Philip Lane: Chính sách tiền tệ không chỉ là quyết định lãi suất mới nhất

Phát biểu của ngân hàng trung ương giữa các kỳ họp cũng có thể tác động đến lãi suất thị trường, theo nghiên cứu được Philip Lane (Philip R. Lane), thành viên Ban điều hành Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), giới thiệu.

Trong bài phát biểu khai mạc tại Hội nghị các nhà quan sát chính sách của Ngân hàng Trung ương Anh ở London ngày 10, Lane nói: “Chính sách tiền tệ không chỉ có nghĩa là quyết định lãi suất gần nhất”. Ông cho biết cách ngân hàng trung ương giải thích chính sách có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng lãi suất trên thị trường, cũng như quyết định chi tiêu và tiết kiệm của hộ gia đình, quyết định về giá cả, tiền lương và đầu tư của doanh nghiệp.

Phân tích nội bộ của ECB được Lane giới thiệu sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) để đo lường sắc thái trong các thông báo chính sách và bài phát biểu. Mẫu phân tích bao gồm giai đoạn từ ngày 14 tháng 1 năm 2001 đến ngày 26 tháng 10 năm 2026. Chỉ số sắc thái lấy mức trung tính là 0; điểm dương được xếp vào nhóm thiên về thắt chặt, còn điểm âm được xếp vào nhóm thiên về nới lỏng. Điểm số được tính bằng bình quân trượt của 30 tài liệu gần nhất.

Phân tích ghi nhận xu hướng phát biểu thiên về thắt chặt hơn trong các giai đoạn thắt chặt và thiên về nới lỏng hơn trong các giai đoạn nới lỏng. Chỉ số sắc thái cũng biến động sát với lãi suất cơ sở tiền gửi, áp dụng cho khoản tiền các ngân hàng gửi tại ECB. Lane nói cần kiểm chứng kết quả vì cách đặt câu hỏi hoặc dữ liệu huấn luyện có thể làm thay đổi kết quả phân tích.

Lane cũng giới thiệu một nghiên cứu riêng về ảnh hưởng của hoạt động truyền thông giữa các kỳ họp đối với thị trường. Nghiên cứu đăng trên Bản tin Kinh tế ECB năm 2025 phân tích các thông báo chính sách, bài phát biểu và những tài liệu khác trong giai đoạn từ tháng 1 năm 2004 đến tháng 10 năm 2023. Kết quả cho thấy truyền thông giữa các kỳ họp có thể tác động đến lãi suất thị trường ở nhiều kỳ hạn; ảnh hưởng tích lũy ở các kỳ hạn dài có thể đạt mức tương đương với thông báo chính sách. Nghiên cứu này không đo lường phản ứng của thị trường ngay sau bài phát biểu lần này.

Bài phát biểu còn đề cập đến một nghiên cứu riêng cho rằng cách diễn đạt trong tuyên bố chính sách của ECB có thể góp phần dự báo lạm phát lõi tại khu vực đồng euro. Tài liệu Nghiên cứu của ECB số 3047 phân tích ngữ cảnh của các từ trong tuyên bố bằng phương pháp Word2Vec. Vì vậy, nghiên cứu dự báo lạm phát này không thể gộp chung với phân tích sắc thái dựa trên LLM.

Lane cũng giới thiệu nghiên cứu so sánh tác động của những thay đổi bất ngờ trong truyền thông chính sách đối với hoạt động kinh tế và lạm phát với tác động của những quyết định lãi suất bất ngờ. Dữ liệu từ năm 2002 đến năm 2025 cho thấy ảnh hưởng của thay đổi trong truyền thông thường nhỏ hơn và xuất hiện muộn hơn tác động của cú sốc từ quyết định lãi suất.

Truyền tải thông điệp chính sách đến hộ gia đình khó hơn so với truyền tải đến những người tham gia thị trường. Theo nghiên cứu Lane giới thiệu, chỉ khoảng 1 trong 10 người tiêu dùng biết về mục tiêu lạm phát mới của ECB trong vài tháng sau khi mục tiêu này được công bố năm 2021. Phần lớn những người biết tin tiếp cận thông tin qua TV, radio hoặc báo chí, thay vì các kênh trực tiếp của ECB.