Khai thác Bitcoin(BTC) giúp giảm chi phí điện và ổn định lưới điện, theo nghiên cứu mới

Theo một báo cáo được công bố gần đây bởi nhà nghiên cứu độc lập Daniel Batten, hoạt động “từ” Bitcoin(BTC) không chỉ không gây áp lực tiêu cực lên lưới điện như nhiều người vẫn tin, mà còn góp phần giữ ổn định hệ thống phân phối điện năng và có thể giúp giảm chi phí điện cho người tiêu dùng. Báo cáo này phản bác thẳng thắn quan điểm phổ biến rằng Bitcoin là nguyên nhân làm leo thang hóa đơn điện và khiến lưới điện trở nên bất ổn.

Theo phân tích trong nghiên cứu mang tên “Những hiểu lầm phổ biến về năng lượng của Bitcoin”, Batten đã trích dẫn dữ liệu thực tế từ nhiều khu vực và nghiên cứu học thuật uy tín để chứng minh rằng việc “từ” Bitcoin có thể đóng vai trò như một tài nguyên điều phối phụ tải linh động – giúp cân bằng cung cầu điện năng, đặc biệt tại những nơi phụ thuộc nhiều vào nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời và điện gió vốn có tính biến động cao.

Batten cho biết các công ty khai thác có khả năng điều chỉnh tiêu thụ điện nhanh chóng, giúp điều tiết tần số và cung ứng các dịch vụ phụ trợ cho lưới điện. Báo cáo viện dẫn nghiên cứu của các chuyên gia năng lượng tại Đại học Duke (Mỹ), nơi đánh giá hoạt động khai thác Bitcoin như một loại tài nguyên phụ tải kiểm soát được (Controllable Load Resource) đóng vai trò trì hoãn nhu cầu nâng cấp hạ tầng tốn kém và nâng cao tính ổn định cho lưới điện.

Tại Texas – bang có quy mô khai thác lớn nhất nước Mỹ – dữ liệu từ cơ quan vận hành ERCOT cho thấy các công ty khai thác đã nhiều lần góp phần khôi phục cân bằng lưới qua các biện pháp như điều tiết tần số và phản ứng nhu cầu (Demand Response). Cựu CEO lâm thời của ERCOT, ông Brad Jones, bình luận: “Nhờ hút bớt điện dư thừa vào mùa thấp điểm và giảm tiêu thụ khi điện được cần nơi khác, các công ty khai thác đã hoạt động như một bộ ổn áp khẩn cấp cho lưới điện Texas.” Ông khẳng định phần lớn các sự cố lớn trong hệ thống điện đều không liên quan đến “từ” Bitcoin, ngoại trừ vài trường hợp nhỏ như vụ việc ngày 25 tháng 4.

Về lo ngại rằng khai thác Bitcoin có thể khiến hóa đơn điện tăng, phân tích của Batten đã chỉ rõ điều ngược lại. Dẫn chứng từ dữ liệu ở Texas giai đoạn 2021 đến 2024, ông chỉ ra mức tăng giá điện cho hộ dân là 23,8% – thấp hơn mức trung bình quốc gia Mỹ là 24,67% trong cùng kỳ. Nếu điều chỉnh theo lạm phát, mức tăng thực tế ở Texas chỉ khoảng 7%, cho thấy “từ” Bitcoin không phải nguyên nhân chính đẩy chi phí lên cao.

Báo cáo đưa ra năm cơ chế mà qua đó hoạt động khai thác giúp người tiêu dùng tiết kiệm tiền điện: tận dụng điện năng tái tạo dư thừa để tạo doanh thu, tham gia vào thị trường dịch vụ phụ trợ, ngăn chặn việc phải xây thêm nhà máy điện chạy khí đốt, giảm chi phí điều tiết công suất dư, và trì hoãn đầu tư hạ tầng điện. Theo ông Brad Jones, nhờ sự linh hoạt trong tiêu thụ điện của các công ty khai thác, Texas đã tiết kiệm được chi phí đáng kể cho các dịch vụ phụ trợ trên toàn bang, từ đó gián tiếp giảm giá điện cho mọi người dùng.

Thay vì chi 18 tỷ USD để xây thêm nhà máy điện khí sau sự cố mất điện diện rộng năm 2021, chính quyền Texas đã lựa chọn khai thác Bitcoin như một giải pháp quản lý nhu cầu linh hoạt.

Báo cáo còn nhấn mạnh vào “từ” Bitcoin trong các trường hợp quốc tế. Tại Na Uy, sau khi các công ty khai thác rút khỏi một khu vực vào tháng 9 năm 2024, giá điện đã tăng vọt tới 20%. Trong khi đó, tại vùng quê Kenya – nơi sử dụng lưới điện nhỏ (microgrid) – việc tham gia của các công ty khai thác đã giảm giá điện từ 35 cent xuống còn 25 cent mỗi kWh, nhờ tận dụng nguồn thủy điện vốn trước đây bị lãng phí.

Liên quan đến tranh cãi về môi trường, Batten trích dẫn kết quả từ nhiều nghiên cứu, bao gồm cả của Đại học Cambridge, để khẳng định rằng mối tương quan giữa số lượng “giao dịch Bitcoin” và mức tiêu thụ điện là hiểu lầm – thực tế, năng lượng tiêu thụ phụ thuộc vào độ khó khai thác và công suất tham gia mạng lưới (hashrate), chứ không phải số lượng giao dịch. Ông cũng phản bác các lo ngại về rác thải điện tử, dẫn số liệu năm 2025 cho thấy chỉ có khoảng 2,3 kiloton rác thải điện tử sinh ra từ mạng lưới Bitcoin – thấp hơn rất nhiều so với con số 30 kiloton từng được ước tính.

Phần lớn năng lượng khai thác Bitcoin hiện nay đến từ nguồn tái tạo. Tính đến năm 2025, tỷ lệ này đã vượt mốc 50% – cao hơn so với mức trung bình toàn cầu là khoảng 40%. Lượng khí CO₂ phát thải liên quan đến hoạt động “từ” Bitcoin ước tính đạt 39,8 triệu tấn mỗi năm, trong đó gần 5,5% được bù đắp thông qua các cơ chế giảm khí metan từ ngành khai thác dầu khí.

Đáng chú ý, độ khó “từ” đang chạm mức kỷ lục với đợt điều chỉnh cuối năm 2025 ghi nhận mức 148,2 nghìn tỷ. Dự kiến ngày 8 tháng 1 tới đây sẽ đạt mốc 149 nghìn tỷ, trong khi thời gian trung bình tạo khối vẫn giữ ở mức 9,95 phút – cho thấy mạng lưới ngày càng an toàn nhờ sự đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng khai thác.

Trong một diễn biến liên quan, Tổng thống Nga Vladimir Putin hồi tháng 12 tiết lộ đang xem xét cùng Mỹ cùng quản lý nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia để sử dụng cho mục đích khai thác Bitcoin. Thông tin này được nhìn nhận như một bằng chứng cho thấy hoạt động “từ” Bitcoin đang ngày càng gắn kết chặt chẽ với các vấn đề năng lượng và địa chính trị toàn cầu.

Kết luận, báo cáo của Daniel Batten đã đặt lại vấn đề về ảnh hưởng thực sự của hoạt động “từ” Bitcoin dựa trên dữ liệu thực tế thay vì cảm nhận chủ quan. Khi nhìn nhận đúng vai trò điều tiết lưới điện và tiềm năng tăng hiệu suất sử dụng năng lượng, “từ” Bitcoin đang ngày càng được xem là một phần của giải pháp thay vì là nguyên nhân của vấn đề tiêu thụ điện.