Vitalik Buterin: Ethereum(ETH) đã vượt qua tam nan blockchain nhờ zkEVM và PeerDAS

Theo blog cá nhân công bố gần đây, Vitalik Buterin — nhà sáng lập Ethereum(ETH) — tuyên bố đã tìm ra giải pháp cho "tam nan blockchain", thông qua việc triển khai hai công nghệ chủ lực: "zkEVM" và "PeerDAS". Cùng với đà tăng hơn 8% từ đầu năm 2024 của giá Ethereum — hiện đạt khoảng 3.226 USD — giới chuyên môn đánh giá đây là bước tiến công nghệ lớn giúp cải thiện khả năng mở rộng và độ phân quyền của mạng lưới.

Theo Vitalik Buterin, Ethereum đã đạt đến sự cân bằng mong đợi giữa "tốc độ xử lý", "phân quyền hoàn toàn" và "tính bảo mật" — ba yếu tố vốn được cho là khó tồn tại đồng thời trong cùng một hệ thống blockchain, từ lâu gọi là "tam nan blockchain".

Hai công nghệ làm nên bước tiến này là “từ zkEVM” (Ethereum Virtual Machine sử dụng bằng chứng không kiến thức) và “từ PeerDAS” (Lấy mẫu Khả dụng Dữ liệu Phân tán). Trong đó, “từ zkEVM” giúp cải thiện tốc độ và giữ nguyên tính bảo mật thông qua việc xử lý và xác minh giao dịch mà không cần tiết lộ toàn bộ dữ liệu. Dù mới thử nghiệm ở giai đoạn alpha, hiệu suất hiện tại của nó đã tiệm cận mức ứng dụng thực tiễn. Trong khi đó, “từ PeerDAS” — đã đưa vào mainnet — cho phép hệ thống giảm áp lực lưu trữ dữ liệu toàn phần cho mỗi node, từ đó giúp mở rộng quy mô mà không làm giảm phân tán dữ liệu.

Buterin nhấn mạnh: “Nếu BitTorrent có tốc độ và tính phân tán nhưng thiếu nền tảng đồng thuận, còn Bitcoin đạt được phân quyền và đồng thuận nhưng tốc độ lại là điểm yếu — thì Ethereum giờ đây đã khắc phục sự hạn chế của cả hai mô hình”. Bình luận này được giới chuyên gia đánh giá là bằng chứng cho thấy Ethereum đang mở ra một kỷ nguyên mới cho blockchain nguyên thủy (Layer 1).

Buterin còn công bố lộ trình nâng cấp mạng lưới Ethereum kéo dài trong 4 đến 6 năm tới. Cụ thể, từ nay đến năm 2026, các thay đổi như triển khai “Danh sách truy cập theo khối” (BAL) và phân tách đề xuất - tạo khối (ePBS) sẽ được thực hiện. Giai đoạn 2026−2028, kế hoạch sẽ tập trung vào điều chỉnh chi phí gas, tái cấu trúc trạng thái dữ liệu và tích hợp blob vào quá trình thực thi. Từ 2027 đến 2030, “từ zkEVM” dự kiến trở thành cơ chế xác minh khối chính thức, giúp mạng lưới xử lý lượng giao dịch lớn hơn trong khi vẫn duy trì mức phí thấp.

Một định hướng dài hạn khác được Buterin giới thiệu là “xây dựng khối phân tán”. Theo đó, thay vì tạo toàn bộ block ở một node, quy trình tạo block sẽ được chia sẻ bởi nhiều cá nhân và khu vực khác nhau trong mạng. Đề xuất này nhắm tới việc ngăn chặn việc một thực thể kiểm soát độc quyền danh sách giao dịch được đưa vào khối — từ đó bảo vệ quyền lợi người dùng và giữ vững tính phi tập trung. Buterin nêu ra hai cách tiếp cận để thực hiện mục tiêu này: mở rộng danh sách “tự động đưa vào fork” (FOCIL) ngay trong chính giao thức hoặc tạo lập một thị trường xây dựng khối phân tán từ bên ngoài.

Cùng thời điểm với thông báo của Buterin, giá “từ Ethereum(ETH)” ghi nhận mức tăng hơn 8% kể từ đầu năm, giao dịch quanh ngưỡng 3.226 USD. Diễn biến này phần nào phản ánh niềm tin của thị trường vào tiến trình nâng cấp công nghệ đầy tham vọng của Ethereum. Bình luận: Sự kết hợp giữa động lực giá tích cực và cải tiến kỹ thuật có thể tạo ra một chu kỳ tăng trưởng mới cho hệ sinh thái Ethereum và các giải pháp Layer 2.

Vitalik Buterin chia sẻ: “Những công nghệ cốt lõi này là thành quả từ gần 10 năm nghiên cứu và phát triển. PeerDAS bắt đầu từ năm 2017, còn zkEVM được khởi động chính thức từ 2020. Hiện chúng ta đã bước vào giai đoạn hoàn thiện và triển khai thực tế”.

Từ khóa chính: “từ Ethereum(ETH)”, “từ zkEVM”, “từ PeerDAS”