đã hoàn tất “xác minh danh tính bằng giấy tờ do chính phủ cấp”. Fraser Edwards, CEO của nền tảng nhận dạng Cheqd, bình luận rằng việc gắn bó mật thiết với nhận diện thật để tránh tin giả và bot là “một con dao hai lưỡi”, vì điều đó có thể hạn chế quyền truy cập và tổn hại đến quyền riêng tư của người dùng. Hơn nữa, theo một khảo sát, gần 50% người dân châu Âu không đồng tình với việc xác minh ID kiểu này.

Để khẳng định bản sắc châu Âu, W tuyên bố đặt máy chủ trong khu vực và hợp tác với các đối tác như dịch vụ email mã hóa Proton (Thụy Sĩ) và nền tảng đám mây UpCloud (Phần Lan). Đây là điểm mà W muốn dùng để cạnh tranh với các ông lớn như X (trước đây là Twitter) hay Meta, với lập luận rằng "không có dữ liệu người dùng nào bị chuyển ra ngoài châu Âu".

Tuy nhiên, khả năng xây dựng cộng đồng là vấn đề lớn với W. Dù CEO Anna Chaiter tuyên bố rằng họ đang tạo ra một nền tảng “tốt hơn X” với sự tương tác văn minh và tôn trọng lẫn nhau, nhưng không ít người nghi ngờ liệu điều đó có đủ để đối đầu với mạng lưới vững mạnh của các nền tảng hiện tại. Emilie Rayer, giám đốc marketing tại Hype – một công ty chuyên về mạng xã hội, nhận định: “X là nơi cộng đồng *tiền mã hóa* hoạt động mạnh mẽ nhất hiện nay, nhờ hiệu ứng mạng lưới mà họ đã xây dựng suốt hơn một thập kỷ.” Bà cũng bình luận thêm rằng việc W được giới thiệu tại WEF – nơi thường xuyên bị cộng đồng tiền mã hóa chỉ trích – không giúp ích gì cho nỗ lực tiếp cận nhóm người dùng ưu tiên “ẩn danh” và “phi tập trung”.

Cảnh báo tương tự cũng đến từ Edwards, ông cho rằng ẩn danh không chỉ đơn thuần là yếu tố tùy chọn mà là chức năng cốt lõi để đảm bảo sự tham gia bình đẳng trong không gian số. Việc buộc xác minh đầy đủ danh tính có thể là rào cản lớn, đặc biệt với cộng đồng *tiền mã hóa* vốn đề cao quyền riêng tư và tự chủ.

W được xây dựng để tuân thủ chặt chẽ các quy định của Liên minh châu Âu như luật bảo vệ dữ liệu GDPR và Luật dịch vụ kỹ thuật số (DSA). Nhưng chính điều đó lại khiến nhiều người đặt câu hỏi: Liệu W có đang trở thành một “phiên bản Twitter trong khuôn khổ kiểm soát của EU”? Tuy thúc đẩy chiến dịch “thoát khỏi Big Tech và trở lại châu Âu”, W vẫn vấp phải chỉ trích là biểu hiện của kiểm soát và giám sát mở rộng đến từ phía châu Âu.

Một số chuyên gia đề xuất giải pháp dung hòa thông qua các hạ tầng xác minh danh tính phi tập trung như eIDAS 2.0, cho phép xác thực người dùng mà không cần tiết lộ thông tin cá nhân cụ thể. Edwards bình luận thêm rằng: “Giải pháp không nằm ở việc đánh đổi quyền riêng tư mà phải đến từ giáo dục, cơ chế kiểm duyệt hiệu quả và những khuôn khổ pháp lý phù hợp.”

W dự kiến triển khai beta cho người dùng đầu tiên từ tháng 3 tới. Nhưng trong bối cảnh mà *tiền mã hóa* và công nghệ phi tập trung ngày càng được xem trọng, giới chuyên môn cho rằng những yếu tố như cộng đồng, niềm tin vào quyền riêng tư, và tự chủ cá nhân mới là nền tảng để tạo ra một mạng xã hội cạnh tranh thật sự. Liệu W có thể vươn lên trở thành biểu tượng mới của mạng xã hội châu Âu hay sẽ bị đóng khung là một nền tảng “kiểm soát kiểu châu Âu” vẫn còn là dấu hỏi lớn.

Tóm lại, nếu muốn trở thành lựa chọn thay thế thực sự cho Big Tech, W cần làm rõ lại cam kết về *tự do ngôn luận* và *quyền riêng tư*, nhất là khi muốn tiếp cận nhóm người dùng trong cộng đồng *tiền mã hóa*, vốn luôn mong muốn nhiều hơn là tính minh bạch đơn thuần.