ASIC cảnh báo: Úc đối mặt rủi ro từ tiền mã hóa nếu chưa có khung pháp lý trước 2026

Dưới đây là bài viết chuyên sâu đã được biên soạn lại theo đúng hướng dẫn về nội dung tin tức tiền mã hóa:

—

Rủi ro từ tiền mã hóa có thể leo thang tại Úc cho tới năm 2026 nếu vẫn chưa có khung pháp lý thống nhất. Đây là cảnh báo được Ủy ban Chứng khoán và đầu tư Úc (ASIC) đưa ra trong báo cáo mới công bố, khi nước này chứng kiến tỷ lệ sở hữu tài sản số ngày càng gia tăng nhưng hệ thống giám sát lại chưa theo kịp diễn biến thị trường.

Theo ASIC đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), báo cáo “Triển vọng các vấn đề trọng yếu đến năm 2026” xác định khoảng trống pháp lý đối với tiền mã hóa, nền tảng thanh toán và dịch vụ dựa trên trí tuệ nhân tạo là một trong những rủi ro lớn nhất đối với thị trường tài chính trong nước.

Cảnh báo từ ASIC đến trong bối cảnh tỷ lệ sở hữu tiền mã hóa tại Úc đang ở mức cao. Cụ thể, 31% người trưởng thành tại Úc hiện nắm giữ loại tài sản này, tăng từ 28% so với năm trước. Đáng chú ý, các quỹ hưu trí tự quản (SMSF) đã tăng đầu tư vào tiền mã hóa lên gấp 7 lần trong vòng hai năm, đạt quy mô 1,7 tỷ đô la Úc (khoảng 1,7 nghìn tỷ đồng).

Tuy nhiên, bên cạnh sức tăng trưởng vượt bậc, quốc gia này hiện vẫn thiếu khung pháp lý hiệu quả trong việc giám sát các hoạt động liên quan đến tài sản số. Chủ tịch ASIC – ông Joe Longo – từng bình luận vào tháng 11 rằng, nếu không nhanh chóng thích nghi với công nghệ token hóa, Úc rất có thể bỏ lỡ cơ hội trở thành trung tâm tài chính kỹ thuật số. Ông cũng tiết lộ từng nghe từ JPMorgan về kế hoạch token hóa toàn bộ danh mục quỹ thị trường tiền tệ trong vòng hai năm tới.

Hiện tại, Quốc hội Úc đang xem xét dự luật “Khung tài sản kỹ thuật số” (Corporations Amendment – Digital Assets Framework Bill 2025), nhằm thiết lập hệ thống cấp phép và giám sát đối với giao dịch và lưu ký tài sản số. Dự luật yêu cầu các nền tảng liên quan phải xin giấy phép dịch vụ tài chính (AFS) và chịu sự giám sát của ASIC. Đối với trường hợp vi phạm mà không có giấy phép, chính phủ có thể áp mức phạt lên tới 10% doanh thu hàng năm.

Đổi lại, dự luật cũng đề xuất miễn trừ đối với những doanh nghiệp hoạt động nhỏ lẻ, có khối lượng giao dịch dưới 10 triệu đô la Úc (tương đương 99,7 tỷ đồng mỗi năm). Bộ trưởng Dịch vụ Tài chính Daniel Mulino cho biết, hiện nay không có quy tắc nào ràng buộc số lượng tài sản số mà sàn giao dịch hay quỹ lưu ký có thể nắm giữ, khiến thị trường tiềm ẩn nhiều rủi ro chưa được kiểm soát.

Mục tiêu của luật mới là tăng cường minh bạch và ổn định thị trường. Ước tính, nếu được triển khai đầy đủ, khung pháp lý này có thể mang lại lợi ích kinh tế lên tới 24 tỷ đô la Úc mỗi năm (tương đương hơn 23 nghìn tỷ đồng).

Trong thời gian quá độ, Chính phủ Úc cũng áp dụng các biện pháp “miễn trừ có điều kiện” nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi dần sang hệ thống mới. Từ tháng 12 năm ngoái, nhóm token ổn định (stablecoin) và token dạng “wrapped” đã tạm thời được phép cung cấp tới nhà đầu tư cá nhân mà không cần giấy phép, miễn đáp ứng một số tiêu chí do ASIC đặt ra. Chính sách này dự kiến sẽ kéo dài đến hết giữa năm 2028.

Một thay đổi đáng chú ý khác là việc cho phép cấu trúc lưu ký tập trung (omnibus custody) vốn chỉ phổ biến trong tài chính truyền thống, áp dụng trở lại cho các nhà cung cấp dịch vụ tài sản số. Theo đó, một doanh nghiệp được phép tích hợp nhiều tính năng như giao dịch, lưu ký và thanh toán trong cùng một giấy phép.

ASIC cũng áp dụng biện pháp “không hành động” (no-action position) cho toàn ngành đến hết tháng 6 năm nay. Trong thời gian này, doanh nghiệp có thể rà soát các hướng dẫn mới (ASIC INFO 225), điều chỉnh cấu trúc hoạt động hoặc bắt đầu quy trình xin cấp phép theo quy định mới. Trong khung này, phần lớn các loại stablecoin, token hóa chứng khoán và ví tài sản số đều phải có giấy phép AFS như các sản phẩm tài chính truyền thống.

Ngoài tiền mã hóa, ASIC còn chỉ ra 9 rủi ro trọng yếu khác cần giám sát đến năm 2026, bao gồm: gia tăng tiếp cận tín dụng phi chính thức của nhà đầu tư cá nhân, nguy cơ hệ thống vận hành quỹ hưu trí bị lỗi, lỗ hổng an ninh mạng và sự cố hệ thống thanh toán chứng khoán (CHESS).

Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang xây dựng các khuôn khổ riêng, sự không đồng bộ về luật lệ khiến các nhà đầu tư phải đối mặt với mức độ bảo vệ khác nhau theo từng thị trường. Theo đánh giá của ASIC, tình trạng “thiếu thống nhất toàn cầu” đang làm gia tăng nguy cơ lừa đảo và sai phạm chưa được xử lý. Cơ quan này cảnh báo nếu để “mất đà cải cách”, Úc có thể đánh mất cơ hội định hình vai trò trong thị trường tài sản kỹ thuật số đang phát triển nhanh chóng.

Bình luận: Việc Úc tích cực hoàn thiện khung pháp lý cho lĩnh vực tiền mã hóa là dấu hiệu tích cực, cho thấy quốc gia này muốn giữ thế chủ động trong cuộc đua giành vị thế trung tâm tài sản kỹ thuật số toàn cầu.

Từ khóa: “tiền mã hóa”, “tài sản số”, “Quốc hội Úc”, “ASIC”