Bộ trưởng Singapore: Ông Trump có lý khi yêu cầu châu Á chia sẻ gánh nặng tại Hormuz

Bộ trưởng Ngoại giao Singapore Vivian Balakrishnan cho rằng nhận định của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc châu Á cần gánh thêm trách nhiệm bảo đảm eo biển Hormuz thông suốt “không hoàn toàn sai”. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh quyền kiểm soát eo biển còn liên quan đến tự do hàng hải quốc tế và luật pháp quốc tế, chứ không chỉ là gánh nặng vận chuyển năng lượng.

Ông Balakrishnan phát biểu trong cuộc phỏng vấn với CNBC tại Hội nghị thượng đỉnh châu Á của Viện Milken (Milken Institute) ở Singapore. CNBC đưa tin các nền kinh tế châu Á là một trong những nhóm khách hàng lớn của nguồn năng lượng vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Tổng thống Trump nhiều lần cho rằng các nền kinh tế châu Á nhập khẩu năng lượng qua Hormuz cần chia sẻ nhiều hơn trách nhiệm giữ cho tuyến hàng hải này luôn mở. Về điểm đó, ông Balakrishnan nhận xét lập luận của ông Trump “không hoàn toàn sai”.

Dù vậy, ông nói không nên chỉ nhìn vấn đề eo biển qua câu hỏi ai mua dầu. Đối với Singapore, tự do hàng hải là “nguyên tắc không thể thương lượng”. Ông viện dẫn quyền quá cảnh và tự do hàng hải được quy định trong Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển.

Ông Balakrishnan giải thích đây là vấn đề liên quan đến sự tồn tại của Singapore và luật pháp quốc tế. Theo ông, các nguyên tắc hàng hải tại eo biển quốc tế cần được bảo vệ, bất kể lợi ích trong vận chuyển năng lượng.

Ông cũng cho rằng động thái của Iran nhằm mở rộng quyền kiểm soát tàu thuyền qua Hormuz không chỉ nhằm thu phí. Nếu áp phí lên tàu, Iran có thể tiếp tục đòi quyền quyết định tàu nào được phép đi qua.

Ông Balakrishnan lo ngại nếu giành được quyền đó, Iran có thể có quyền phủ quyết trên thực tế đối với hoạt động qua lại tại eo biển. Theo ông, việc Iran tìm cách thu phí có thể dẫn đến quyền quyết định tàu nào được đi qua.

Ông nói Mỹ và các nước vùng Vịnh sẽ không công nhận quyền kiểm soát như vậy cho Iran, đồng thời cảnh báo căng thẳng có thể kéo dài. “Trong vài tháng tới sẽ có nhiều tình huống giằng co”, ông nói và cho biết chưa thấy lối thoát ngoại giao nhanh chóng.

Gián đoạn lưu thông tại Hormuz có thể ảnh hưởng không chỉ đến vận chuyển năng lượng mà còn đến giá cả và sản xuất công nghiệp. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế đã phân tích tác động của gián đoạn lưu thông tại Hormuz đối với năng lượng, giá cả và sản xuất công nghiệp.

Ông Balakrishnan cũng nhắc lại Singapore sẽ không chọn đứng về phía Mỹ hay Trung Quốc, mà hành động dựa trên lợi ích dài hạn của mình. Singapore ủng hộ tự do hàng hải tại eo biển Malacca và khẳng định sẽ không tham gia các hoạt động đóng eo biển, ngăn tàu thuyền hoặc thu phí qua lại.