Vitalik Buterin: Ethereum cần mở rộng 'từ băng thông' thay vì chạy theo tốc độ

Ethereum cần nâng cao “băng thông” thay vì ưu tiên tốc độ – Vitalik Buterin lý giải chiến lược mở rộng

Trong một bài phân tích kỹ thuật mới được công bố, nhà đồng sáng lập Ethereum, Vitalik Buterin đã nhấn mạnh rằng hệ sinh thái này nên đặt trọng tâm vào việc mở rộng “từ băng thông” thay vì cố gắng rút ngắn tốc độ tạo khối – một giới hạn mang tính vật lý của mạng lưới.

Theo chia sẻ được đăng tải gần đây trên blog cá nhân, Buterin cho rằng Ethereum nên vận hành giống như “nhịp tim toàn cầu” – dù tốc độ chậm nhưng cực kỳ đáng tin cậy. Trong cấu trúc đó, blockchain chính (mainnet) giữ vai trò lớp đồng thuận vững chắc, còn các giao dịch tốc độ cao sẽ do hạ tầng lớp hai (Layer-2) đảm nhiệm.

Tăng băng thông an toàn hơn so với giảm độ trễ

Buterin cho biết việc tăng “từ băng thông” là chiến lược khả thi và an toàn hơn để mở rộng mạng lưới Ethereum, so với nỗ lực giảm độ trễ (latency) trong tạo khối. Ông chỉ ra rằng các công nghệ như PeerDAS – cơ chế lấy mẫu khả dụng dữ liệu ngang hàng – cũng như bằng chứng không kiến thức (ZKP) đang mở ra khả năng mở rộng dữ liệu lên hàng nghìn lần, trong khi vẫn duy trì tính phi tập trung và bảo mật.

Ngược lại, Buterin cảnh báo việc cắt giảm độ trễ tạo khối sẽ gặp trở ngại vật lý rất lớn do sự phân tán toàn cầu của các nút mạng (node). “Giảm dụ độ trễ sẽ bất lợi với môi trường node hộ gia đình hoặc ở vùng nông thôn” – Buterin chia sẻ – “khi xét đến yếu tố chống kiểm duyệt, tính ẩn danh cho người xác thực và cả mô hình kinh tế, ta sẽ thấy giới hạn là rất rõ ràng”.

Buterin nhận định Ethereum có thể cải tiến để đạt tốc độ tạo khối 2–4 giây thông qua tối ưu hóa giao thức P2P hoặc giảm số node xác thực trên mỗi slot, nhưng ông cũng thừa nhận việc rút gọn dưới mức này là điều gần như bất khả thi.

Kỷ nguyên AI đòi hỏi chuỗi “địa phương hóa”

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng phổ biến, “từ tốc độ” dần trở thành yếu tố thiết yếu. Tuy nhiên, theo Buterin, mạng Ethereum khó đáp ứng yêu cầu phản hồi “thần tốc” của máy móc vì giới hạn vật lý không thể loại bỏ.

Buterin lý giải rằng khi AI hoạt động nhanh gấp 1.000 lần con người, vận tốc ánh sáng – từng được xem là trần tối ưu – cũng chỉ tương đương 300km/giờ đối với máy móc. Do đó, giao tiếp giữa các AI sẽ chỉ có thể xảy ra ở khoảng cách cực gần như trong cùng một thành phố hay tòa nhà, khiến nhu cầu thiết lập các chuỗi Layer-2 theo địa phương trở nên cấp thiết.

“Tương lai sẽ thuộc về cấu trúc mà Ethereum là hạ tầng toàn cầu, còn các Layer-2 địa phương hoạt động như chuỗi dịch vụ riêng biệt của từng thành phố,” ông bình luận, đồng thời cảnh báo không nên nhầm lẫn Ethereum với một máy chủ game tốc độ cao. Mô hình hiệu quả trong tương lai phải là phân quyền, chuyên biệt và đa lớp.

Hạn chế thực tế của node và hạ tầng

Dựa theo một phân tích đã công bố từ năm 2021, Buterin tiếp tục lưu ý về hạn chế không thể tránh khỏi với phần cứng vận hành các node blockchain. Với hầu hết người dùng phổ thông, chỉ có thể sử dụng 5–10% tài nguyên CPU dành cho node, và dung lượng lưu trữ bị giới hạn ở mức dưới 512GB để vẫn giữ thời gian xác thực ở mức chấp nhận được. Khi vượt quá giới hạn này, thời gian xác minh sẽ tăng theo cấp số mũ chứ không tăng tuyến tính.

Về kết nối mạng, ông cũng lưu ý sự khác biệt lớn giữa băng thông lý thuyết và khả năng sử dụng thực tế. Các yếu tố như môi trường sử dụng, chất lượng ISP, cấu trúc mạng cục bộ cũng ảnh hưởng đáng kể đến hiệu suất hoạt động của node – khiến việc chỉ nâng cấp máy không thể giải quyết triệt để vấn đề phân quyền.

So sánh với Linux và BitTorrent

Buterin ví Ethereum với các mô hình công nghệ đã được kiểm chứng như Linux và BitTorrent để minh hoạ định hướng bền vững. Linux là một hạ tầng được hàng tỷ người dùng, nhưng vẫn duy trì mã nguồn mở miễn phí, còn BitTorrent đạt khả năng truyền tải khổng lồ mà không cần máy chủ tập trung.

Ông lý giải: “Trong giới tiền mã hóa, chúng tôi gọi điều đó là ‘loại bỏ niềm tin’, còn giới tài chính gọi là ‘giảm thiểu rủi ro’.” Điều này cho thấy triết lý của cộng đồng tiền mã hóa không hề mâu thuẫn với yêu cầu từ các tổ chức tài chính truyền thống.

Thực tế, những công ty lớn như JPMorgan hay Deutsche Bank đã triển khai các sản phẩm token hóa trên Ethereum. Đặc biệt, sau khi nâng cấp Fusaka vào tháng 12 vừa qua, lượng ví mới được tạo trên Ethereum đạt trung bình 290.000 ví/ngày – minh chứng cho thấy lòng tin từ phía tổ chức đang dần trở lại.

Từ khóa: từ băng thông, từ tốc độ, Ethereum, Layer-2, Vitalik Buterin

Kết luận

Qua các lập luận và dẫn chứng, rõ ràng Vitalik Buterin đang điều chỉnh chiến lược phát triển Ethereum hướng tới sự bền vững về dài hạn. Thay vì chạy theo “từ tốc độ”, Buterin cho rằng nên ưu tiên mở rộng “từ băng thông” vì đây là cách hiệu quả nhất để duy trì từ phi tập trung và bảo mật không bị đánh đổi. Viễn cảnh “các Layer-2 địa phương” phục vụ AI là một ý tưởng táo bạo, nhưng hoàn toàn có cơ sở trong bối cảnh công nghệ đang dịch chuyển mạnh mẽ. Ethereum không còn chỉ là nền tảng hợp đồng thông minh – nó đang phát triển thành hạ tầng toàn cầu cho tài chính, công nghệ và cả xã hội số.

bình luận: Chiến lược của Buterin tạo ra hướng đi rõ ràng cho tương lai Ethereum, đồng thời đặt câu hỏi lớn cho các blockchain khác: liệu có mô hình nào vừa linh hoạt, vừa thực tế hơn?