Mỹ xem xét luật tiền mã hóa mới với quyền giám sát tương tự Đạo luật Patriot

Mỹ xem xét mở rộng quyền giám sát tiền mã hóa tương tự Đạo luật Patriot: Galaxy Digital cảnh báo rủi ro với quyền tự do cá nhân

Một dự luật tiền mã hóa mới đang được Thượng viện Mỹ thảo luận đang gây tranh cãi khi đề xuất trao quyền giám sát rộng lớn cho Bộ Tài chính, làm dấy lên lo ngại về việc mở rộng quyền lực của nhà nước dưới danh nghĩa chống rửa tiền và bảo vệ an ninh quốc gia.

Theo CNBC đưa tin ngày 14 (giờ địa phương), hãng quản lý tài sản kỹ thuật số Galaxy Digital đã cảnh báo rằng dự luật mới này có thể trao cho Bộ Tài chính Mỹ quyền giám sát tương đương với Đạo luật Patriot – đạo luật từng được ban hành sau sự kiện khủng bố 11/9 nhằm mở rộng quyền giám sát của chính phủ với mục tiêu chống khủng bố và rửa tiền.

So với Đạo luật Làm rõ Thị trường Tài sản Kỹ thuật số của Hạ viện đã được thông qua năm ngoái, bản dự thảo tại Thượng viện hiện nay có những quy định chặt chẽ hơn nhiều. Điểm đáng chú ý nhất là điều khoản “biện pháp đặc biệt” (special measures), cho phép Bộ Tài chính chỉ định một quốc gia, tổ chức tài chính hoặc toàn bộ loại hình giao dịch tiền mã hóa là “đối tượng rủi ro lớn về rửa tiền”. Theo đó, Bộ Tài chính được phép đơn phương áp đặt giới hạn hoặc cấm các giao dịch này mà không cần sự đồng ý của tòa án.

Galaxy Digital cho rằng: "Quyền hạn như vậy có thể được áp dụng rất rộng rãi dưới danh nghĩa 'an ninh quốc gia'. Điều này đe dọa đến quyền riêng tư, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính phi tập trung – nơi cơ sở hạ tầng giao dịch khó kiểm soát hơn như sàn giao dịch phi tập trung hoặc ví tiền điện tử tự quản."

Trong báo cáo của mình, Galaxy cho rằng nếu dự luật được thông qua, đây sẽ là sự mở rộng quyền lực giám sát tài chính lớn nhất tại Mỹ kể từ đầu những năm 2000. Công ty cũng nêu bật lo ngại về việc luật có thể tạo tiền lệ cho sự can thiệp quá mức của chính phủ vào quyền riêng tư và tài sản cá nhân trong thế giới kỹ thuật số.

Một điểm gây tranh cãi khác trong dự luật là điều khoản trao quyền cho Bộ Tài chính tạm dừng một số giao dịch trong tối đa 30 ngày mà không cần phán quyết từ tòa án. Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các tổ chức phát hành stablecoin như Tether hay Circle, cũng như các nền tảng cung cấp dịch vụ tài sản kỹ thuật số, kèm theo khả năng gia hạn không giới hạn nếu được đánh giá là “rủi ro tiếp diễn”.

Theo Galaxy Digital, quyền yêu cầu tạm dừng giao dịch mà không cần qua quy trình pháp lý tạo ra “sự khác biệt rõ rệt” so với hệ thống giám sát tài chính truyền thống, và có thể vi phạm nguyên tắc tam quyền phân lập.

Đáng chú ý, dự luật cũng mở rộng định nghĩa pháp lý về các thành phần trong hệ sinh thái DeFi bằng cách thiết lập khái niệm "lớp ứng dụng sổ cái phân tán" (Distributed Ledger Application Layers). Điều này đồng nghĩa với việc các giao diện web truy cập DeFi – như nền tảng giao dịch phi tập trung, ví Web3 – sẽ phải tuân theo các yêu cầu giám sát tài chính, bao gồm kiểm duyệt địa chỉ ví, áp đặt biện pháp chống rửa tiền dựa trên đánh giá rủi ro, và tuân thủ lệnh trừng phạt toàn cầu.

Galaxy đánh giá điều khoản này có thể khiến các công ty cung cấp giao diện DeFi, dù không trực tiếp nắm giữ tài sản người dùng, cũng phải gánh vác nghĩa vụ tuân thủ nghiêm ngặt như các tổ chức tài chính truyền thống.

Về phía stablecoin, dự luật đề xuất cấm trả thưởng hoặc trả lãi cho việc chỉ giữ stablecoin – một hình thức đang khá phổ biến hiện nay trên các ứng dụng DeFi và CeFi. Trong khi giới ngân hàng Mỹ ủng hộ lệnh cấm này với lý do stablecoin không có cơ chế bảo hiểm như tiền gửi ngân hàng, thì phía các doanh nghiệp tiền mã hóa như Coinbase lại phản đối. Coinbase cho rằng phần thưởng cho việc nắm giữ không khác biệt nhiều với chính sách tiết kiệm, và các quy định nên được điều chỉnh dựa trên Luật GENIUS đã được thông qua trước đó.

Mặc dù một số ý kiến trong ngành chấp nhận đề xuất này như một sự thỏa hiệp có thể chấp nhận được, nhưng phần lớn cho rằng nếu không sửa đổi, nó có thể làm thui chột sáng tạo trong việc phát triển sản phẩm stablecoin và lưu trữ tài sản kỹ thuật số.

Dự thảo sẽ được Ủy ban Ngân hàng Thượng viện bỏ phiếu nội bộ vào ngày 27 tới, trong khi Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện dự kiến công bố bản riêng vào ngày 21 và tiến hành thảo luận trong cùng ngày. Hai phiên bản sẽ cần hòa giải trước khi đưa ra toàn thể Thượng viện và chuyển giao cho Hạ viện.

Giới chuyên gia cho rằng, dù dự luật có thể là bước đi cải cách nhằm tăng cường minh bạch trong ngành, nhưng nếu không được cân nhắc kỹ càng, nó có thể “đẩy lùi quyền riêng tư tài chính của công dân Mỹ về đúng thời kỳ áp dụng Đạo luật Patriot.” Bình luận: Một số ý kiến cảnh báo nếu Trump tái đắc cử tổng thống vào năm 2024, những quyền giám sát này có thể được thi hành một cách mạnh mẽ hơn thông qua Bộ Tài chính, làm dấy lên lo ngại về sự mở rộng kiểm soát của nhà nước đối với không gian tài sản kỹ thuật số.