Vitalik Buterin: Ethereum(ETH) nên mở rộng ngang để tăng băng thông thay vì tăng tốc

Vitalik Buterin đề xuất mở rộng Ethereum theo chiều ngang thay vì tăng tốc — tập trung vào “băng thông” để đạt được 1.000 lần khả năng mở rộng

Ethereum(ETH) đang hướng tới tương lai với một chiến lược mở rộng đầy tham vọng, nhưng thay vì chú trọng vào tốc độ, Vitalik Buterin lại đặt trọng tâm vào việc mở rộng “dung lượng”. Theo chia sẻ mới nhất trên blog kỹ thuật cá nhân ngày 24 (giờ địa phương), nhà đồng sáng lập Ethereum cho rằng thay vì theo đuổi tốc độ xử lý giao dịch, mạng lưới nên tập trung cải thiện “băng thông” — tức khả năng xử lý khối lượng dữ liệu lớn hơn trong cùng một khoảng thời gian.

Theo Buterin, việc giảm độ trễ (latency) về mặt vật lý khó có thể vượt qua giới hạn tốc độ ánh sáng. Do đó, giải pháp hiệu quả hơn nằm ở chỗ tăng quy mô xử lý dữ liệu, tương tự như việc mở rộng các làn đường trên một tuyến cao tốc thay vì chỉ làm xe đi nhanh hơn. Tư duy này xuất phát từ việc giải mã điều gì là bất khả thi, chứ không chỉ là khó khăn về kỹ thuật.

Một Ethereum như tuyến cao tốc: Tăng tốc độ hay mở thêm làn?

Buterin ví Ethereum như một đoạn cao tốc đang ngày càng đông đúc với các “phương tiện lưu thông” chính là các giao dịch. Đối mặt với tình trạng tắc nghẽn do số lượng giao dịch tăng, mạng lưới hiện có hai lựa chọn: một là tăng tốc độ để các giao dịch xử lý nhanh hơn; hai là mở rộng thêm “làn đường”, tức tăng “băng thông” để nhiều giao dịch xử lý song song. Buterin cho rằng phương án thứ hai hiệu quả hơn vì việc ép mạng lưới hoạt động quá nhanh có thể gây mất ổn định và ảnh hưởng đến bảo mật.

Ông cũng dẫn lại lập luận đã đề cập từ bài viết “Giới hạn khả năng mở rộng của Blockchain” công bố 5 năm trước: Bất kỳ nỗ lực nào nhằm đồng thời tối đa hóa tốc độ và băng thông đều có thể đánh đổi tính bảo mật và phân quyền — hai cốt lõi trong thiết kế của Ethereum. Thậm chí, vào thời điểm đó, Elon Musk từng nhắc đến việc tăng tốc Dogecoin(DOGE), và Buterin đã bác bỏ bằng lập luận kỹ thuật này.

Giữ nguyên tắc cốt lõi: Ai cũng có thể vận hành một node Ethereum

Một trong những nguyên tắc không thể nhượng bộ theo Buterin chính là “tính phân quyền” — và điều này chỉ đạt được khi bất kỳ ai cũng có thể chạy một node. Nếu Ethereum chạy quá nhanh hoặc yêu cầu phần cứng cao cấp, người dùng phổ thông sẽ gặp rào cản kỹ thuật, dẫn đến việc node bị tập trung tại trung tâm dữ liệu. Điều này có thể phá vỡ tầm nhìn “quyền năng tự chủ” mà nền tảng Web3 hướng đến. Buterin cảnh báo: Sẽ không còn gì bất thường nếu một nhóm các “ông lớn blockchain” tụ họp trong phòng chat riêng và quyết định các thay đổi mạng lưới.

Tốc độ vẫn có vai trò, nhưng chỉ ở tuyến phụ

Dù vậy, Buterin không hoàn toàn phủ định việc tối ưu hóa tốc độ. Ông chỉ rõ rằng sự cải thiện như giảm số lượng node trong mỗi vòng xử lý (slot) có thể tăng tốc từ 3 đến 6 lần. Bên cạnh đó, các công nghệ như mã hóa xóa (erasure coding) và cải tiến tầng ngang hàng (P2P) có thể hỗ trợ tăng tốc truyền tải dữ liệu mà không cần thay đổi lớn về cơ sở hạ tầng hiện tại. Tuy nhiên, tất cả các giải pháp này đều mang tính hỗ trợ và không phải là trung tâm của chiến lược mở rộng.

Ethereum — “nhịp tim của thế giới”

Buterin định nghĩa mục tiêu cuối cùng của Ethereum là trở thành “nhịp tim” của thế giới — một nền tảng hoạt động ổn định, tin cậy và phản ánh luồng dữ liệu toàn cầu như một trái tim đập đều đặn. Theo ông, các công nghệ mới như bằng chứng không kiến thức (ZKP) và hệ thống dữ liệu phân tán PeerDAS sẽ giúp khả năng mở rộng của Ethereum đạt tới mức lý thuyết là “hàng nghìn lần" thay vì chỉ vài lần. Mục tiêu thiết kế là tăng “số làn cao tốc”, còn những ứng dụng cần tính năng “siêu tốc” có thể được giải quyết thông qua các giải pháp bên ngoài như layer 2.

Bình luận: Cách tiếp cận này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tính ổn định và phân quyền ở tầng mạng chính, trong khi mở rộng khả năng tương thích với các nhu cầu linh hoạt hơn thông qua sự phát triển của hệ sinh thái layer 2.

Nội dung chiến lược: Mở rộng hệ sinh thái, giữ vững triết lý

Rõ ràng, tầm nhìn của Buterin không đặt sự đổi mới trên cái giá của sự đánh đổi. Bằng việc thiết kế kiến trúc theo nguyên tắc phân vai giữa Ethereum lớp nền và hệ sinh thái mở rộng bên ngoài, ông hướng hệ thống tới khả năng phục vụ đa dạng nhu cầu về tốc độ và quy mô, nhưng vẫn gìn giữ bản sắc cốt lõi của Ethereum.

Từ khóa: “Ethereum”, “Vitalik Buterin”, “băng thông”, “mở rộng quy mô”, “phân quyền”

Tóm tắt chiến lược:

- “Từ khóa” mở rộng quy mô mạng lưới nên thực hiện theo chiều ngang, tăng “băng thông” thay vì chỉ tối ưu hóa tốc độ

- Tăng tính phân quyền bằng cách duy trì khả năng chạy node cho người dùng phổ thông

- Các công nghệ như “ZKP”, “PeerDAS” sẽ trở thành công cụ then chốt trong chiến lược mở rộng hàng nghìn lần một cách an toàn

- Mạng chính Ethereum giữ vai trò ổn định, trong khi các nhu cầu đặc biệt về tốc độ có thể xử lý qua layer 2

Đây là một bước ngoặt trong tầm nhìn phát triển Ethereum — nơi mà “chậm nhưng chắc” không phải là một điểm yếu, mà chính là triết lý nền tảng để xây dựng một thế hệ công nghệ phi tập trung có thể mở rộng bền vững trong tương lai.