Tồn kho nguyên liệu giảm 44,5 xuống 39,3, chuỗi cung ứng sản xuất Iran chịu áp lực

Chỉ số tồn kho nguyên liệu của ngành sản xuất Iran giảm từ 44,5 xuống 39,3, làm dấy lên lo ngại hoạt động sản xuất và chuỗi cung ứng dầu mỏ, hóa dầu tiếp tục chịu thêm áp lực.

Hạn chế tiếp cận ngoại tệ, chậm trễ nhập khẩu và thông quan, ùn tắc hàng hóa tại biên giới cùng các gián đoạn logistics được nêu là những nguyên nhân chính.

Khảo sát của Phòng Thương mại Iran cho thấy chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) của toàn nền kinh tế đạt 46,9, dưới ngưỡng 50. PMI dựa trên khảo sát các bộ phận mua hàng của doanh nghiệp và phản ánh tình hình kinh tế, hoạt động sản xuất; mức dưới 50 cho thấy nền kinh tế đang thu hẹp.

Các yếu tố khiến tồn kho nguyên liệu giảm gồm hạn chế tiếp cận ngoại tệ, chậm nhập khẩu và thông quan, ùn tắc hàng hóa tại hải quan và biên giới, gián đoạn logistics cùng chi phí mua sắm tăng. Chỉ số giá nguyên liệu tăng lên 87,2, trong khi chỉ số xuất khẩu hàng hóa giảm xuống 43,5.

Diễn biến này cho thấy các nhà sản xuất Iran chịu áp lực cả trong việc 확보 đầu vào cần thiết cho sản xuất lẫn bán thành phẩm ra nước ngoài. Giá nguyên liệu tăng cùng xuất khẩu suy giảm đang dồn gánh nặng chuỗi cung ứng vào hoạt động sản xuất.

Ngành hóa dầu cũng chịu ảnh hưởng từ gián đoạn nguồn nguyên liệu và năng lượng. Iran Open Data cho biết sản lượng hóa dầu của Iran năm 2025 đạt khoảng 67 triệu tấn, giảm khoảng 4 triệu tấn so với năm trước.

Trong tổng công suất danh nghĩa 103 triệu tấn, khoảng 36 triệu tấn không được vận hành. Quy mô công suất ngừng hoạt động vượt một phần ba tổng công suất danh nghĩa, trong đó thiếu khí tự nhiên được chỉ ra là nguyên nhân chính.

Sản lượng hóa dầu giảm có thể ảnh hưởng đến nguồn cung đầu vào của các ngành liên quan như phân bón, nhựa và vật liệu đóng gói. Tuy nhiên, cần xác minh thêm mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa mức giảm sản lượng của từng ngành và tình trạng thiếu nguyên liệu.

Thiệt hại tại các cơ sở thép và hóa dầu cùng gián đoạn nguồn cung cũng được nhắc đến như những yếu tố làm sản lượng giảm thêm. AP đưa tin việc các cơ sở liên quan ngừng hoặc giảm sản xuất đã lan sang nhiều ngành như thép, nhựa và vật liệu đóng gói.

Quy mô ngừng sản xuất và phạm vi thiệt hại do AP đưa tin chưa được đối chiếu bằng thống kê tổng hợp của chính quyền Iran. Vì vậy, thực tế cốt lõi hiện được xác nhận là tồn kho nguyên liệu và điều kiện cung ứng đầu vào cho sản xuất đã xấu đi.

Áp lực lên chuỗi cung ứng sản xuất Iran cũng diễn ra trong bối cảnh hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz bị gián đoạn và thị trường dầu thô quốc tế biến động. Tuy nhiên, không thể kết luận giá dầu quốc tế tăng chỉ dựa trên tình trạng thiếu nguyên liệu của ngành sản xuất Iran.

Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho biết trong triển vọng năng lượng ngắn hạn ngày 3 tháng 9 rằng nếu dòng chảy dầu thô từ Trung Đông bị hạn chế, gián đoạn sản xuất trong quý IV/2026 có thể đạt trung bình 5,7 triệu thùng mỗi ngày. Con số này dựa trên giả định nguồn cung tại Trung Đông nói chung bị hạn chế, không chỉ phản ánh việc tồn kho của các nhà sản xuất Iran giảm.

Do đó, chỉ số tồn kho nguyên liệu của Iran và dự báo gián đoạn sản xuất của EIA khó có thể được so sánh trực tiếp vì chúng thuộc các phạm vi khác nhau. Một chỉ số phản ánh điều kiện đầu vào của ngành sản xuất, còn chỉ số kia thể hiện rủi ro nguồn cung dầu thô trên toàn Trung Đông.

OPEC+ và 7 quốc gia đã thống nhất tại cuộc họp ngày 6 tháng 9 duy trì sản lượng tháng 10 ở mức yêu cầu của tháng 9 năm 2026. Cuộc họp tiếp theo dự kiến diễn ra ngày 4 tháng 10.

Trong bối cảnh chính sách sản xuất được duy trì, việc gián đoạn nguồn cung dầu thô và hóa dầu của Iran có thực sự dẫn đến xuất khẩu giảm hay không sẽ là biến số quan trọng đối với diễn biến giá dầu quốc tế. Năng lực tìm nguồn thay thế cùng mức giảm sản lượng và xuất khẩu thực tế của Iran vẫn cần được xác minh thêm.