Thị trường stablecoin 300 tỷ USD đối mặt rủi ro hoàn trả xuyên biên giới

Dù có lượng dự trữ tương đương số token phát hành, một nhà phát hành tại một quốc gia vẫn có thể chậm thanh toán nếu nhiều yêu cầu hoàn trả dồn về đó. Tài sản dự trữ có thể nằm ở quốc gia khác và không được chuyển đến kịp thời.

Hội đồng Ổn định Tài chính (FSB) cho biết trong báo cáo công bố ngày 12 rằng quy mô thị trường stablecoin vào giữa năm 2026 đạt khoảng 300 tỷ USD (khoảng 40 nghìn tỷ won). Đồng USD chiếm 99% giá trị thị trường. FSB nhận định quy mô và chất lượng dự trữ đều quan trọng, nhưng chỉ có đủ dự trữ vẫn chưa thể loại bỏ rủi ro hoàn trả giữa các quốc gia.

Báo cáo chỉ ra một cấu trúc dễ phát sinh rủi ro: nhiều công ty phát hành liên kết cùng chịu trách nhiệm hoàn trả một stablecoin, trong khi mỗi công ty giữ dự trữ tại một quốc gia khác nhau. Nếu người nắm giữ có thể yêu cầu hoàn trả tại bất kỳ công ty liên kết nào, tài sản cần thiết có thể vẫn bị mắc kẹt ở một khu vực pháp lý khác dù nhu cầu dồn về một nơi.

Việc điều chuyển dự trữ và giao dịch trên thị trường thứ cấp có thể giảm mất cân đối này. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào mức độ dễ dàng khi chuyển tài sản, khả năng tiếp cận thị trường và việc cơ quan chức năng cùng các tổ chức có chia sẻ thông tin, phối hợp với nhau hay không. FSB cũng cho biết nếu quyền hoàn trả trải rộng qua nhiều pháp nhân, việc xác định thủ tục phá sản của quốc gia nào được áp dụng khi nhà phát hành mất khả năng thanh toán có thể trở nên phức tạp.

Rủi ro hoàn trả còn xuất phát từ chênh lệch giờ giao dịch. Stablecoin được giao dịch 24 giờ mỗi ngày, trong khi tài sản tài chính truyền thống dùng làm dự trữ phụ thuộc vào giờ hoạt động của thị trường và cơ chế thanh toán. Nếu việc hoàn trả không theo kịp tốc độ bán token, người nắm giữ có thể bán token trên thị trường thứ cấp với giá chiết khấu, khiến tỷ giá neo với USD lung lay.

Báo cáo cũng nêu khả năng cú sốc lan sang thị trường tài chính truyền thống nếu nhà phát hành phải bán gấp tài sản dự trữ hoặc rút lượng lớn tiền gửi ngân hàng để có tiền hoàn trả. Đây là rủi ro tiềm ẩn, không phải một cuộc khủng hoảng đã xảy ra. Ở chiều ngược lại, thị trường thứ cấp có thanh khoản sâu có thể đóng vai trò giảm sốc: hoạt động arbitrage giúp đưa giá token trở lại gần mức neo.

Cơ quan giám sát cũng khó xác định chính xác người nắm giữ thực tế và khu vực phát sinh yêu cầu hoàn trả. Giao dịch trên blockchain công khai mang tính ẩn danh, còn các đơn vị cung cấp dữ liệu có cách tổng hợp khác nhau, khiến việc so sánh lượng nắm giữ và hoàn trả theo quốc gia trở nên khó khăn. FSB đề xuất cơ quan chức năng theo dõi độ sâu và thanh khoản của thị trường thứ cấp, phân bố người nắm giữ, yêu cầu hoàn trả và dự trữ theo khu vực, đồng thời tăng cường chia sẻ thông tin xuyên biên giới và kế hoạch ứng phó khủng hoảng, phá sản.

Báo cáo lần này không công bố quy định bắt buộc mới hay khủng hoảng thanh khoản tại một nhà phát hành cụ thể. Các khuyến nghị và hoạt động của FSB không ràng buộc quyết định chính sách của từng quốc gia; báo cáo cũng không đưa ra lịch trình chốt quy trình chung. Tài liệu hệ thống hóa các nội dung cần tiếp tục giám sát, dựa trên khuyến nghị toàn cầu về stablecoin năm 2023 và đánh giá việc thực hiện năm 2025.

Quy trình yêu cầu nhà phát hành hoàn trả stablecoin và việc bán token trên thị trường thứ cấp là hai hoạt động khác nhau. Một bên là yêu cầu hoàn trả trực tiếp với nhà phát hành, bên còn lại là giao dịch bán token trên sàn.