Ngân hàng bang North Dakota vượt chỉ trích “xã hội chủ nghĩa”, được đảng Cộng hòa đánh giá tích cực

Được thành lập năm 1919 giữa những chỉ trích cho rằng mô hình này mang tính “xã hội chủ nghĩa”, Ngân hàng bang North Dakota (Bank of North Dakota, BND) hiện là ngân hàng thuộc sở hữu bang, với sự giám sát của thống đốc bang thuộc đảng Cộng hòa. Mô hình nhận tiền của chính quyền bang rồi cùng các tổ chức tài chính địa phương cấp vốn cho vay đã được cả các chính trị gia thiên về chủ nghĩa xã hội dân chủ lẫn thành viên đảng Cộng hòa đề cập.

Thống đốc bang North Dakota Kelly Armstrong (Kelly Armstrong) nói: «Tôi không biết liệu hiện nay có thể thành lập một ngân hàng như vậy hay không, nhưng thật may là ngân hàng đã tồn tại». CNBC đưa tin ngày 29 về phát biểu này và quan điểm của giới chính trị đối với ngân hàng công.

Thượng nghị sĩ bang North Dakota Kevin Cramer (Kevin Cramer) cũng cho biết có quan điểm cho rằng các địa phương khác có thể sử dụng công cụ tài chính tương tự. Các ứng viên thiên về chủ nghĩa xã hội dân chủ từng nêu BND làm hình mẫu để mở rộng ngân hàng công. Tuy nhiên, đánh giá tích cực một ngân hàng hiện hữu khác với việc đồng ý thành lập ngân hàng cấp bang mới ở nơi khác.

Nền tảng ban đầu của BND bắt nguồn từ kế hoạch công nghiệp của Liên đoàn Phi đảng phái (Nonpartisan League), với sự tham gia của nông dân và người lao động. Khi nghị viện bang North Dakota xem xét đề xuất thành lập ngân hàng năm 1919, một nghị sĩ có quan điểm bảo thủ chỉ trích những nội dung chính của dự luật là mang tính xã hội chủ nghĩa. Tài liệu lịch sử chính thức của BND ghi lại cuộc tranh luận này.

Mục tiêu thành lập ngân hàng gồm cung cấp tín dụng chi phí thấp cho khu vực nông thôn, tài trợ cho các hoạt động của chính quyền bang và hỗ trợ thanh toán cho ngân hàng địa phương. BND đặt nguyên tắc hỗ trợ các tổ chức tài chính hiện hữu thay vì cạnh tranh với họ.

Hiện BND nhận và quản lý tiền gửi của chính quyền bang. Với các khoản vay liên quan đến doanh nghiệp và nông nghiệp, ngân hàng địa phương hoặc hợp tác xã tín dụng thường làm việc trực tiếp với khách hàng, còn BND cùng cấp một phần vốn vay. BND mô tả vai trò hỗ trợ các tổ chức tài chính địa phương trong tài liệu hướng dẫn hoạt động.

Lợi nhuận của ngân hàng được phân bổ cho quỹ chung của bang, các chương trình cho vay phục vụ chính sách và vốn của ngân hàng. Dù thuộc sở hữu bang, các tổ chức tài chính địa phương vẫn trực tiếp giữ quan hệ với khách hàng trong quá trình cho vay.

Cơ chế bảo đảm tiền gửi của BND khác với ngân hàng thương mại thông thường. BND không tham gia chương trình bảo hiểm tiền gửi của Cơ quan Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang Mỹ (FDIC). Thay vào đó, theo luật bang, North Dakota bảo đảm tiền gửi bằng uy tín tín dụng và năng lực tài chính của bang.

Hoạt động của ngân hàng chịu sự giám sát của Ủy ban Công nghiệp, gồm thống đốc bang, tổng chưởng lý và ủy viên nông nghiệp. Vì vậy, khi đánh giá ngân hàng công, cần xem xét cả chủ sở hữu, nơi tiếp nhận hồ sơ vay, cơ chế bảo đảm tiền gửi và cấu trúc giám sát.

Những ý kiến phản đối việc lập ngân hàng công ở các địa phương khác tập trung vào chi phí và gánh nặng có thể đặt lên người nộp thuế. Năm 2021, Hiệp hội Ngân hàng Mỹ (American Bankers Association, ABA) cùng các tổ chức trong ngành tài chính phản đối dự luật ngân hàng công tại California, nêu lo ngại về chi phí thành lập và vận hành, đồng thời đề xuất sử dụng ngân hàng và hợp tác xã tín dụng hiện có. Đây là quan điểm phản đối dự luật của California.

Ngày 5 tháng 10, BND ra mắt Roughrider Coin trên blockchain Solana(SOL) để phục vụ thanh toán giữa các ngân hàng. Ngân hàng mô tả đồng tiền này là «tiền gửi token hóa» được bảo chứng theo tỷ lệ 1:1 bằng USD. Thông báo ra mắt của BND nêu rõ việc các tổ chức tài chính tham gia là tự nguyện.

Roughrider Coin không phải sản phẩm mà người dùng phổ thông có thể tiếp cận hoặc đầu tư. Trong cấu trúc vận hành, Fiserv($FISV) cung cấp nền tảng giao dịch, VersaBank USA phụ trách phát hành token và Fireblocks cung cấp hạ tầng tài sản số. TokenPost từng đưa tin về việc mạng lưới thanh toán ngân hàng của Roughrider Coin bắt đầu hoạt động.

Các số liệu được công bố về quy mô tham gia có phạm vi khác nhau. Trong thông báo ra mắt, BND cho biết 4 tổ chức tài chính đã hợp tác để kiểm chứng các trường hợp sử dụng. Trong thông báo ngày 1 tháng 10, Fiserv cho biết hơn 90 ngân hàng và hợp tác xã tín dụng tại North Dakota có thể sử dụng dịch vụ. Hai con số này không thể được xem là cùng một thước đo về số đơn vị tham gia.

Washington đang xem xét phương án triển khai ngân hàng công thay vì xác nhận sẽ thành lập một ngân hàng cấp bang. Luật bang yêu cầu nhóm công tác về ngân hàng công cập nhật tiến độ trước ngày 31 tháng 12 năm 2026. Hạn nộp kế hoạch triển khai là ngày 30 tháng 6 năm 2027.