Thỏa thuận AI Nhà Trắng thiếu chuẩn về bên đánh giá độc lập và công bố kết quả

Thỏa thuận về siêu trí tuệ nhân tạo của Nhà Trắng yêu cầu các công ty AI cam kết phối hợp đánh giá độc lập từ bên ngoài, nhưng không quy định tiêu chuẩn về năng lực, tính độc lập của bên đánh giá hay cách công bố kết quả.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng đại diện Google, Anthropic, Meta (META), OpenAI, xAI và Nvidia (NVDA) ký thỏa thuận ngày 29/9/2026. Văn bản yêu cầu các công ty phát triển hoặc triển khai mô hình AI tiên tiến xây dựng quy trình quản lý an toàn và hợp tác với kiểm toán viên hoặc bên đánh giá độc lập từ bên ngoài.

Thỏa thuận đề ra quy trình quản lý an toàn gồm bốn bước: doanh nghiệp thiết lập kiểm soát nội bộ để theo dõi năng lực và hoạt động của mô hình; nhóm nội bộ kiểm tra việc vận hành các biện pháp này; bên đánh giá bên ngoài xem xét liệu chúng có hoạt động đúng cách hay không; và ủy ban độc lập thuộc hội đồng quản trị giám sát báo cáo kiểm toán cùng các biện pháp khắc phục.

Các hạng mục kiểm soát nội bộ bao gồm an ninh mạng, an ninh sinh học và các mối đe dọa hóa học. Các bên ký kết cũng cam kết thường xuyên gặp nhau để thảo luận về tiêu chuẩn và thực tiễn tốt.

Tuy nhiên, thỏa thuận không nêu cụ thể tiêu chuẩn về năng lực và tính độc lập của bên đánh giá, cũng như cách quản lý xung đột lợi ích. Văn bản không xác định phạm vi dữ liệu mà bên đánh giá được tiếp cận hay nghĩa vụ công bố kết quả, đồng thời không đưa ra chế tài hoặc quy trình thực thi nếu các bên không thực hiện cam kết.

Tại lễ ký, Tổng thống Trump nói thỏa thuận “có tính ràng buộc về mặt đạo đức”. Văn bản đề cập khả năng cụ thể hóa các cam kết bằng luật hoặc quy định trong tương lai, nhưng không nêu lịch triển khai.

Trước khi thỏa thuận được ký, OpenAI công bố các nguyên tắc đánh giá của bên thứ ba riêng vào ngày 22/9. Các nguyên tắc đề xuất thống nhất trước phạm vi đánh giá, cấp quyền tiếp cận để xem xét rủi ro, công khai phương pháp đánh giá và thông tin về chuyên môn cũng như xung đột lợi ích của bên đánh giá.

Đây là tiêu chuẩn riêng của OpenAI, không phải quy tắc chung áp dụng cho toàn bộ doanh nghiệp ký thỏa thuận.

Schellman công bố ngày 29/7/2026 kết quả khảo sát 525 người làm công việc đánh giá, triển khai, bảo mật và quản trị AI tại Mỹ. Trong số người trả lời, 74% cho biết tổ chức của họ có thể vượt qua một cuộc kiểm toán tuân thủ quy định AI, nhưng chỉ 27% nói chương trình quản trị đã hoàn toàn trưởng thành.

Cũng trong khảo sát này, 90% người trả lời cho biết tổ chức đã lập ngân sách cho quản trị, 57% nói tổ chức có chính sách chính thức và 44% cho biết có quy trình ứng phó sự cố dành riêng cho AI. Đây là tự đánh giá của người tham gia, không phải kết quả kiểm toán thực tế hay bằng chứng về mức độ thực hiện của các công ty ký thỏa thuận.

Trong số người trả lời khảo sát, 86% cho biết đã thử nghiệm hoặc vận hành thử các tác nhân AI, còn 46% nói đã đưa chúng vào môi trường hoạt động thực tế. Những con số này phản ánh ý kiến của các tổ chức tham gia khảo sát, không cho biết tình hình triển khai tại các công ty ký thỏa thuận.

CEO Meta Mark Zuckerberg gọi việc có kiểm toán bên ngoài và giám sát của hội đồng quản trị là “một bước tiến có ý nghĩa” tại lễ ký. Ông đánh giá thỏa thuận là điểm khởi đầu cho hoạt động quản lý an toàn.

Trong phân tích ngày 6/10, Tom Wheeler, nghiên cứu viên thỉnh giảng tại Viện Brookings (Brookings Institution), viết: “Thỏa thuận không yêu cầu công bố kết quả kiểm toán hoặc gửi kết quả cho các cơ quan phục vụ lợi ích công chúng”. Nhận định này chỉ ra rằng thỏa thuận chưa thiết lập kênh để bên ngoài xem xét kết quả đánh giá.

Ngày 15/10, Anthropic cho biết đã bắt đầu cấp cho tổ chức đánh giá phi lợi nhuận METR quyền tiếp cận tương tự nhóm đánh giá nội bộ của công ty. METR dự kiến công bố kết quả đánh giá rủi ro.

Anthropic cho biết công ty có thể yêu cầu xóa thông tin thuộc các hạng mục đã thỏa thuận trước, chẳng hạn như thông tin mật. Đây là phương án đánh giá riêng của Anthropic, không phải quy tắc chung áp dụng cho toàn bộ thỏa thuận.