Ấn Độ đẩy mạnh quốc tế hóa e-Rupee: Thách thức và cơ hội với CBDC

Ấn Độ tham vọng mở rộng e-Rupee ra toàn cầu: Ẩn số mới trên bản đồ thanh toán số

Ấn Độ đang từng bước đưa đồng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) mang tên “e-Rupee” vượt ra ngoài phạm vi thử nghiệm nội địa, hướng đến vai trò quan trọng trong hệ thống thanh toán xuyên biên giới. Theo The Economic Times đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), chính phủ nước này đang tích cực thúc đẩy hợp tác với nhiều quốc gia—đặc biệt là các nước thuộc nhóm BRICS—để xây dựng mạng lưới thanh toán toàn cầu dựa trên CBDC.

e-Rupee là tiền pháp định kỹ thuật số do Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) phát hành, có giá trị và tính pháp lý ngang bằng tiền mặt. Hiện tại, e-Rupee đang trong giai đoạn thử nghiệm với hai phiên bản bán lẻ và tổ chức, hướng tới mục tiêu trở thành hạ tầng thanh toán toàn cầu thay thế hệ thống truyền thống vốn phụ thuộc vào đồng đô la Mỹ.

'Giải pháp mới' cho những rào cản thanh toán quốc tế

Hệ thống thanh toán quốc tế hiện nay vẫn đối mặt với nhiều hạn chế như phí cao, tốc độ chậm và sự phụ thuộc vào trung gian ngân hàng. Đặc biệt, mô hình lấy đô la Mỹ làm trung tâm khiến các nền kinh tế đang phát triển như Ấn Độ gặp không ít bất lợi. Để khắc phục điều đó, chính phủ và ngân hàng trung ương Ấn Độ đang hướng tới việc xây dựng hạ tầng thanh toán số dựa trên e-Rupee, cho phép thanh toán trực tiếp bằng nội tệ mà không cần quy đổi qua USD.

Theo kế hoạch, các CBDC của những nước trong nhóm BRICS sẽ kết nối xuyên biên giới với nhau, giúp loại bỏ các khâu trung gian và đơn giản hóa quy trình thanh toán liên quốc gia.

Chiến lược mở rộng xuyên biên giới của e-Rupee

Việc đẩy mạnh triển khai e-Rupee trên phạm vi quốc tế phản ánh bốn mục tiêu chiến lược cốt lõi của Ấn Độ:

Đầu tiên là cắt giảm chi phí và thời gian cho hoạt động kiều hối. Là một trong những nước nhận kiều hối lớn nhất thế giới, Ấn Độ chứng kiến hàng triệu công dân sống và làm việc ở nước ngoài. Hạ tầng thanh toán dựa trên e-Rupee có thể giúp họ gửi tiền về nước nhanh hơn, rẻ hơn—một lợi ích đặc biệt quan trọng đối với người lao động và doanh nghiệp nhỏ.

Thứ hai là đơn giản hóa thương mại và du lịch quốc tế. Nếu các quốc gia BRICS triển khai liên kết CBDC, việc thanh toán ngay lập tức mà không cần chuyển đổi ngoại tệ sẽ trở nên khả thi. Điều này không chỉ thúc đẩy xuất nhập khẩu mà còn nâng cao trải nghiệm du lịch.

Thứ ba là thúc đẩy quốc tế hóa đồng Rupee. Dù chưa chính thức “thoát ly” khỏi hệ thống đô la, Ấn Độ vẫn chủ động thúc đẩy vai trò thanh toán quốc tế của đồng nội tệ. Việc tích hợp e-Rupee với các hạ tầng CBDC khác sẽ mở rộng ảnh hưởng của Rupee trong thương mại toàn cầu.

