Vitalik Buterin thúc đẩy mô hình Ethereum(ETH) tự chủ dữ liệu, định hình tương lai phi tập trung đến 2026

Ethereum(ETH) đồng sáng lập Vitalik Buterin công bố định hướng công nghệ mới, tuyên bố "thoát ly trung tâm hóa" bằng cách xây dựng hệ sinh thái “tự chủ dữ liệu” (self-sovereign computing). Theo chia sẻ trên nền tảng X (trước đây là Twitter), Buterin xác định năm 2026 là cột mốc quyết định để giành lại quyền kiểm soát dữ liệu cá nhân – xu hướng đang dần trở thành tâm điểm trong bối cảnh nhu cầu xử lý AI và dữ liệu cá nhân tăng vọt.

Theo bài đăng ngày 24 (giờ địa phương), Buterin cho biết ông đã thay thế nhiều phần mềm phổ biến bằng các công cụ mã nguồn mở và phi tập trung. Cụ thể, ông đã ngừng sử dụng Google Docs để chuyển sang sử dụng nền tảng tài liệu phi tập trung Fileverse, và thay Telegram bằng Signal – ứng dụng nhắn tin có khả năng mã hóa đầu-cuối mặc định.

Buterin đưa ra lý do ngừng sử dụng Telegram vì “các cuộc trò chuyện mặc định không được mã hóa đầu-cuối và dữ liệu trò chuyện cùng với siêu dữ liệu lưu trữ trên máy chủ có thể bị truy xuất bởi cơ quan chức năng." Trong khi đó, Signal không lưu trữ nội dung và chỉ lưu một lượng tối thiểu siêu dữ liệu, đảm bảo yếu tố riêng tư.

Diễn biến này là minh chứng cho tầm nhìn của Buterin trong việc xây dựng môi trường kỹ thuật số không phụ thuộc vào các nền tảng tập trung. Không chỉ dừng lại ở ứng dụng liên lạc và xử lý văn bản, ông còn loại bỏ hàng loạt dịch vụ phổ biến khỏi cuộc sống thường ngày. Ví dụ, thay vì sử dụng Google Maps, ông chuyển sang các nền tảng mã nguồn mở như OpenStreetMap và Organic Maps – giải pháp không yêu cầu chia sẻ vị trí với máy chủ trung tâm. Dịch vụ email cũng được thay đổi từ Gmail sang Proton Mail – nền tảng mã hóa tập trung vào bảo vệ danh tính và nội dung thư cá nhân.

Trong lĩnh vực AI, Buterin đang thử nghiệm phương thức triển khai mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) trên máy cục bộ thay vì sử dụng dịch vụ điện toán đám mây. Theo lời ông, “AI hoạt động cục bộ cho tác vụ như dịch thuật, ghi chú và tìm kiếm tài liệu còn nhiều hạn chế, nhưng trong vòng một năm qua hiệu suất đã được cải thiện đáng kể.” Tuy vậy, ông nhấn mạnh rằng quá trình chuyển đổi không chỉ nhằm thay thế công cụ, mà là để thiết lập một mô hình tôn trọng quyền riêng tư, thông qua công nghệ như chứng minh không kiến thức (ZKP), môi trường thực thi tin cậy (TEE) và lọc dữ liệu ngay trên thiết bị người dùng.

Tầm nhìn của Buterin cũng đồng thuận với xu thế chung trong cộng đồng công nghệ – nơi quyền kiểm soát năng lượng và tài nguyên tính toán trở thành một phần trong khái niệm “tự chủ dữ liệu”. Khi nhu cầu vận hành AI và xử lý dữ liệu tăng cao, các chuyên gia cảnh báo 2026 có thể trở thành thời điểm bước ngoặt khi các trung tâm dữ liệu AI và hạ tầng năng lượng bị xem là tài sản chiến lược cần bảo vệ, giống như cách quản lý trữ lượng dầu mỏ.

Bình luận về xu hướng này, nhà hoạt động vì quyền riêng tư Naomi Brockwell nhấn mạnh rằng “AI chỉ thật sự đảm bảo quyền tự chủ khi được vận hành nội bộ trên thiết bị cá nhân, nhưng hiện tại phần cứng vẫn là rào cản lớn.” Tuy nhiên, bà cũng lưu ý rằng ngày càng có nhiều nền tảng AI cho phép xử lý cục bộ mà vẫn bảo toàn quyền riêng tư và hiệu suất tính toán.

Chuyển đổi công nghệ của Vitalik Buterin không chỉ phản ánh sự thay đổi cá nhân, mà còn báo hiệu một hướng đi mới trong cộng đồng tiền mã hóa – nơi mục tiêu không dừng lại ở *phi tập trung hóa giá trị*, mà còn là *phi tập trung hóa quyền kiểm soát dữ liệu và AI*. Nếu xu hướng này tiếp tục phát triển, năm 2026 có thể sẽ chứng kiến sự trỗi dậy của “chuẩn công nghệ thay thế” – nơi quyền riêng tư và tự do cá nhân là trung tâm.

Từ “Vitalik Buterin”, “Ethereum(ETH)”, “self-sovereign computing”, và “phi tập trung” là những điểm nhấn quan trọng trong xu hướng công nghệ mới đang được cộng đồng tiền mã hóa theo dõi sát sao.