Turkmenistan hợp pháp hóa tiền mã hóa từ 2026 nhưng cấm thanh toán

Từ năm 2026, Turkmenistan sẽ chính thức hợp pháp hoá hoạt động khai thác và giao dịch tiền mã hóa, một bước chuyển mình đáng chú ý của quốc gia vốn nổi tiếng với nền kinh tế khép kín và tập trung quyền lực. Tuy nhiên, việc sử dụng tài sản số làm phương tiện thanh toán vẫn bị cấm tuyệt đối, thể hiện rõ ý định củng cố quyền kiểm soát của chính phủ đối với đồng nội tệ.

Theo hãng tin Reuters đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), quyết định này nằm trong khuôn khổ “Luật tài sản ảo” được Tổng thống Serdar Berdimuhamedov ký hồi cuối tháng 11 năm ngoái. Luật sẽ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026. Điều này cho thấy Turkmenistan đang dần thay đổi cách tiếp cận với thị trường tài sản kỹ thuật số dù vẫn nghiêng về kiểm soát thay vì tự do hoá.

Khai thác và giao dịch tiền mã hóa phải có giấy phép

Theo quy định mới dưới sự quản lý của Ngân hàng Trung ương Turkmenistan, các hoạt động như khai thác tiền mã hóa hay vận hành sàn giao dịch sẽ được quản lý bằng chế độ cấp phép. Cá nhân và tổ chức muốn tham gia phải đăng ký thiết bị, tuân thủ các quy định về xác minh danh tính (KYC) và phòng chống rửa tiền (AML). Ngoài ra, việc sử dụng ví ẩn danh bị cấm và quảng cáo tiền mã hóa cũng sẽ chịu nhiều hạn chế.

Điểm đáng chú ý là luật quy định rõ tiền mã hóa không được xem là tiền pháp định, tiền tệ hay chứng khoán, và không thể sử dụng để thanh toán hàng hoá hoặc dịch vụ. Các hệ thống blockchain phân quyền cũng chỉ được phép hoạt động khi có sự chấp thuận từ Ngân hàng Trung ương, đồng nghĩa với việc chỉ “blockchain có phép” mới được công nhận.

Bình luận: Mặc dù đây là bước tiến lớn trong chính sách về tài sản kỹ thuật số của Turkmenistan, nhưng tính chất kiểm soát và hạn chế vẫn phản ánh sự bảo thủ trong nền kinh tế của quốc gia Trung Á này.

Dư dả điện năng nhưng hạ tầng còn yếu kém

Turkmenistan vốn nổi tiếng với trữ lượng khí thiên nhiên lớn và khả năng sản xuất điện vượt mức nhu cầu trong nước. Hiện quốc gia này có công suất phát điện vào khoảng 5,4GW so với mức tiêu thụ tối đa 4,3GW. Lượng điện dư thừa này được xem là yếu tố thuận lợi cho hoạt động khai thác tiền mã hóa vốn tiêu tốn nhiều năng lượng.

Tuy nhiên, vấn đề lớn lại nằm ở mạng lưới truyền tải điện. Do phần lớn hạ tầng được xây dựng từ thời Liên Xô, tình trạng lạc hậu, kém hiệu quả và thường xuyên mất điện vẫn còn phổ biến. Giới quan sát đánh giá, nếu không có đầu tư tư nhân vào hệ thống điện chuyên dụng, các trang trại khai thác lớn khó có thể vận hành ổn định tại đây.

Không cho thanh toán bằng tiền mã hóa để giữ “quyền lực của đồng nội tệ”

Việc cấm tuyệt đối chức năng thanh toán của tiền mã hóa không gây bất ngờ khi xét đến bối cảnh chính sách tiền tệ hiện tại của Turkmenistan. Đồng nội tệ manát đang được neo ở mức chính thức 3,5 manát/1 USD, nhưng trên thị trường chợ đen, giá trị thực tế thấp hơn rất nhiều. Tình trạng lạm phát cao và kiểm soát ngoại hối gắt gao đã dẫn tới hiện tượng người dân tích trữ và giao dịch bằng USD, hay còn gọi là “đôla hóa không chính thức”.

Với tình hình như vậy, **việc cho phép sử dụng tiền mã hóa để thanh toán** có thể đẩy tình trạng mất niềm tin vào manát lên cao hơn nữa. Điều này trực tiếp đe dọa tới hiệu quả quản lý chính sách tiền tệ của nhà nước.

Từ cộng đồng ngầm thành người dùng hợp pháp: Dự báo 50 vạn người gia nhập

Trước đây, các hoạt động liên quan đến tiền mã hóa ở Turkmenistan đều bị coi là phạm pháp. Những người tham gia phải dùng mạng riêng ảo (VPN), nền tảng ngang hàng (P2P), và tự dựng hệ thống khai thác tại nhà để tránh bị phát hiện. Cảnh sát thường xuyên tiến hành kiểm tra và tịch thu thiết bị.

Sau khi luật mới được áp dụng, những người dùng này sẽ có cơ hội chuyển sang hoạt động hợp pháp. Theo nhận định từ giới phân tích địa phương, đến cuối năm 2026, số lượng người dùng tiền mã hóa tại nước này có thể đạt tới 500.000 người, tương đương 6,4% tổng dân số.

Bình luận: Với động thái hợp pháp hóa có chọn lọc, chính quyền Turkmenistan dường như đang cố gắng chuyển nguồn lực ngầm thành nguồn thu thuế chính thống và mở rộng ngành công nghiệp kỹ thuật số mà không từ bỏ quyền kiểm soát truyền thống.

Từ khóa: “tiền mã hóa”, “Turkmenistan”

Kết luận

Việc Turkmenistan tiến hành hợp pháp hóa hoạt động “tiền mã hóa” từ năm 2026 phản ánh sự thay đổi đáng kể trong tư duy quản lý tài sản số tại một trong những quốc gia kín tiếng nhất Trung Á. Tuy nhiên, với mô hình cấp phép chặt chẽ, cấm sử dụng tiền mã hóa trong thanh toán và yêu cầu tuân thủ tuyệt đối KYC/AML, mục tiêu chính vẫn là kiểm soát thay vì tự do hóa. Trong khi tiềm năng về điện năng là lợi thế, hạ tầng yếu kém và chính sách điều hành chặt chẽ vẫn sẽ là rào cản cho sự phát triển quy mô lớn. Phán đoán xu hướng tiêu dùng và chính sách trong hai năm tới sẽ là mấu chốt để đánh giá xem “thị trường tiền mã hóa” Turkmenistan sẽ đi theo hướng nào.