Quốc hội miền Đông Libya phê chuẩn thỏa thuận hàng hải với Thổ Nhĩ Kỳ, 6 bên phản đối

Quốc hội miền Đông Libya đã phê chuẩn biên bản ghi nhớ về phân định quyền tài phán trên biển với Thổ Nhĩ Kỳ. Hy Lạp cùng 5 bên khác phản đối, cho rằng thỏa thuận không tính đến quyền hàng hải của các đảo.

Hãng thông tấn nhà nước Libya LANA đưa tin Hạ viện tại Benghazi nhất trí thông qua biên bản ghi nhớ ngày 20 tháng 10. Quốc hội cũng hủy quyết định từ chối phê chuẩn thỏa thuận năm 2020 và cắt đứt quan hệ chính trị với Thổ Nhĩ Kỳ.

Thổ Nhĩ Kỳ và Chính phủ Đoàn kết Dân tộc khi đó ở Tripoli ký biên bản ghi nhớ ngày 27 tháng 11 năm 2019. Văn bản xác định ranh giới thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) giữa hai nước bằng tọa độ cùng các phụ lục kỹ thuật.

EEZ là vùng biển nơi quốc gia ven biển thực thi quyền thăm dò và khai thác tài nguyên biển. Cuộc bỏ phiếu thay đổi lập trường của Quốc hội miền Đông Libya về biên bản ghi nhớ, nhưng không xác lập ranh giới hàng hải với các nước lân cận.

Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố ngày 20 tháng 10 rằng biên bản ghi nhớ đã có hiệu lực từ năm 2019 và hoan nghênh quyết định của Quốc hội Libya. Bộ này cho biết thỏa thuận bảo vệ quyền và lợi ích của hai nước. Chính phủ Tripoli cũng hoan nghênh cuộc bỏ phiếu.

Tranh cãi tập trung vào phạm vi quyền hàng hải được công nhận cho các đảo. Tuyên bố của Thổ Nhĩ Kỳ và Libya về ranh giới chồng lấn với yêu sách quyền hàng hải quanh đảo Crete của Hy Lạp. Athens nhiều lần phản đối, cho rằng thỏa thuận bỏ qua quyền hàng hải của các đảo thuộc Hy Lạp.

Trong tuyên bố chung ngày 26 tháng 10, Hy Lạp, Cyprus, Ai Cập, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Bahrain và Liên minh châu Âu cho rằng thỏa thuận trái với luật pháp quốc tế và Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), đồng thời không thể tạo hiệu lực pháp lý đối với bên thứ ba. Sáu bên nhấn mạnh cần tính đến quyền hàng hải của các đảo và cho rằng việc Quốc hội Libya phê chuẩn không làm thay đổi đánh giá pháp lý. Hy Lạp cho biết sẵn sàng tiếp tục đối thoại với Libya về phân định ranh giới trên biển.

Khi các nước có yêu sách chồng lấn về ranh giới hàng hải, khu vực thăm dò và thẩm quyền cấp phép cũng có thể trở thành vấn đề tranh chấp. Chevron, công ty năng lượng Mỹ, tham gia các khu vực thăm dò do Hy Lạp cấp phép ở phía nam đảo Crete.

OilPrice nhận định doanh nghiệp khó có khả năng tiến hành khoan tại vùng biển tranh chấp, đồng thời Thổ Nhĩ Kỳ có thể viện dẫn biên bản ghi nhớ để phản đối các dự án vượt qua đường ranh giới trong thỏa thuận. Tuy nhiên, chưa có thông báo nào cho thấy việc phê chuẩn khiến Chevron hoặc các doanh nghiệp khác dừng thăm dò hay thay đổi kế hoạch đầu tư.