Cuối cùng là tạo ra lựa chọn thay thế cho các stablecoin tư nhân. Khi stablecoin phát triển nhanh, cơ quan quản lý lo ngại về rủi ro tài chính và sự lệch hướng chính sách tiền tệ. Trong bối cảnh đó, e-Rupee nổi lên như một giải pháp được kiểm soát và an toàn hơn trong mắt giới chức.

e-Rupee sẽ được triển khai toàn cầu như thế nào?

Theo giới phân tích, Ấn Độ có thể áp dụng ba hướng đi chiến lược cho những giao dịch xuyên biên giới dựa trên e-Rupee:

- Xây dựng kết nối thanh toán song phương giữa các ngân hàng trung ương, phối hợp tiêu chuẩn hóa quy định giám sát và quy đổi.

- Tham gia các nền tảng CBDC đa phương, như sáng kiến “m-CBDC Bridge” giữa Hồng Kông, Thái Lan và các nước khác.

- Tích hợp e-Rupee với hệ thống thanh toán thời gian thực hiện có, chẳng hạn Unified Payments Interface (UPI) của Ấn Độ đang được kết nối với các mạng lưới quốc tế.

Đáng chú ý là các dự án CBDC toàn cầu gần đây đều dành sự quan tâm đặc biệt tới lĩnh vực “thanh toán du lịch”. Với e-Rupee, du khách có thể tránh được thủ tục mở tài khoản ngân hàng hay đổi tiền mặt, và tiến hành thanh toán tiện lợi bằng đồng tiền kỹ thuật số tại điểm đến.

Thách thức trước khi “toàn cầu hóa” e-Rupee

Việc đồng bộ hệ thống CBDC giữa các quốc gia là một bài toán phức tạp. Không những cần thống nhất các tiêu chuẩn kỹ thuật mà còn phải điều chỉnh các quy định chống rửa tiền (AML) và tài trợ khủng bố (CFT). Ngoài ra, việc phân bố không đều lượng nắm giữ e-Rupee giữa các quốc gia có thể gây bất cân đối và nhạy cảm chính trị - kinh tế mới.

Bình luận: Các yếu tố địa chính trị cũng đóng vai trò không nhỏ. Phản ứng từ các quốc gia giữ vai trò thống trị như Hoa Kỳ, hoặc từ các đối tác thương mại chủ lực, có thể ảnh hưởng tới triển vọng hợp tác.

Hành trình sắp tới của e-Rupee

Sự thành công của kế hoạch quốc tế hóa e-Rupee phụ thuộc vào hai yếu tố then chốt: hiệu quả thực tế trong giảm chi phí thanh toán và số lượng giao dịch quốc tế thật sự sử dụng e-Rupee. Để đạt được điều này, chính phủ Ấn Độ đang xúc tiến việc xây dựng các mạng thanh toán thử nghiệm với đối tác chiến lược, thúc đẩy khung pháp lý và khuyến khích sự tham gia của khu vực tài chính tư nhân.

e-Rupee – công cụ cho “ngoại giao tiền tệ” thời đại số

Mở rộng quy mô e-Rupee ra toàn cầu không đơn thuần là bước tiến công nghệ mà còn là chiến lược tăng ảnh hưởng tài chính quốc gia trong thời đại kỹ thuật số. Nếu thành công, hệ thống thanh toán trong tương lai sẽ không chỉ là cuộc cạnh tranh giữa các đồng tiền mà còn là cuộc đua về hạ tầng kỹ thuật số.

Dù vậy, để hiện thực hóa tham vọng này, Ấn Độ phải giải bài toán về kỹ thuật, pháp lý và quan hệ quốc tế một cách đồng bộ. Khi đó, “từ khóa” e-Rupee sẽ nằm trong trung tâm của làn sóng định hình lại trật tự tài chính quốc tế mới, nơi đồng Rupee không chỉ là “tiền ảo” mà là một “tuyên bố ảnh hưởng” từ nền kinh tế lớn thứ năm thế giới.

Từ khóa: “e-Rupee”, “CBDC”, “Rupee”