8 tỷ USD lừa đảo đầu tư, giới chức Mỹ cảnh báo deepfake AI lan rộng

Video giả do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra và các dự án tiền mã hóa giả mạo đang khiến các vụ lừa đảo đầu tư tại Mỹ trở nên tinh vi hơn. Tổng thiệt hại do lừa đảo đầu tư được báo cáo trong năm 2025 vượt 8 tỷ USD, tăng 38% so với năm trước.

Theo cảnh báo của Văn phòng Bảo vệ Người tiêu dùng bang New York (New York State Consumer Protection) ngày 26 (giờ địa phương), số vụ lừa đảo đầu tư được báo cáo trong năm 2025 là 144.041 vụ, với mức thiệt hại trung vị mỗi người là 10.560 USD. Cùng tài liệu này cho biết lừa đảo đầu tư là loại hình gây thiệt hại lớn nhất trong số các dạng lừa đảo mà Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) thống kê năm 2025.

Điểm đáng chú ý trong cảnh báo lần này không phải một loại tội phạm mới gắn với AI, mà là cách các vụ lừa đảo đầu tư truyền thống được "đóng gói" lại. Kẻ lừa đảo tiếp cận nạn nhân qua mạng xã hội, tin nhắn, ứng dụng hẹn hò, quảng cáo trực tuyến và email, xây dựng mối quan hệ thân thiết, rồi cho xem màn hình đầu tư giả, số dư tài khoản ảo và lịch sử giao dịch bị làm giả để dụ chuyển thêm tiền.

AI được dùng để tạo video và giọng nói giả trông giống người nổi tiếng hoặc chuyên gia tài chính. Khi "deepfake" mô phỏng gương mặt và giọng nói của người thật xuất hiện trong lời mời đầu tư, nạn nhân dễ nhầm đó là quảng cáo hay thông báo từ một dịch vụ tài chính chính thống.

Tiền mã hóa cũng được chỉ ra là một kênh dẫn dụ chính. Văn phòng Bảo vệ Người tiêu dùng bang New York cho biết kẻ lừa đảo có thể giả danh doanh nghiệp có thật để dụ nạn nhân rót tiền vào các thị trường tiền mã hóa không hề tồn tại. Cảnh báo cũng nêu rõ các đồng coin và token được quảng cáo có thể chỉ là công cụ để rút tiền của người mua.

Trong cảnh báo người tiêu dùng hồi tháng 4, FTC cho biết thiệt hại do lừa đảo đầu tư năm 2025 được báo cáo vượt 7,9 tỷ USD, còn mức thiệt hại trung vị mỗi người vượt 10.000 USD. Các kênh tiếp cận nạn nhân được nhắc đến gồm mạng xã hội, WhatsApp và quảng cáo trực tuyến.

Hình thức mà FTC chỉ ra là chiêu bài "huấn luyện kiếm tiền" từ cổ phiếu, ngoại hối hoặc tiền mã hóa. Kẻ lừa đảo cho nạn nhân thấy khoản lợi nhuận ban đầu để tạo lòng tin, sau đó yêu cầu nạp thêm tiền lớn hơn, hoặc đòi đóng thuế và phí trước khi cho rút tiền.

Văn phòng Tổng chưởng lý bang New York cũng phát cảnh báo về lừa đảo đầu tư lan truyền trên nền tảng Meta(META) vào ngày 6 tháng 4. Cơ quan này liệt kê các dấu hiệu rủi ro gồm video deepfake giả danh người nổi tiếng giới thiệu đầu tư, nền tảng đầu tư giả, tài sản số giả, mô hình bơm giá rồi xả hàng, và chiêu dụ chuyển sang trò chuyện qua WhatsApp hay Telegram.

Letitia James, Tổng chưởng lý bang New York, phát biểu trong cảnh báo này rằng "những kẻ lừa đảo đang lợi dụng tên tuổi của các nhân vật tài chính và người nổi tiếng được tin tưởng để đánh cắp tiền tiết kiệm của người dân New York". Điều cơ quan chức năng lo ngại không hẳn là bản thân công nghệ, mà là cách kẻ gian mượn danh để chiếm lòng tin.

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) cho biết tổng thiệt hại từ tội phạm mạng năm 2025 vào khoảng 21 tỷ USD. Trong đó, số vụ liên quan đến tiền mã hóa là 181.565 vụ, với thiệt hại vượt 11 tỷ USD.

Theo dữ liệu của FBI, số vụ liên quan đến AI là 22.364 vụ, thiệt hại khoảng 893 triệu USD. Khi cả AI lẫn tiền mã hóa đều nằm trong nhóm gây thiệt hại lớn, giới quan sát bình luận rằng lừa đảo đầu tư trực tuyến đang kết hợp cùng lúc việc giả mạo công nghệ và kênh thanh toán để qua mặt nạn nhân.

Đối với thị trường tài sản số, điểm đáng lưu ý là cảnh báo lần này không nhắm vào một đồng coin hay sàn giao dịch cụ thể nào. Không có căn cứ để khẳng định tác động đến giá của từng tài sản riêng lẻ, vấn đề cốt lõi nằm ở việc xác minh các dự án lừa đảo và nền tảng giả mạo.

Cảnh báo tương tự cũng xuất hiện ở nhiều quốc gia khác. Trước đó, giới chức Úc thông báo đã chặn các nền tảng đầu tư trực tuyến dùng AI và tiền mã hóa giả mạo, cho thấy các cơ quan quản lý đang xem quảng cáo mạo danh người nổi tiếng và nền tảng giao dịch giả là rủi ro chung.

Với nhà đầu tư, các dấu hiệu cảnh báo không khác biệt nhiều. Lợi nhuận được đảm bảo, video có người nổi tiếng giới thiệu, yêu cầu đóng thêm phí trước khi rút tiền, hay lời mời chuyển sang trò chuyện qua Telegram, WhatsApp đều là dấu hiệu lừa đảo mà bang New York, FTC và FBI cùng chỉ ra.

Thông điệp chung từ các cảnh báo này là nhà đầu tư cần tự kiểm tra tư cách pháp nhân, kênh liên lạc chính thức, tình trạng đăng ký và điều kiện rút tiền của nền tảng. Đây không phải biện pháp nhắm vào một đồng coin hay sàn giao dịch cụ thể, mà là cách cơ quan chức năng xử lý vấn đề lừa đảo đầu tư ngày càng tinh vi nhờ AI như một rủi ro đối với người tiêu dùng.